Skip to main content
Menu
English edition Live Blog Weekly Issues

Να εκμεταλλευτούμε το βάθος χρόνου του ΕΣΕΚ στην περαιτέρω ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών

Με εντυπωσιακή θα λέγαμε ορμή επανενεργοποιείται επενδυτικά ο κλάδος των φωτοβολταϊκών το 2019 μετά από μια παρατεταμένη, σχεδόν ολική, απουσία επί περίπου μια πενταετία.  Η δυναμική αυτή οπωσδήποτε εδράζεται στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην ελληνική οικονομία, η οποία εξέρχεται της βαθύτερης και συνάμα μακρύτερης περιόδου ύφεσης της μεταπολεμικά.  

Υπάρχουν όμως και ειδικότεροι παράγοντες του χώρου των ΑΠΕ που συμβάλλουν στο φαινόμενο.  Ο πλεονασματικός Ειδικός Λογαριασμός, η μείωση των υπερημεριών στις πληρωμές των παραγωγών, η περαιτέρω μείωση του κόστους του φωτοβολταϊκού εξοπλισμού μαζί και η ραγδαία άνοδος των τιμών των δικαιωμάτων ρύπων CO2 που καθιστούν την πράσινη ενέργεια εφάμιλλη σε χονδρεμπορικό κόστος με την συμβατική, είναι οι κυριότερες από αυτές.  

Επιπρόσθετα το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) με την επέκταση των εθνικών ανανεώσιμων στόχων προς το 2030 έδωσε με την σειρά του νέα πνοή και όραμα στο επενδυτικό κοινό, το οποίο ωστόσο καλείται υπό το νέο θεσμικό πλαίσιο του ν. 4414 μαζί και του Target Model να καθορίζει ενεργότερα αν όχι αποκλειστικά πλέον μόνο του τα οικονομικά των νέων επενδύσεων, αφού προηγουμένως σταθμίσει μια σειρά από παραμέτρους, ρίσκα και κινδύνους.    

Στόχοι ΑΠΕ στο ΕΣΕΚ

Πηγή: ΕΣΕΚ, ΥΠΕΝ

Η σταδιακή δηλαδή απορρύθμιση, με την οικονομική έννοια του όρου, των τιμών αλλά και του τρόπου αποζημίωσης των νέων έργων ΑΠΕ, μεταφέρει τον ρυθμιστικό κίνδυνο στην πλευρά των επενδυτών, αφού η Πολιτεία περιορίζεται πλέον μόνο στο να καθορίζει τους κανόνες του παιχνιδιού και όχι στο να προσδιορίζει τις εύλογες κάθε φορά οικονομικές αποδόσεις τους.  

Διάγοντας την δύσκολη φάση της εκκίνησης του νέου μοντέλου, οι επενδυτές διαμορφώνουν μεν μέσω ανταγωνιστικών διαδικασιών μόνοι τους τις 20ετείς Τιμές Αναφοράς στην βάση των οποίων θα αποζημιώνονται οι επενδύσεις τους σε φωτοβολταϊκά και αιολικά, χωρίς όμως να έχουν προηγουμένως λειτουργήσει οι επί μέρους αγορές του Target Model και ιδίως αυτή της Εξισορρόπησης, που θα αντιμετωπίσουν προσεχώς, ώστε να γνωρίζουν τα σχετικά κόστη.  Μέσα στο κλίμα αβεβαιότητας αυτό, βλέπουμε παρόλα αυτά μια εντυπωσιακή πτώση στις τιμές των σχετικών διαγωνισμών ΡΑΕ.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα του πλέον πρόσφατου μικτού διαγωνισμού Αιολικών-Φωτοβολταϊκων για μεγάλα έργα άνω των 50 MW και 20 MW αντίστοιχα, όπου τα φωτοβολταϊκά έλαβαν τη μερίδα του λέοντος, η μεσοσταθμική Τιμή Αναφοράς όσων εν τέλει επιλέχθηκαν ένεκα και του κανόνα υπερπλήρωσης του 40%, έπεσε στα 57.03 ευρώ/MWh, τιμή που είναι χαμηλότερη και από την Οριακή Τιμή Συστήματος (ΟΤΣ) των τελευταίων 12 μηνών στο διασυνδεδεμένο σύστημα της χώρας μας όσο κι αρκετών άλλων ευρωπαϊκών χωρών σε μηνιαία βάση όπως φαίνεται στο ακόλουθο διάγραμμα.  

