Οι εστίες αστάθειας στην περιοχή, με φόντο τα ενεργειακά, αναλύθηκαν σε διεθνές συνέδριο του ΓΕΕΘΑ

Ξεχωριστό ενδιαφέρον είχαν οι σχετικές με τα ενεργειακά τεκταινόμενα της περιοχής αναφορές στο Διεθνές Συνέδριο Διαχείρισης Κρίσεων και Ασφάλειας «ΑΘΗΝΑ 2018», με τίτλο «Αποτελεσματική διαχείριση κρίσεων: Μετατρέποντας τον κίνδυνο σε ευκαιρία». Το Συνέδριο διοργανώθηκε την προηγούμενη εβδομάδα από το ΓΕΕΘΑ, υπό την αιγίδα του υπουργείου Άμυνας, στη Σχολή Ικάρων.

Δεδομένου ότι ως σκοπός του συνεδρίου είχε τεθεί «η ανάλυση των πηγών αστάθειας στο σύγχρονο περιβάλλον διεθνούς ασφάλειας και η διερεύνηση των βέλτιστων πρακτικών στην αντιμετώπιση κρίσεων», οι συμμετέχοντες δεν θα μπορούσαν παρά να στρέψουν το ενδιαφέρον τους στα μείζονα θέματα: τους δρόμους της ενέργειας, το ποιος θα είναι ο ισχυρός παίχτης στο τραπέζι και το κατά πόσο η όξυνση των αντιπαραθέσεων μπορεί να πυροδοτήσει ανεπιθύμητες καταστάσεις.

Άλλωστε, η πρόσφατη αλλά και η παλαιότερη πείρα από την περιοχή της ΝΑ Μεσογείου, όπως και σε όλο τον κόσμο, δείχνουν ότι οι όποιες  συμμαχίες εύκολα ανατρέπονται και αλλάζουν όσο διαφοροποιούνται τα ιδιαίτερα συμφέροντα του κάθε παίχτη.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι «διαμάχες για ενεργειακούς πόρους» συγκαταλέγονταν στις πιθανές «εστίες αστάθειας» στα προπαρασκευαστικά κείμενα του συνεδρίου.

Η ενεργειακή διάσταση της παραπάνω προβληματικής αναπτύχθηκε ιδιαίτερα στην ειδική ενότητα με τίτλο «Θαλάσσια και ενεργειακή ασφάλεια στη Μεσόγειο: Γιατί είναι σημαντικές για την Ευρώπη» που περιλαμβάνονταν στο πρόγραμμα του συνεδρίου.

Οι θεματικές που αναπτύχθηκαν είναι ενδεικτικές: «Γεωστρατηγική προοπτική της Ανατολικής Μεσογείου: Τάσεις, προκλήσεις, ευκαιρίες», «Η στενότερη συνεργασία μεταξύ των παράκτιων χωρών ως το κλειδί για την επιτυχία», «Ασφάλεια ενεργειακών υποδομών από συμβατικές απειλές και κυβερνοπόλεμο» κ.α.

Σε αυτούς τους άξονες κινήθηκαν και οι τοποθετήσεις των συμμετεχόντων.

Για παράδειγμα, ο κ. Εμμ. Καραγιάννης, αν. καθηγητής στο Τμήμα Μελετών Αμυνας του King's College London, αναλύοντας το ρόλο της Ελλάδας ως παράγοντα ενεργειακής ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο, εστίασε στο γεγονός ότι, εξαιτίας των ανακαλύψεων κοιτασμάτων φυσικού αερίου, «η Ανατολική Μεσόγειος σύντομα θα γίνει το νέο σύνορο φυσικού αερίου». Όπως εξήγησε, «η ανακάλυψη των φυσικών πόρων της Ανατολικής Μεσογείου έρχεται σε μια εποχή όπου η παγκόσμια ζήτηση για Ενέργεια αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς, πολλοί αμφισβητούν την αξιοπιστία των προμηθειών από τη Ρωσία και οι δυτικές κυβερνήσεις ενθαρρύνουν τη διαφοροποίηση της προσφοράς για να εξασφαλίσουν ενεργειακή ασφάλεια».

Στην ίδια κατεύθυνση, ο κ. Αρ. Τζιαμπίρης, πρόεδρος του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς, υπογράμμισε ότι «η Ανατολική Μεσόγειος αντιμετωπίζει μερικές από τις πιο ενδιαφέρουσες, ανησυχητικές και επικίνδυνες εξελίξεις στη σύγχρονη διεθνή πολιτική», αναφερόμενος, μεταξύ άλλων, στη Συρία, την Αίγυπτο, τις κινήσεις της Τουρκίας και τις προσφυγικές ροές. Ο κ. Τζιαμπίρης υπογράμμισε χαρακτηριστικά ότι «η Ανατολική Μεσόγειος γίνεται ένα μεγάλο "εργαστήριο" όπου δοκιμάζονται πολιτικές ισορροπίας μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων και των περιφερειακών κρατών».

Δεδομένου ότι «η Μεσόγειος Θάλασσα αποτελεί έναν σημαντικό θαλάσσιο δρόμο για το διεθνές εμπόριο και τη μεταφορά Ενέργειας» σε συνθήκες όπου συντελούνται «σημαντικές γεωπολιτικές και ενεργειακές εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή», ο αντιναύαρχος ε.α. Β. Μαρτζούκος, πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών, τόνισε ότι «αυτές οι απειλές και οι προκλήσεις για την ασφάλεια ενδέχεται να θέσουν τις προϋποθέσεις για μια μελλοντική κρίση, επηρεάζοντας την Ευρώπη».

Τέλος, ο κ. Κ. Σταμπολής, εκτελεστικός διευθυντής του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (ΙΕΝΕ), αναφερόμενος στο ρόλο της Ελλάδας στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας, σημείωσε ότι «η Ελλάδα πρέπει να πραγματοποιήσει πολύ περισσότερα ερευνητικά έργα εντός και εκτός ανοικτής θάλασσας στην ΑΟΖ της, προκειμένου να ανακαλύψει και να επαληθεύσει τους εμπορικά εκμεταλλευόμενους πόρους υδρογονανθράκων».

Οι παραπάνω τοποθετήσεις αποτυπώνουν το υπόβαθρο, αλλά και τους κινδύνους που εμπεριέχουν οι ανταγωνισμοί για το ποιος θα καταλάβει θέση ισχύος σε ένα «μαγαζί γωνία» για τους ενεργειακούς πόρους, όπως είναι η ΝΑ Μεσόγειος. Εκ των πραγμάτων, αυτή και μόνο η διαπίστωση γεννά προβληματισμό για το τι μέλλει γενέσθαι σε ενδεχόμενο περαιτέρω όξυνσης της αντιπαράθεσης.

Βέβαια, ο θυμόσοφος λαός έχει προειδοποιήσει: «όταν μαλώνουν τα βουβάλια, την πληρώνουν τα βατράχια».