Οι ΑΠΕ είναι επιλογή γεωπολιτικής και οικονομικής ανθεκτικότητας

Η ενεργειακή κρίση που πυροδότησαν οι τελευταίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή επανέφερε με απότομο τρόπο μια συζήτηση που στην Ευρώπη είχε αρχίσει να ξεθωριάζει: την πραγματική αξία της ενεργειακής ανεξαρτησίας. Για αρκετά χρόνια, οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας αντιμετωπίστηκαν κυρίως ως εργαλείο “πράσινης μετάβασης”. Σήμερα όμως, μετά την αστάθεια που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν και η αβεβαιότητα που έχει προκληθεί στην ενεργειακή πραγματικότητα, γίνεται όλο και πιο σαφές ότι οι ΑΠΕ δεν είναι μόνο περιβαλλοντική επιλογή. Είναι πρωτίστως επιλογή γεωπολιτικής και οικονομικής ανθεκτικότητας.

Δεν είναι τυχαίο ότι οικονομίες που επένδυσαν επιθετικά στις ΑΠΕ, στην αποθήκευση και στον εξηλεκτρισμό, εμφανίζονται πλέον λιγότερο εκτεθειμένες στις διεθνείς κρίσεις καυσίμων. Η Κίνα αποτελεί ίσως το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα. Παρά τη συνεχιζόμενη εξάρτησή της από εισαγωγές υδρογονανθράκων, η τεράστια ανάπτυξη φωτοβολταϊκών, αιολικών και συστημάτων αποθήκευσης λειτουργεί πλέον ως στρατηγικό “μαξιλάρι” απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις. 

Η Ελλάδα διαθέτει ίσως ένα από τα καλύτερα αιολικά και ηλιακά δυναμικά στην Ευρώπη. Παρ’ όλα αυτά, η σημερινή εικόνα της αγοράς ΑΠΕ χαρακτηρίζεται όλο και περισσότερο από ένα αίσθημα ανασφάλειας. Οι εκτεταμένες περικοπές παραγωγής, χωρίς επαρκή πρόβλεψη, χωρίς ξεκάθαρο πλαίσιο αποζημιώσεων και κυρίως χωρίς έγκαιρη ανάπτυξη δικτύων και αποθήκευσης, δημιουργούν ένα περιβάλλον που δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί υγιές για επενδύσεις.

Το πρόβλημα δεν είναι οι πολλές ΑΠΕ. Το πρόβλημα είναι ότι το ηλεκτρικό σύστημα δεν προετοιμάστηκε εγκαίρως για αυτές και κυρίως οι καθυστερήσεις που εντοπίζονται στην εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης – ή standalone είτε BtM. Για χρόνια, η αγορά έλαβε το μήνυμα ότι η ανάπτυξη έργων πρέπει να επιταχυνθεί και οι επενδυτές (πολλοί εκ των οποίων ξένοι)  ανταποκρίθηκαν. Αυτό που δεν ακολούθησε με την ίδια ταχύτητα ήταν τα δίκτυα, οι διασυνδέσεις και κυρίως η αποθήκευση ενέργειας. Σήμερα, το κόστος αυτής της καθυστέρησης μεταφέρεται ουσιαστικά πάνω στους παραγωγούς.

Εκείνοι που πλήττονται περισσότερο δεν είναι οι μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι αλλά οι μικρότεροι επενδυτές. Ένα μεγάλο portfolio μπορεί να απορροφήσει μέρος της μεταβλητότητας, να εξασφαλίσει PPAs, να επενδύσει σε μπαταρίες ή να ισορροπήσει απώλειες μεταξύ διαφορετικών έργων. Ένας μικρός επενδυτής όμως δεν έχει αυτές τις δυνατότητες. Όταν οι περικοπές γίνονται μόνιμο χαρακτηριστικό της αγοράς, χωρίς προβλεψιμότητα και χωρίς μηχανισμό εξισορρόπησης, τότε ουσιαστικά δημιουργούνται συνθήκες οικονομικής ασφυξίας.

