Skip to main content
Menu
English edition

Το πυρηνικό πρόβλημα της Ουκρανίας

Χάρης Αποσπόρης

Η Ουκρανία κατέχει σήμερα μια σημαντική θέση στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου λόγω του ότι από το έδαφός της περνά μεγάλο μέρος των ρωσικών προμηθειών προς την Ευρώπη. Η Ρωσία επιχειρεί να αναπτύξει εναλλακτικές διαδρομές για τις εξαγωγές της (βλέπε Nord Stream, Turkish Stream), αλλά μέχρι στιγμής δεν το έχει καταφέρει στο βαθμό που επιθυμεί.

Η πολιτική και ενεργειακή κρίση των προηγουμένων ετών στις σχέσεις Ουκρανίας-Ρωσίας οδήγησε το Κίεβο στο να καλύπτει τις ανάγκες του σε αέριο μέσω εισαγωγών από άλλες χώρες, πράγμα που κατόρθωσε σε ένα βαθμό, αν και το δριμύ ψύχος του φετινού χειμώνα σημαίνει ότι το αέριο που συγκέντρωσε στις υπόγειες αποθήκες πιθανώς δεν θα αρκέσει για όλη την χειμερινή περίοδο.

Αυτή, όμως, είναι μια μονάχα διάσταση του ενεργειακού προβλήματος που αντιμετωπίζει η χώρα. Υπάρχει και ένα άλλο μεγάλο ζήτημα που απειλεί την ομαλή ενεργειακή τροφοδοσία της και ακούει στο όνομα "πυρηνική ενέργεια".

Η Ουκρανία σήμερα καλύπτει άνω του 50% των αναγκών της σε ηλεκτρισμό μέσω πεπαλαιωμένων πυρηνικών μονάδων που προσεγγίζουν γρήγορα το τέλος της επιχειρησιακής τους ζωής. Διαθέτει 15 αντιδραστήρες σε τέσσερις διαφορετικούς σταθμούς, εκ των οποίων οι 12 έχουν σχεδιαστεί να αντέξουν ως το 2020. Για τέσσερις εξ αυτών έχει αποφασιστεί ήδη η επέκταση της διάρκειάς τους και η διαχειρίστρια Energoatom έχει δηλώσει ότι θα πράξει το ίδιο και για τους υπόλοιπους με νέο ορίζοντα το 2030.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι η κατάσταση των παλιών αυτών αντιδραστήρων δεν είναι καθόλου καλή. Χαρακτηριστικό είναι ότι μεταξύ του 2010 και του 2015, τρεις μονάδες αναγκάστηκαν να τεθούν προσωρινά εκτός λειτουργίας λόγω ατυχημάτων, ενώ προβλήματα ανιχνεύθηκαν σε άλλες δύο μονάδες. Στα πλαίσια αυτά, η Ε.Ε. πρόσφερε στην Ουκρανία χρηματοδότηση 300 εκατ. ευρώ ώστε να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα, όμως αντιλαμβάνεται κανείς ότι καθώς πλησιάζει η επόμενη δεκαετία θα χρειαστεί μια μόνιμη λύση που σήμερα απουσιάζει παντελώς.

Η Ουκρανία έχει περικόψει ήδη την αγορά πυρηνικών καυσίμων από τη Ρωσία και από φέτος θα σταματήσει να στέλνει εκεί τα πυρηνικά της απόβλητα, αναζητώντας χώρους στο δικό της έδαφος για την απόθεσή τους. Επίσης, εξαρτάται από τη Μόσχα σε θέματα τεχνογνωσίας, καθώς όλες οι μονάδες της είναι ρωσικής τεχνολογίας και η εκπαίδευση των Ουκρανών μηχανικών γινόταν πάντα από τους Ρώσους. Βλέπουμε, λοιπόν, ότι η πυρηνική απεξάρτηση από τη Ρωσία δεν είναι εύκολη υπόθεση.

