Νομική αποτίμηση του νέου Ν. 5027/2023 για την ειδική εισφορά στους παραγωγούς, την έκτακτη εισφορά στους προμηθευτές και την εξαίρεση των PPAs από το πλαφόν

Δημοσιεύθηκε στις 02.03.2023 ο ν. 5027/2023 (ΦΕΚ Α΄ 48/02.03.2023) με τίτλο «Σύστημα Καινοτομίας στον δημόσιο τομέα - Ρυθμίσεις Γενικής Γραμματείας Ανθρωπίνου Δυναμικού Δημοσίου Τομέα - Ρυθμίσεις για τη λειτουργία των Ο.Τ.Α. α΄ και β΄ βαθμού και των αποκεντρωμένων διοικήσεων και για την ευζωία των ζώων συντροφιάς - Λοιπές επείγουσες ρυθμίσεις του Υπουργείου Εσωτερικών και άλλες διατάξεις», ο οποίος στο Μέρος Ε΄ (άρθρα 89-95), περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, σημαντικές ρυθμίσεις του Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τον υπολογισμό της ειδικής εισφοράς που επιβάλλεται στους συμβατικούς παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας με καύσιμο φυσικό αέριο, την επιβολή της έκτακτης εισφοράς επί των υπερβαλλόντων εσόδων των Προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας και την εξαίρεση των συμβάσεων φυσικής παράδοσης από τον πλαφόν που ισχύει στην Αγορά Επόμενης Ημέρας.  

I. Αλλαγή στο ύψος και στον τρόπο υπολογισμού της ειδικής εισφοράς που επιβλήθηκε στους ηλεκτροπαραγωγούς με καύσιμο φυσικό αέριο

Σύμφωνα με το άρθρο 89 του ν. 5027/2023 αντικαθίσταται η παρ. 2 του άρθρου 62 του ν. 4986/2022, και πλέον η ειδική εισφορά των 10€/MWh ανά θερμική μεγαβατώρα που είχε επιβληθεί από την 1^η Νοεμβρίου 2022 σε κάθε κατανεμόμενη μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύσιμο φυσικό αέριο, θα ανέρχεται από την 1^η Μαρτίου 2023 σε ποσοστό πέντε τοις εκατό (5%) του αριθμητικού μέσου όρου των ημερήσιων μέσων τιμών “Title Transfer Facility” (“TTF”). 

Η εν λόγω μεταβολή στον τρόπο υπολογισμού της ως άνω εισφοράς αποφασίσθηκε, καθότι σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, «η εν λόγω ρύθμιση (ενν. της εισφοράς των 10€/MWh) εισήχθη μια περίοδο ιδιαίτερα υψηλών τιμών στο ολλανδικό χρηματιστήριο φυσικού αερίου (TTF), καθώς και προβλέψεων για διατήρηση των εξαιρετικά υψηλών αυτών τιμών, καθ’ όλη τη διάρκεια των ετών 2022 και 2023. Οι ιδιαιτέρως μειωμένες τιμές φυσικού αερίου στο TTF το τελευταίο διάστημα, καθώς και η αναθεώρηση των προβλέψεων για την πορεία των τιμών τους προσεχείς μήνες, έχουν ως συνέπεια το ειδικό τέλος να αντιστοιχεί πλέον σε πολύ μεγαλύτερο ποσοστό προσαύξησης της τρέχουσας τιμής αναφοράς φυσικού αερίου. Ως αποτέλεσμα, περιορίζεται η κατανομή των εγχώριων ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων με καύσιμο το φυσικό αέριο, προς όφελος των εισαγωγών ηλεκτρισμού, γεγονός που οδηγεί σε σημαντικό περιορισμό της αποτελεσματικότητας του μέτρου, ήτοι ασύμμετρη πτώση των προσδοκώμενων εσόδων του ΤΕΜ λόγω της μειωμένης κατανάλωσης φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή».

Πράγματι, η αύξηση της επιβάρυνσης των εγχώριων ηλεκτροπαραγωγών παρά την πτώση της τιμής του φυσικού αερίου TTF, είχε ως αποτέλεσμα ιδίως τον Ιανουάριο του 2023, να καταστούν οι μονάδες τους ακριβότερες από εκείνες των εργοστασίων σε γειτονικές χώρες, με συνέπεια να αυξηθεί το μερίδιο των εισαγωγών στο εγχώριο μίγμα ηλεκτροπαραγωγής, αλλά και συνολικά να αυξηθεί το κόστος της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα.

