Νέα αρχιτεκτονική της ηλεκτρικής αγοράς: Προετοιμάζονται οι υποψήφιοι για τον διαγωνισμό της ΡΑΕ - Αναλυτικά οι υπηρεσίες που ζητούνται και το χρονοδιάγραμμα

Με ενδιαφέρον υποδέχτηκε η αγορά την προκήρυξη του διαγωνισμού της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας σχετικά με την αξιολόγηση και αναθεώρηση του σχεδιασμού της Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας της ΕΕ.

Σύμφωνα με πληροφορίες του energypress, οι συμβουλευτικές εταιρείες που όλο το προηγούμενο διάστημα έχουν «επενδύσει» σε ειδικευμένο προσωπικό για την στελέχωση των Τμημάτων Ενέργειας και επομένως σήμερα διαθέτουν την απαιτούμενη τεχνογνωσία για ένα τέτοιο έργο, δείχνουν σοβαρό ενδιαφέρον να συμμετάσχουν, αξιολογώντας ιδιαίτερα την «αξία» ενός τέτοιου διαγωνισμού.

Την ίδια στιγμή δεν λείπουν και συζητήσεις μεταξύ των υποψηφίων για «κοινά σχήματα» στο διαγωνισμό, πράγμα που σε κάθε περίπτωση, αν ευοδωθεί, συνεπάγεται μεγαλύτερο «ειδικό βάρος» για το υποψήφιο φάκελο και άρα περισσότερες πιθανότητες να προκριθεί και να αναλάβει το έργο.  

Το αντικείμενο της μελέτης ορίζεται αναλυτικά σε εκθέσεις που συνοδεύουν την ανακοίνωση της ΡΑΕ, όπου επεξηγείται επακριβώς τι ζητείται να μελετηθεί από την πλευρά του Συμβούλου που θα αναλάβει την εκπόνηση της μελέτης όπως και τα επιμέρους «στάδια» των εργασιών προς το τελικό αποτέλεσμα.

Ειδικότερα, όπως αναφέρεται στο σχετικό κείμενο της ΡΑΕ, οι υπηρεσίες του ζητούνται περιλαμβάνουν:

Εργασία 1: Κριτική αξιολόγηση των υφιστάμενων ρυθμίσεων σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ, σχετικά με το μοντέλο της χονδρικής αγοράς, τα σχήματα συμβολαίων διαφορών και τη λειτουργία των Αγορών Διασφάλισης Ισχύος στην ΕΕ.

Τα λεπτομερή ευρήματα και η ανάλυση της αξιολόγησης του ACER σχετικά με τον σχεδιασμό της αγοράς χονδρικής θα εξεταστούν διεξοδικά και θα θεωρηθούν ως βάση για περαιτέρω επεξεργασία. Επιπλέον, αναμένεται να αξιολογηθούν τα υφιστάμενα σχήματα συμβολαίων διαφορών και οι υφιστάμενες ρυθμίσεις για τις Αγορές Διασφάλισης Ισχύος.

Εκτός από την ποιοτική αξιολόγηση, αναμένεται, επιπροσθέτως, και ποσοτική ανάλυση του προαναφερθέντος υφιστάμενου μοντέλου αγοράς με τη χρήση εργαλείων προσομοίωσης για την εξαγωγή συμπερασμάτων για την κοινωνική ευημερία της ΕΕ, λαμβάνοντας υπόψη τόσο το τρέχον ενεργειακό μείγμα, όσο και το ενεργειακό μείγμα του 2030.

Εργασία 2: Λεπτομερής συγκριτική ανάλυση των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων των εξεταζόμενων εναλλακτικών επιλογών σχεδιασμού της αγοράς σχετικά με την αγορά χονδρικής (στόχος μηδενικής καθαρής κατανάλωσης), τη μαζική παραγωγή από πηγές χαμηλών εκπομπών άνθρακα, την ευελιξία και την επάρκεια ισχύος και τον ανταγωνισμό της αγοράς. Οι μακροπρόθεσμες βελτιώσεις, όπως προτείνονται στην αξιολόγηση του ACER, μπορούν, επίσης, να ληφθούν υπόψη.

Εργασία 3: Παρουσίαση του σχεδιασμού αγοράς υψηλού επιπέδου (High-Level Market Design (HLMD)) των συγκεκριμένων προτάσεων για τη μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ, συνοδευόμενη από την αντίστοιχη ποσοτική τους ανάλυση σχετικά με την κοινωνική ευημερία της ΕΕ (τρέχον ενεργειακό μείγμα και ενεργειακό μείγμα του 2030).

Αναμένεται να παρουσιαστούν τουλάχιστον τρεις (3) επιλογές:

1) HLMD με τροποποιήσεις μικρής έκτασης που είναι εύκολο να εφαρμοστούν

2) HLMD με σημαντικές τροποποιήσεις στον υφιστάμενο σχεδιασμό και

3) HLMD με σημαντικές μεταρρυθμίσεις στον σχεδιασμό που θα ενισχύσουν την αποτελεσματικότητά του και θα του επιτρέψουν να επιτύχει τους μακροπρόθεσμους στόχους πολιτικής της ΕΕ.

Όλες οι προτάσεις θα πρέπει, επίσης, να περιλαμβάνουν, εκτός από το κύριο HLMD μοντέλο για λειτουργία υπό «κανονικές» συνθήκες αγοράς, προσωρινά μέτρα που θα θεσπιστούν από τα κράτη μέλη (λαμβάνοντας υπόψη τον Κανονισμό (ΕΕ) 2022/1854 του Συμβουλίου της 6ης Οκτωβρίου 2022 σχετικά με παρέμβαση έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας) ως «εφεδρικό» μοντέλο σε περίπτωση «έκτακτης ανάγκης», προκειμένου να μετριαστεί ο αντίκτυπος των υψηλών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και να προστατευθούν οι καταναλωτές από τις επιπτώσεις της διακύμανσης των τιμών.