Και ίσως αυτό να είναι το πιο ανησυχητικό στοιχείο της σημερινής συγκυρίας. Οι περικοπές δεν επηρεάζουν μόνο την απόδοση των έργων. Αλλάζουν σταδιακά και τη δομή της ίδιας της αγοράς. Οι μικρότερες επενδύσεις οδηγούνται όλο και περισσότερο σε εξαγορά ή απορρόφηση από μεγαλύτερα χαρτοφυλάκια, επιταχύνοντας μια διαδικασία συγκέντρωσης που πριν λίγα χρόνια δύσκολα θα φαινόταν τόσο έντονη.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον επανέρχεται και η συζήτηση για την πυρηνική ενέργεια. Πρόκειται για μια συζήτηση που πιθανότατα θα ενταθεί τα επόμενα χρόνια, ιδιαίτερα όσο αυξάνεται η ανάγκη για σταθερή ηλεκτροπαραγωγή. Ωστόσο, παρά την τεχνολογική πρόοδο, τα πραγματικά οικονομικά δεδομένα παραμένουν αμείλικτα. Με τα σημερινά κόστη, ακόμη και συνδυασμοί φωτοβολταϊκών με συστήματα αποθήκευσης πολύ μεγάλης διάρκειας εξακολουθούν να εμφανίζουν χαμηλότερο συνολικό κόστος παραγωγής από νέες πυρηνικές μονάδες. Και αυτό πριν καν ληφθούν υπόψη οι χρόνοι αδειοδότησης, κατασκευής αλλά και της περιβαλλοντικής διαχείρισης των υπολειμμάτων.

Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να χάσει αυτή τη δεκαετία. Οι ΑΠΕ δεν είναι πλέον απλώς μια “πράσινη” πολιτική. Είναι υπόθεση ανταγωνιστικότητας, ενεργειακής ασφάλειας και οικονομικής κυριαρχίας. Αλλά χωρίς σοβαρά δίκτυα, χωρίς αποθήκευση και χωρίς ένα σταθερό πλαίσιο λειτουργίας της αγοράς, ακόμη και το μεγαλύτερο φυσικό πλεονέκτημα μπορεί να μετατραπεί σε πηγή αβεβαιότητας.

Σε όλο αυτό το πλαίσιο, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα έργα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας είναι τεχνικά έργα υψηλής τεχνολογίας και απαιτήσεων, έργα που πρέπει να είναι αποδοτικά, που επιδέχονται βελτιστοποιήσεις και απαιτούν υψηλή τεχνογνωσία στο σχεδιασμό, τη μελέτη και τη συντήρηση τους. Η διασφάλιση της ποιότητας κατασκευής και συντήρησης είναι μονόδρομος καθώς, ο χρόνος ζωής τους προβλέπεται και πρέπει να ξεπεράσει τα 25 έτη. Ο ρόλος των τεχνικών συμβούλων κρίνεται απαραίτητος τόσο από τους επενδυτές όσο και από την υπόλοιπη αγορά, όπως τα τραπεζικά ιδρύματα. Αυτόν το ρόλο η TÜV AUSTRIA Hellas καλείται να επιτελέσει, με το άρτια καταρτισμένο στελεχιακό δυναμικό της. Αυτός είναι ο στόχος μας και γι’ αυτό τα μεγάλα τεχνικά έργα που φέρουν την υπογραφή μας, αποτελούν τον «πιλότο ποιότητας» για πάρα πολλές άλλες χώρες. 

Η TÜV AUSTRIA Hellas αποτελεί ήδη έναν αξιόπιστο τεχνικό σύμβουλο (LTA) στις μεγαλύτερες τράπεζες της Ελλάδας καθώς και σε τράπεζες στη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και την Κύπρο, έχοντας εξέχουσα θέση στην αγορά με το συνολικό portfolio να είναι ισχύος 6 GW σε όλες τις τεχνολογίες ΑΠΕ. Παράλληλα, προσφέρει υπηρεσίες Μηχανικού (Owner’s Engineer) στα μεγαλύτερα ενεργειακά έργα της Ελλάδας αλλά και στην Κύπρο, Ρουμανία, Βουλγαρία, Ιορδανία, Αλβανία, Αζερμπαϊτζάν και Ιταλία. Η TÜV AUSTRIA Hellas είναι εγγεγραμμένη στο Μητρώο Φορέων Ελέγχου, Επιθεώρησης και Επαλήθευσης ΣΑΗΕ του ΔΑΠΕΕΠ, επιτελεί ήδη καθοριστικό ρόλο στον έλεγχο και των μετρητικών διατάξεων που συνδέονται σε κοινά αποκλειστικά δίκτυα (ΚΑΔ) σύμφωνα με τη νέα οδηγία του ΔΑΠΕΕΠ ενώ είναι διαπιστευμένος φορέας ελέγχου από το ΕΣΥΔ για τον έλεγχο Φ/Β πάρκων βάσει του προτύπου IEC 62446-1:2016. 

Ο Νίκος Καββαδίας είναι Διευθυντής Βιομηχανικών Ελέγχων & ΑΠΕ της TÜV AUSTRIA Hellas

Το άρθρο περιλαμβάνεται στον υπό έκδοση τόμο GREEK ENERGY 2026 που ετοίμασε για 15^η συνεχή χρονιά η ομάδα του energypress.