«Το πρόβλημα είναι η Ρώμη, όχι το Βερολίνο» -Ανησυχία στις ιταλικές ενεργοβόρες βιομηχανίες για ναυάγιο στο «ιταλικό μοντέλο»

Η Ιταλία δεν έχει ακόμη θέσει σε εφαρμογή το πρόγραμμα έκπτωσης τιμών ηλεκτρικής ενέργειας για τη βιομηχανία, παρά το γεγονός ότι έχει εξασφαλίσει την τελική έγκριση της ΕΕ, προκαλώντας την έντονη δυσαρέσκεια στον κλάδο.

Μάλιστα, παράγοντες της αγοράς τονίζουν ότι οι καθυστερήσεις αυτές συντελούνται την ώρα που η Γερμανία λανσάρει ένα φιλόδοξο πρόγραμμα στήριξης της ενεργοβόρου βιομηχανίας.

«Ελπίζουμε ότι η γερμανική κίνηση θα αποτελέσει το κάλεσμα αφύπνισης για την ιταλική κυβέρνηση», ανέφερε χαρακτηριστικά σε ανακοίνωσή του ο Φάμπιο Ζανάρντι, πρόεδρος του συνδέσμου χυτηρίων Assofond, αναφερόμενος στο σχέδιο του Βερολίνου να ξεκινήσει ένα πρόγραμμα εκπτώσεων για την ενεργοβόρα βιομηχανία τον Ιανουάριο.

«Η ανησυχία μας δεν είναι τι κάνει το Βερολίνο, αλλά τι δεν κάνει η Ρώμη», είπε, προσθέτοντας ότι η βιομηχανία είχε εξαντλήσει τον χρόνο της περιμένοντας το μέτρο που είχε «μπλοκαριστεί για μήνες».

Απαιτούμενες τροποποιήσεις

Η Ιταλία είχε ανακοινώσει προηγουμένως τα δικά της σχέδια για μειωμένες τιμές για την ενεργοβόρα βιομηχανία και τα τροποποίησε νωρίτερα φέτος ώστε να συμπεριλάβει βασικές τροποποιήσεις που ζήτησαν οι Βρυξέλλες για να διασφαλίσουν τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία της ΕΕ, αλλά δεν έχει ακόμη εφαρμόσει το πρόγραμμα.

«Χωρίς άμεση δράση, το χάσμα ανταγωνιστικότητας κινδυνεύει να γίνει μη αναστρέψιμο», δήλωσε χαρακτηριστικά  ο Ζανάρντι, προσθέτοντας ότι οι ιταλικές εταιρείες πληρώνουν περισσότερα για ηλεκτρική ενέργεια από οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή χώρα και αυτή η διαφορά επιβάρυνε τους προϋπολογισμούς και τις επενδυτικές προοπτικές.

«Στην πραγματικότητα, οι Ιταλοί αναγκάζονται να επιστρέψουν στην αρχή. Έτσι, για μένα, φαίνεται ότι οι Ιταλοί καθυστερούν τώρα τη διαδικασία», δήλωσε στο Montel η ανώτερη αναλύτρια ενεργειακής πολιτικής Mary Polovtseva. Και εξήγησε ότι η Ιταλία συνέλαβε το σχέδιο στήριξης πριν καν υπάρξουν οι κανόνες της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις, ενώ η Γερμανία επωφελήθηκε από σαφέστερες κατευθυντήριες γραμμές όταν κατάρτισε το δικό της πρόγραμμα.

Ποια είναι η ευθύνη της ΕΕ;

«Ενώ στη Γερμανία έχει χορηγηθεί ένα εξαιρετικά ευνοϊκό τριετές όριο, η Ιταλία έχει μπλοκαριστεί και καθυστερήσει... με παρέμβαση της [Ευρωπαϊκής] Επιτροπής που ανέβαλε την εφαρμογή του κατά ένα έτος, τιμωρώντας εταιρείες που ήδη βρίσκονται υπό σοβαρή ανταγωνιστική πίεση», δήλωσε στο Montel ο Massimo Medugno, γενικός διευθυντής της Assocarta, της μεγαλύτερης ένωσης παραγωγών χαρτιού στην Ιταλία.

Ο Lorenzo Parola, διευθύνων σύμβουλος της δικηγορικής εταιρείας Parola Associati, απέδωσε την ευθύνη για τις καθυστερήσεις αποκλειστικά στην ΕΕ.