Η αξιολόγηση αυτών των προτάσεων θα βασίζεται στα ακόλουθα κριτήρια: ασφάλεια του εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια σε κάθε κράτος μέλος, ομαλή ανάπτυξη του ανταγωνισμού τόσο στον τομέα παραγωγής όσο και στον τομέα προμήθειας, απαιτούμενοι πόροι, χρόνος και κόστος υλοποίησης (όπου είναι δυνατόν οι υφιστάμενες υποδομές θα πρέπει να αξιοποιούνται στο έπακρον), ομαλή ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας υπό αγοραστικούς όρους, ρευστότητα της αγοράς και συμβατότητα με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ.

Εργασία 4: Από τις επιλογές που αξιολογήθηκαν στο πλαίσιο της Εργασίας 3, παρουσίαση (α) της καλύτερης συνεκτικής και ολοκληρωμένης επιλογής για τη μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες του κλάδου ηλεκτρικής ενέργειας κάθε κράτους μέλους, τα μερίδια αγοράς, τη ρευστότητα, τη διείσδυση των ΑΠΕ, τη διαμόρφωση των τιμών και των ρυθμιζόμενων μηχανισμών, με στόχο το οικονομικό όφελος των συμμετεχόντων στην αγορά και των τελικών καταναλωτών και (β) της βέλτιστης αλλά ταυτόχρονα εφικτής από πλευράς πόρων και χρόνου υλοποίησης, ολοκληρωμένης επιλογής, η οποία θα είναι συμβατή με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ αναφορικά με την ενοποίηση της χονδρικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ.

Εργασία 5: Για τις τελικές προτάσεις που παρουσιάζονται στο πλαίσιο της Εργασίας 4, παρουσίαση ενός λεπτομερούς οδικού χάρτη για τη σταδιακή πορεία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ προς τη μεταρρύθμισή της. Ο ζητούμενος οδικός χάρτης θα πρέπει να συνοδεύεται από λεπτομερές σχέδιο δράσης για κάθε εμπλεκόμενο φορέα (Ρυθμιστικές Αρχές, ΟΔΑΗΕ/ΝΕΜΟ, ΔΣΜ, συμμετέχοντες στην αγορά, άλλα εμπλεκόμενα μέρη) που θα αναφέρει τα κύρια ορόσημα και τους σχετικούς κινδύνους που ενέχει η υλοποίηση τους. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στις απαιτούμενες τροποποιήσεις του υφιστάμενου ρυθμιστικού πλαισίου της ΕΕ, καθώς και στις υπολογιστικές υποδομές του SDAC, του SIDC και των πλατφορμών για την ανταλλαγή ενέργειας εξισορρόπησης.

Εργασία 6: Υποστήριξη κατά τη φάση της δημόσιας διαβούλευσης της ΡΑΕ, συμπεριλαμβανομένης της παρουσίασης των HLMD προτάσεων στους συμμετέχοντες της αγοράς, καθώς και παροχή γραπτών απαντήσεων και διευκρινίσεων σε σχόλια/απόψεις που ελήφθησαν κατά τη φάση της διαβούλευσης.

Ο επιλεγμένος Σύμβουλος θα παρουσιάσει το τελικό παραδοτέο στα γραφεία της ΡΑΕ (ή μέσω τηλεδιάσκεψης), όπου βάσει των προτάσεών του θα γίνει διεξοδική συζήτηση με την Αρχή και εν συνεχεία, λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης, θα προσδιοριστεί η βέλτιστη κατεύθυνση πολιτικής για τη μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ.

Χρονοδιάγραμμα των ζητούμενων υπηρεσιών

Πρώτο παραδοτέο: Εντός ενός μηνός από την έναρξη του έργου, ο επιλεγμένος Σύμβουλος θα υποβάλλει το πρώτο παραδοτέο (προκαταρκτική έκθεση αξιολόγησης) σύμφωνα με τις ζητούμενες υπηρεσίες στο πλαίσιο των Εργασιών 1-2. Εντός δύο εβδομάδων η ΡΑΕ θα υποβάλλει τις παρατηρήσεις της. Μία εβδομάδα μετά την παραλαβή των σχολίων της Αρχής, θα υποβληθεί η τελική έκδοση του πρώτου παραδοτέου.

Δεύτερο παραδοτέο : Εντός τριών μηνών από την έναρξη του έργου, ο επιλεγμένος Σύμβουλος θα υποβάλλει το δεύτερο παραδοτέο σύμφωνα με τις ζητούμενες υπηρεσίες στο πλαίσιο των εργασιών 1-5. Εντός δύο εβδομάδων η ΡΑΕ θα υποβάλλει τις παρατηρήσεις της. Μία εβδομάδα μετά την παραλαβή των σχολίων της Αρχής, θα υποβληθεί η τελική έκδοση του δεύτερου παραδοτέου.

Τα ως άνω δύο παραδοτέα θα πρέπει να είναι κατάλληλης ποιότητας και λεπτομέρειας, ώστε να υποστηρίζεται η κατανόηση των συμμετεχόντων της αγοράς στο πλαίσιο της σχετικής διαδικασίας της δημόσιας διαβούλευσης της ΡΑΕ.