Η αντικατάσταση των πυρηνικών μονάδων της χώρας μακροπρόθεσμα είναι περίπλοκο εγχείρημα και αναμένεται να στοιχίσει ακριβά. Οι πυρηνικοί σταθμοί είναι επενδύσεις υψηλού αρχικού κεφαλαίου, αλλά άπαξ και αποπληρώσουν το κόστος τους αποτελούν μια σχετικά φθηνή πηγή ενέργειας. Η ουκρανική κυβέρνηση θα επιθυμούσε να επενδύσει στην κατασκευή νέων πυρηνικών σταθμών, αλλά είναι αμφίβολο αν θα μπορέσει να συγκεντρώσει κεφάλαια για την αντικατάσταση τόσο πολλών μονάδων, ενώ το φάντασμα του Τσέρνομπιλ αναμφίβολα θα οδηγήσει σε αντιδράσεις από την κοινή γνώμη. Ήδη, οι πρώτες παρατάσεις της διάρκειας ζωής των μονάδων αποφασίστηκαν δίχως δημόσια διαβούλευση. Παράλληλα, είναι πολιτικά ανέφικτη μια πιθανή συνεργασία με τους Ρώσους, οι οποίοι θα μπορούσαν να προσφέρουν τη δική τους τεχνογνωσία, όπως κάνουν σε άλλες χώρες.

Κατ' επέκταση, η χώρα μάλλον θα πρέπει να στραφεί και σε άλλες πηγές ενέργειας για τη μελλοντική της ηλεκτροπαραγωγή.

Αντιλαμβάνεται κανείς ότι το Κίεβο θα δυσκολευτεί να κατασκευάσει μονάδες με καύσιμο το φυσικό αέριο, καθώς οι ποσότητες που εισάγει από χώρες πλην της Ρωσίας είναι περιορισμένες και μετα βίας αρκούν για τις σημερινές της ανάγκες, πόσο μάλλον αν αυξηθεί η ζήτηση λόγω της ηλεκτροπαραγωγής σε ένα τέτοιο σενάριο. Προκειμένου να γίνει εφικτό, θα χρειαζόταν η αναβάθμιση των διασυνδέσεων φυσικού αερίου με τη Δύση και ένας πολύ λεπτομερής προγραμματισμός σε συνεργασία με τους Ευρωπαίους.

Αντίστοιχα, η κατασκευή σταθμών με καύσιμο τον άνθρακα θα αύξανε σημαντικά τις εκπομπές ρύπων της Ουκρανίας και δεν θεωρείται συνετή η αντικατάσταση του 50% της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας, που σήμερα δεν παράγει ρύπους, με αυτού του είδους τις μονάδες.

Μια μερική λύση θα ήταν οι ΑΠΕ, καθώς η Ουκρανία διαθέτει πλούσιο ανανεώσιμο ενεργειακό δυναμικό. Και εδώ, όμως, θα χρειαστούν επενδύσεις, ενώ η φύση της παραγωγής των ΑΠΕ σημαίνει ότι θα πρέπει να συνδυαστούν με συμβατικές μονάδες.

Με βάση τα παραπάνω, συμπεραίνουμε ότι ο ενεργειακός γρίφος που καλείται να λύσει η Ουκρανία έχει έναν εξόχως πολιτικό χαρακτήρα, καθώς συνδέεται στενά με το "ρωσικό" της πρόβλημα. Θεωρείται δεδομένο ότι το Κίεβο θα εξαντλήσει κάθε περιθώριο ώστε να αναβιώσει τον πυρηνικό του κλάδο, αν κρίνουμε από τα μέχρι τώρα μηνύματα της πολιτικής ηγεσίας. Στο μεταξύ, οι γειτονικές χώρες και η Ευρώπη στο σύνολό της θα αγωνιούν για την πιθανότητα ενός νέου Τσέρνομπιλ...



ΑΦΗΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

-A +A

Σχετικά άρθρα