«Η επιτροπή δεν φαίνεται να θέτει εμπόδια στον δρόμο της Γερμανίας τόσο όσο με την Ιταλία», είπε.

«Η κυβέρνηση κάνει ό,τι μπορεί, αλλά εργάζεται ενάντια σε σκόπιμα εμπόδια.»

«Με τις τιμές χονδρικής που βρίσκονται αυτή τη στιγμή στα 116 ευρώ/MWh – τις υψηλότερες στην Ευρώπη λόγω της εξάρτησης από το φυσικό αέριο – η Ιταλία μπορεί να προσφέρει μόνο 65 ευρώ/MWh μέσω του προγράμματος απελευθέρωσης ενέργειας», πρόσθεσε, ενώ η Γερμανία εξετάζει ένα όριο 50 ευρώ/MWh.

«Τα διαφορετικά ανώτατα όρια τιμών ενέργειας πιθανότατα οφείλονται σε επιδοτήσεις που μπορεί να καταβάλει ένα μεμονωμένο κράτος μέλος. Υπό αυτή την έννοια, η Γερμανία έχει περισσότερα κεφάλαια από την Ιταλία», δήλωσε η Πολόβτσεβα.

Η Γερμανία «στήνει» ανεξάρτητη ενεργειακή πολιτική 

Η Γερμανία αποφάσισε να κινηθεί μόνη της στον τομέα της ενέργειας, ανακοινώνοντας ένα μαζικό σχέδιο στήριξης της ενεργοβόρας βιομηχανίας της. Από τον Ιανουάριο του 2026 θα εφαρμοστεί τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στα 50 ευρώ ανά MWh για τρία χρόνια. Το μέτρο αυτό θα ωφελήσει στρατηγικούς κλάδους όπως η χαρτοποιία, η χημική βιομηχανία, η παραγωγή ατσαλιού και γυαλιού, καθώς και την αυτοκινητοβιομηχανία.

Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του το ilsole24ore.com, η Ιταλία και άλλα κράτη μέλη της ΕΕ καταγγέλλουν ότι η κίνηση αυτή δημιουργεί στρέβλωση του ανταγωνισμού, καθώς η Γερμανία μπορεί να αξιοποιήσει μεγάλο δημοσιονομικό περιθώριο, κάτι που δεν είναι εφικτό για χώρες με πιο περιορισμένα δημόσια οικονομικά.

Το Ηνωμένο Βασίλειο ακολουθεί

Ακόμη και το Ηνωμένο Βασίλειο, αν και εκτός ΕΕ, ενισχύει τις ενεργοβόρες βιομηχανίες του. Από το 2026, η «Network Charging Compensation» θα αυξηθεί από 60% σε 90% για τις βιομηχανίες υψηλής ενεργειακής έντασης, ενώ θα υπάρξει πλήρης απαλλαγή από κόστη σε ανανεώσιμες πηγές και στην αγορά χωρητικότητας. Μέσω του «British Industrial Competitiveness Scheme», η κυβέρνηση στοχεύει στη μείωση του κόστους για όλο και περισσότερες επιχειρήσεις έως το 2027. Παράλληλα, ανακοινώθηκε η δημιουργία του «Connections Accelerator Service» που θα επιταχύνει την πρόσβαση στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας για μεγάλα βιομηχανικά έργα έως το 2025.

Ανησυχία για την ανταγωνιστικότητα στην Ιταλία

Ο πρόεδρος της Assocarta, Lorenzo Poli, προειδοποιεί: «Η Ευρώπη κινδυνεύει να κατακερματιστεί ανταγωνιστικά. Αν μερικές χώρες μπορούν να δώσουν μεγάλες επιδοτήσεις και άλλες όχι, η ενιαία αγορά χάνει αξιοπιστία. Οι ιταλικές χαρτοβιομηχανίες αντιμετωπίζουν από τα υψηλότερα ενεργειακά κόστη στην Ευρώπη, χωρίς εργαλεία όπως στη Γερμανία ή τη Βρετανία. Δεν ανταγωνίζεσαι έτσι, επιβιώνεις. Χρειαζόμαστε ένα ενιαίο, σταθερό και δίκαιο ευρωπαϊκό πλαίσιο».

