Άρθρο Ν. Πατσόπουλου: Πώς οι περικοπές διαμορφώνουν τα νέα δεδομένα στη λήψη επενδυτικής απόφασης στις ΑΠΕ

Το πρώτο δεκάμηνο του 2024 η περικοπή ενέργειας από ΑΠΕ έφτασε στο 3,7% της παραχθείσας, μια είδηση που δεν πέρασε απαρατήρητη από τη σχετική Αγορά στην Ελλάδα. Στο πλαίσιο αυτό, πλήθος επενδυτών επανεξετάζει το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των έργων του, με γνώμονα τις εκτιμήσεις μελλοντικής εξέλιξης των περικοπών.

Προκειμένου όμως να γίνει πλήρως κατανοητή η επιρροή των διαφόρων περιορισμών στις κατηγορίες έργων, θα πρέπει να αυτά να καταταγούν ανάλογα την περίοδο που συνδέθηκαν ή τους αποδόθηκαν όροι σύνδεσης.

1. Έργα που αποζημιώνονται με βάση το ν. 3468/2006 – με σταθερή ταρίφα (FiT)

2. Έργα που αποζημιώνονται στα πλαίσια του Ν.4414/2016 από τη συμμετοχή τους στην αγορά (είτε με ΣΕΔΠ, με διμερή σύμβαση πώλησης Η.Ε. - PPA ή μόνο merchant) και περιλαμβάνονται στις εξαιρέσεις της παρ.7 άρθρου 10 του Ν. 4951/2022, εν συντομία δηλαδή εφόσον συνδέθηκαν πριν το τέλος του 2022 ή έχουν συνάψει ΣΕΔΠ μετά από επιτυχία σε διαγωνισμό της ΡΑΑΕΥ ή ανήκουν στα εξαιρούμενα έργα που υπέγραψαν/αιτήθηκαν σύμβαση σύνδεσης πριν τις 04/07/2022

3. Έργα στα οποία προσφέρθηκαν όροι σύνδεσης μετά την ψήφιση του Ν. 4951/2022 (04/07/2022) ή δεν περιλαμβάνονται στις ως άνω εξαιρέσεις

4. Έργα στα οποία προσφέρθηκαν όροι σύνδεσης μετά την τροποποίηση του Ν. 4951/2022 με τον Ν.5106/2024 (01/05/2024)

Στην πρώτη κατηγορία δεν προβλέπεται κανένα είδος συστημικής περικοπής, ενώ η περίληψή τους στο πρόγραμμα κατανομής είναι διασφαλισμένη, καθότι συμμετέχουν στην αγορά κάτω από τη σκέπη του ΔΑΠΕΕΠ. Τα έργα αυτά αποζημιώνονται με σταθερή ταρίφα που διασφάλισαν την περίοδο που συνδέθηκαν στο δίκτυο. Στα έργα αυτά όμως παρατηρήθηκε το 2024 σειρά περικοπών, που μάλλον αποδίδεται σε τεχνικούς λόγους σχετιζόμενους με υπέρβαση της προσφοράς και αδυναμία απορρόφησης της παραγόμενης ενέργειας από την υφιστάμενη ζήτηση, ενώ δεν μπορεί να αποκλειστεί και ο συσχετισμός με ιδιαιτερότητες της περιοχές λειτουργίας τους.

Στη δεύτερη κατηγορία, τα έργα συμμετέχουν στην αγορά επόμενης ημέρας μέσω ΦΟΣΕ, οι οποίοι υποβάλλουν προσφορά στη Χρηματιστήριο Ενέργειας και εφόσον αυτή γίνει αποδεκτή, εγχύουν την παραγόμενη ενέργεια στο δίκτυο και αποζημιώνονται βάσει της Τιμής Εκκαθάρισης της Αγοράς Επόμενης Ημέρας (MCP) για κάθε ώρα κατανομής. Πλέον αυτής, αποζημιώνονται (ή επιστρέφουν) από τον ΔΑΠΕΕΠ ή τον αντισυμβαλλόμενο αγοραστή Η.Ε. (στην περίπτωση διμερούς συμβολαίου) με τη διαφορά τιμής με την Τιμή Αναφοράς. Στα έργα αυτά, η συμμετοχή στο πρόγραμμα κατανομής δεν είναι διασφαλισμένη, καθότι εάν το χαρτοφυλάκιο του ΦΟΣΕ δεν επιλεγεί, θα πρέπει να μην εγχύσουν ενέργεια στο σύστημα. Η «περικοπή» αυτή, γνωστή ως «market curtailment» δεν είχε ληφθεί υπόψη από τους επενδυτές τις εποχές λήψης απόφασης των επενδύσεων, καθότι η Ελλάδα προέβαινε σε συστηματικές εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας και δεν είχε προβλεφθεί η επικείμενη χρονική περίοδος στην οποία η προσφορά θα υπερέβαινε τη ζήτηση. Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά το έτος 2024, παρότι μέρος των έργων δεν περιλαμβανόταν στο πρόγραμμα κατανομής στις ώρες με χαμηλές (ή και μηδενικές ή αρνητικές) τιμές ενέργειας, εν τούτοις τα έργα αυτά δεν διέκοπταν την έγχυση ενέργειας στο σύστημα, με αποτέλεσμα οι διαχειριστές (ΑΔΜΗΕ, ΔΕΔΔΗΕ) να υποχρεώνονται σε περικοπές για τη διασφάλιση της ευστάθειας του συστήματος. Σχετικές παρεμβάσεις έχουν ήδη ανακοινωθεί από την πολιτεία και αναμένονται, προκειμένου να ομαλοποιηθεί αυτό το φαινόμενο.