II. Τροποποίηση του Προσωρινού Μηχανισμού Επιστροφής Μέρους Εσόδων από τους Προμηθευτές Ηλεκτρικής Ενέργειας

Σύμφωνα με το άρθρο 91 του ν. 5027/2023, αντικαθίστανται οι παρ. 4, 6 και 7 και τροποποιείται η παρ. 5 του άρθρου 40 του ν. 4994/2022, περί εφαρμογής του προσωρινού μηχανισμού επιστροφής μέρους εσόδων από τους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας. 

Ειδικότερα, σύμφωνα με το άρθρου 40 παρ. 1 του ν. 4994/2022, θεσπίσθηκε Προσωρινός Μηχανισμός Επιστροφής Μέρους Εσόδων Λιανικής Αγοράς, κατ’ εφαρμογή του οποίου επιβλήθηκε στους Προμηθευτές Ηλεκτρικής Ενέργειας έκτακτη εισφορά, βάσει των υπερβαλλόντων εσόδων τους από τη δραστηριοποίηση εκάστου στην εγχώρια λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας για τη χρονική περίοδο από την 1η Αυγούστου 2022 έως την 1η Ιουλίου 2023. 

Η πρώτη ουσιαστική αλλαγή που επήλθε με το ψηφισθέντα νόμο είναι ότι διευρύνεται η περίοδος υπολογισμού της έκτακτης εισφοράς στο χρονικό διάστημα από την 1η Αυγούστου 2022 έως την 31η Δεκεμβρίου 2022, ενώ προβλέπεται ότι το 60% αυτής θα επιβληθεί έως την 31η Μαρτίου 2023. Κατόπιν, η έκτακτη εισφορά θα επιβάλλεται σε τριµηνιαία βάση, και θα αφορά περιοδικά τους αµέσως επόµενους τρεις (3) µήνες έκτακτης εισφοράς. 

Περαιτέρω, σύμφωνα με την παρ. 4 του εν λόγω άρθρου, «Η εισφορά για κάθε περίοδο υπολογισμού ισούται με το αλγεβρικό άθροισμα των υπερβαλλόντων εσόδων που υπολογίστηκαν για κάθε μήνα εξέτασης εντός της εκάστοτε περιόδου υπολογισμού για κάθε Προμηθευτή. Αν τα υπερβάλλοντα έσοδα της περιόδου υπολογισμού λάβουν αρνητική τιμή, η εισφορά περιόδου υπολογισμού για τον Προμηθευτή λογίζεται ως μηδενική και το εν λόγω αρνητικό ποσό απομειώνει την έκτακτη εισφορά της επόμενης περιόδου υπολογισμού, μέχρι το πέρας εφαρμογής του παρόντος Προσωρινού Μηχανισμού.

Αν κατά τον χρόνο υπολογισμού της εισφοράς, οι μετρήσεις ορισμένων καταναλώσεων επί λογαριασμών κατανάλωσης δεν είναι διαθέσιμες, υπολογίζεται και επιβάλλεται προσωρινό ποσό εισφοράς με βάση την ενέργεια που χρεώθηκε σε έκαστο λογαριασμό κατανάλωσης. Μετά το πέρας ισχύος του παρόντος Προσωρινού Μηχανισμού υπολογίζεται το οριστικό ποσό της εισφοράς βάσει των διαθέσιμων μετρήσεων κατανάλωσης της περιόδου υπολογισμού και πραγματοποιείται τελική εκκαθάριση που αντιστοιχεί στα τυχόν υπερβάλλοντα έσοδα του συνόλου της περιόδου εφαρμογής του Προσωρινού Μηχανισμού. 

Εκτενείς αναπτύξεις για τις σύνθετες νομικές παραμέτρους της επιβολής εισφορών επί των λεγομένων «ουρανοκατέβατων» κερδών, άλλως «υπερβαλλόντων εσόδων» κατά τη νέα διατύπωση που εν προκειμένω χρησιμοποιείται, έχει διατυπώσει σε προηγούμενό της άρθρο στο Energypress η δικηγορική μας εταιρεία (https://bit.ly/3wF4eUM).

III. Εξαίρεση των συμβάσεων φυσικής παράδοσης πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας από την εφαρμογή του Προσωρινού Μηχανισμού Επιστροφής Μέρους Εσόδων Αγορών Επόμενης Ημέρας 

Σύμφωνα με το άρθρο 92 του ν. 5027/2023, τροποποιείται το άρθρο 12Α του ν. 4425/2016, προκειμένου να εξαιρούνται από την εφαρμογή του Προσωρινού Μηχανισμού Επιστροφής Μέρους Εσόδων Αγορών Επόμενης Ημέρας οι διμερείς συμβάσεις φυσικής παράδοσης. 