Παρόμοιες ανησυχίες εκφράζει και η Assofond για τα ιταλικά χυτήρια. Ο πρόεδρός της, Fabio Zanardi, τονίζει ότι οι εταιρείες πληρώνουν την υψηλότερη τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, κάτι που πλέον επηρεάζει υπερβολικά τους προϋπολογισμούς και τις επενδυτικές προοπτικές. «Η Γερμανία χρησιμοποιεί όλα τα διαθέσιμα εργαλεία για να στηρίξει τη βιομηχανία της. Εμείς δεν μπορούμε να μείνουμε αδρανείς», σημειώνει.

Η ανάγκη άμεσων κυβερνητικών μέτρων

Ο Zanardi υπογραμμίζει ότι η Ιταλία περιμένει ακόμη την εφαρμογή του Energy Release και τις επιστροφές κόστους ETS, παρεμβάσεις που θα έδιναν άμεση ανακούφιση στις επιχειρήσεις. Χωρίς γρήγορη δράση, η ανταγωνιστική διαφορά με τη Γερμανία κινδυνεύει να γίνει μη αναστρέψιμη.

Η βιομηχανία απαιτεί δίκαιες τιμές ενέργειας

Στην κεραμική βιομηχανία, ο Augusto Ciarrocchi, πρόεδρος της Confindustria Ceramica, δηλώνει ότι οι γερμανικές αποφάσεις πηγαίνουν στη σωστή κατεύθυνση, αλλά είναι απαραίτητη η αναθεώρηση του συστήματος ETS σε ευρωπαϊκό επίπεδο και εθνικά μέτρα για τον περιορισμό του ενεργειακού κόστους.

Οι παραγωγοί γυαλιού, σύμφωνα με τον Marco Ravasi της Assovetro, δεν μπορούν πλέον να καλύψουν μόνοι τους το ανταγωνιστικό χάσμα που δημιουργείται στην Ευρώπη. Ζητούν όχι κρατική ενίσχυση, αλλά δίκαιες τιμές ενέργειας και την εφαρμογή του Energy Release, που καθυστερεί πάνω από τρία χρόνια.

Ο χάλυβας  και οι διπλές προσεγγίσεις της ΕΕ

Η Federacciai υπογραμμίζει ότι οι Βρυξέλλες επέβαλαν περιορισμούς στο ιταλικό Energy Release, καθυστερώντας την εφαρμογή του και εμποδίζοντας ουσιαστικά ένα εργαλείο που λειτουργεί ως προκαταβολή και όχι ως επιδότηση, σε αντίθεση με τη Γερμανία. Αυτό θέτει σε κίνδυνο την ανταγωνιστικότητα των ιταλικών επιχειρήσεων.

Ο πρόεδρος της Federacciai, Antonio Gozzi, μιλά για «βαθιές ανισότητες» στην ευρωπαϊκή αγορά: «Η Γερμανία απολαμβάνει ευνοϊκό τριετές πλαίσιο, ενώ η Ιταλία μπλοκάρεται. Αν η Ευρώπη αφήνει χώρες με μεγαλύτερη δημοσιονομική δυνατότητα να εγγυώνται χαμηλές τιμές ενέργειας που εκτοπίζουν κάθε ανταγωνισμό, κινδυνεύει η ίδια η αγορά. Χρειαζόμαστε ενιαία ευρωπαϊκή τιμή ενέργειας και κοινό ταμείο για την αποανθρακοποίηση».

Στην Ελλάδα

Υπενθυμίζεται ότι στην τελική ευθεία βρίσκεται και η οριστικοποίηση των μέτρων θωράκισης των επιχειρήσεων απέναντι στο υψηλό ενεργειακό κόστος και στη χώρα μας. Μάλιστα στόχος είναι τα μέτρα να κλειδώσουν μέσα στην εβδομάδα. 

Υπενθυμίζεται ότι η υιοθέτηση μέτρων ελάφρυνσης της βιομηχανίας είχε εξαγγελθεί από τον Πρωθυπουργό, στην ετήσια ΓΣ του ΣΕΒ της 7ης Οκτωβρίου. Όσον αφορά τα μέτρα που θα ανακοινωθούν, όπως έχει γράψει το energypress, το επικρατέστερο σενάριο είναι κάθε ένα από αυτά να καλύπτει εξατομικευμένα τις διάφορες κατηγορίες επιχειρήσεων για τις οποίες θα αποφασιστεί να δοθεί στήριξη. Ήδη από τις αρχές Νοεμβρίου η σχετική «άσκηση» εκ μέρους του ΥΠΕΝ είχε φτάσει στην διαμόρφωση 5-6 σεναρίων, με το καθένα από αυτά να έχει υπέρ και κατά, καθώς και διαφορετικό κόστος.