Στην τρίτη κατηγορία κατατάσσονται τα έργα που έλαβαν όρους σύνδεσης μεταξύ της 04/07/2022 και της 01/05/2024, στα οποία προβλέπονται στατικές περικοπές μέχρι το 5% της παραγόμενης ενέργειας και δυναμικές περικοπές μέχρι του ιδίου ορίου. Οι επενδυτές των έργων αυτών οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη τους τις ως άνω περικοπές «ανεξάρτητα και επιπλέον περιορισμών ή απορρίψεων προσφορών έγχυσης που προκύπτουν στο πλαίσιο της συμμετοχής των σταθμών στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας», όπως αναφέρεται στο τελευταίο εδάφιο της παρ.2 του άρθρου 10 του Ν.4951/2022. Να σημειωθεί πως εκτός των παραγωγών που έλαβαν όρους στο προαναφερθέν χρονικό διάστημα, περιλαμβάνονται τόσο τα έργα που δεν εξαιρούνται των προβλέψεων του άρθρου 10 Ν. 4951/2022 όσο και τα έργα που κάνουν χρήση των προβλέψεων της παρ.1 του άρθρου 112 ν.5037/2023 και λύουν τις ΣΕΔΠ τους. Για τα τελευταία δεν γίνεται ειδική μνεία στη σχετική νομοθεσία, περιλαμβάνονται όμως στο πνεύμα του νόμου.

Στην τέταρτη και τελευταία κατηγορία περιλαμβάνονται τα έργα με όρους μετά την 01/05/2024, στα οποία προβλέπονται στατικές περικοπές μέχρι του ορίου 5%, δεν προκαθορίζεται όμως όριο στις δυναμικές περικοπές που μπορεί να επιβάλλει ο διαχειριστής.

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, όπως επίσης και τις προβλέψεις του ΕΣΕΚ τόσο για την διείσδυση των ΑΠΕ αλλά και των μονάδων αποθήκευσης όσο και την αύξηση της ζήτησης, το ζητούμενο είναι ο προσδιορισμός του πιθανότερου προφίλ περικοπών ανάλογα την κατηγορία στην οποία κατατάσσεται το έργο, προκειμένου να υποστηριχθεί επαρκώς η λήψη επενδυτικής απόφασης.

Βεβαίως δεν θα πρέπει να παραλείψει κανείς να αναφερθεί στη δυναμική που έχει αποκτήσει η αγορά ΑΠΕ στην Ελλάδα και τη σκοπιμότητα δράσεων από όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές, στην κατεύθυνση διευκόλυνσης και κινητροποίησης της διείσδυσης της αποθήκευσης, της αύξησης διασυνδέσεων και εξαγωγών και της αύξησης κατανάλωσης μέσω data centers, αντλιών θερμότητας και ηλεκτροκίνησης, ώστε αυτή να μην ατονήσει υπό τον κίνδυνο των περικοπών, συνεπώς εν τέλει να επιτευχθούν τόσο οι στόχοι του ΕΣΕΚ και η προστασία του περιβάλλοντος, όσο και να μειωθεί η επιρροή από συγκυρίες που επηρεάζουν τις τιμές των καυσίμων και της ηλεκτρικής ενέργειας.
 

Ο κ. Νίκος Πατσόπουλος είναι Senior Consultant Renewable Energy της TÜV Hellas (TÜV Nord)

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress: Η αγορά των ΑΠΕ μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα – Φόβοι και προσδοκίες από τη νέα χρονιά