Ειδικότερα, σύμφωνα με την παρ. 3Α του εν λόγω άρθρου, «Από την 1η Μαρτίου 2023, ή µε µεταγενέστερη ηµεροµηνία, η οποία ορίζεται µε ανακοίνωση της Ρυθµιστικής Αρχής Ενέργειας (Ρ.Α.Ε.), κατόπιν διαπίστωσης της τεχνικής και κανονιστικής ετοιµότητας και όχι αργότερα από τη 10η Μαρτίου 2023, κατά τον υπολογισµό του Επιστρεπτέου Εσόδου Αγοράς Επόµενης Ηµέρας και του Εσόδου Παραγωγού Αγοράς Επόµενης Ηµέρας για κάθε µονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ή χαρτοφυλάκιο Α.Π.Ε., σύµφωνα µε την παρ. 3, εξαιρούνται και δεν προσµετρώνται οι συναλλαγές που αφορούν ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας που πωλούνται και εκκαθαρίζονται στην Αγορά Επόµενης Ηµέρας, οι οποίες διατίθενται από κάθε υπόχρεο Συµµετέχοντα Παραγωγό ή Φορέα Σωρευτικής Εκπροσώπησης (ΦΟ.Σ.Ε.) Α.Π.Ε. και Συµπαραγωγής Ηλεκτρισµού - Θερµότητας Υψηλής Απόδοσης (Σ.Η.Θ.Υ.Α.), δυνάµει συµβάσεων φυσικής παράδοσης, σε ενεργοβόρους  βιοµηχανικούς καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, η πώληση ηλεκτρικής ενέργειας κατά τα ανωτέρω, δεν δύναται να αποφέρει έσοδο στον παραγωγό ή ΦΟ.Σ.Ε. Α.Π.Ε. και Σ.Η.Θ.Υ.Α. µεγαλύτερο του ανώτατου ορίου της παρ. 1 του άρθρου 6 του Κανονισµού (ΕΕ) 2022/1854 του Συµβουλίου της 6ης Οκτωβρίου 2022, ήτοι μεγαλύτερο του ανώτατου ορίου των 180€/MWh.

Σε συμμόρφωση με τα ανωτέρω, και σε συνέχεια της έκδοσης της υπ’ αριθμ. 163/2023 Απόφασης της ΡΑΕ και της δήλωσης τεχνικής ετοιμότητας των ΕΧΕ Α.Ε. και EnExClear, η ΡΑΕ ανακοίνωσε ως ημερομηνία έναρξης ισχύος της εξαίρεσης των διμερών συμβάσεων φυσικής παράδοσης από τον Προσωρινό Μηχανισμό Επιστροφής Μέρους Εσόδων Αγορών Επόμενης Ημέρας και Ενδοημερήσιας την 10η Μαρτίου 2023. 

Να επισημανθεί ωστόσο ότι η εξαίρεση από το πλαφόν αφορά μόνο τα PPAs με φυσική παράδοση και όχι τα χρηματοοικονομικά, παρά το αίτημα των μεγάλων βιομηχανικών καταναλωτών όσο και μεγάλων παραγωγών πράσινης ενέργειας, όπως αυτό διατυπώθηκε στο πλαίσιο της σχετικής διαβούλευσης της ΡΑΕ επί των εισηγήσεων του Ομίλου Χρηματιστηρίου Ενέργειας σχετικά με την τροποποίηση του Κανονισμού Λειτουργίας Αγοράς Επόμενης Ημέρας και Ενδοημερήσιας Αγοράς και του Κανονισμού Εκκαθάρισης Συναλλαγών Αγοράς Επόμενης Ημέρας και Ενδοημερήσιας Αγοράς. Παράλληλα, σύμφωνα με τις εξαγγελίες του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, προκειμένου οι ενεργοβόρες επιχειρήσεις να λάβουν την επιδότηση των 50€/ΜWh, δεν θα πρέπει να έχουν συνάψει συμβάσεις σταθερών τιμολογίων άνω των 12 μηνών και δεν θα πρέπει να έχουν συνάψει διμερή συμβόλαια φυσικής παράδοσης με παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας.

Επιμέλεια: Δικηγορική Εταιρεία «Μεταξάς & Συνεργάτες» (www.metaxaslaw.gr)