Ας σημειωθεί πως η μεσοσταθμική τιμή στον διαγωνισμό της Κατηγορίας Ι του Δεκεμβρίου ’18 ήταν 66.67 ευρώ/MWh.  Βεβαίως η σύγκριση με την Κατηγορία Ι είναι μάλλον ανόμοια, ωστόσο είναι η μόνη που έχουμε αφού η Κατηγορία ΙΙ τότε ακυρώθηκε και εν συνεχεία οι δύο κατηγορίες συγχωνεύτηκαν.  

Χονδρεμπορικές τιμές ρεύματος στις Προημερήσιες Αγορές χωρών της ΕΕ

Πηγή: ΙΕΝΕ, Market Fundamentals report, March-April 2019

Πιο εκλαϊκευμένα λοιπόν, αν η ΟΤΣ συνέχιζε να κινείται έτσι, τα έργα αυτά ως πηγές ηλεκτρικής ενέργειας θα παρέμεναν φθηνότερα της ηλεκτροπαραγωγής με ορυκτά καύσιμα και εν τοις πράγμασι δεν θα λάμβαναν καθόλου λειτουργική ενίσχυση για τον ηλεκτρισμό που θα εγχέαν στο δίκτυο.

Συνιστά άραγε αυτό μια ιδανική ή έστω πραγματική κατάσταση για τον καταναλωτή, τους παραγωγούς αλλά και το περιβάλλον που ως γνωστόν είναι ευκταία η απαγκίστρωση του πολιτισμού μας από τα ορυκτά καύσιμα και τους ρύπους τους;  Δυστυχώς η απάντηση στο ερώτημα δεν είναι ούτε εύκολη ούτε επί του παρόντος βέβαιη.

Η αχίλλειος πτέρνα των ΑΠΕ, ήτοι η στοχαστικότητα της παραγωγής τους παραμένει τεχνολογικά δυστυχώς αναπάντητη.  

Σε ότι αφορά τα φωτοβολταϊκά, μπορεί μεν η στοχαστικότητα αυτή να μην είναι όση των αιολικών αφού οι ώρες μεταξύ ανατολής και δύσης έχουν εξορισμού γνωστή διάρκεια ανά ημέρα, εντούτοις η χρονική συγκέντρωση της κυμαινόμενης παραγωγής τους σε ένα υποσύνολο του 24ώρου δημιουργεί άλλους περιορισμούς, που μόνο η αποθήκευση ενέργειας μπορεί μόνιμα να επιλύσει.  

Μέχρι όμως οι λύσεις αποθήκευσης και ιδίως αποκεντρωμένης να αποκτήσουν την οικονομική ωριμότητα και στιβαρότητα που θα τους επιτρέπουν ως επιλογή να ενσωματωθούν μαζικά στον ενεργειακό και επενδυτικό σχεδιασμό (αυτό μπορεί να χρειαστεί 5-7 χρόνια), το πρόβλημα και η αβεβαιότητα για τις ΑΠΕ παραμένουν.  

Βεβαίως για το σύστημα ζήτημα ευστάθειας δεν τίθεται, αφού η εξισορρόπηση του από τον Διαχειριστή θα γίνεται ούτως ή άλλως. Και είναι τέτοια πλέον η δομή και οι κανόνες στην λειτουργία των νέων έργων ΑΠΕ υπό το ευρύτερο πλαίσιο και του Target Model, που η όποια αρρυθμία δημιουργείται εξαιτίας της στοχαστικότητας των ανανεώσιμων, θα αποζημιώνεται από αυτές μέσω της αγοράς εξισορρόπησης και της εκκαθάρισης αποκλίσεων.

Πιο επώδυνα αναμένεται να είναι τα πράγματα για τις ανανεώσιμες στην περίπτωση υπερδυναμικότητας της παραγωγής τους σε σχέση με την ζήτηση.  

Ο επενδυτικός οργασμός στις ανανεώσιμες από την μία μεριά και τα προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας από την άλλη μαζί και η έλλειψη ισχυρών διεθνών διασυνδέσεων δύναται να οδηγήσουν σε σημαντικές αναγκαστικές περικοπές της παραγωγής των νέων έργων αναλόγως και με την κατηγορία ισχύος εκάστου, σύμφωνα με τον νέο Κώδικα Διαχείρισης Δικτύου που αναμένεται να θεσπιστεί προς τα τέλη του 2019 σε ακολουθία της ευρωπαϊκής οδηγίας 2016/631 και που θα καταλαμβάνει όλα τα έργα ΑΠΕ που συνδέθηκαν από το 2018 και μετά και φέρουν στους Όρους Σύνδεσης τους σχετική ειδική αναφορά.  

Σύμφωνα με τον νέο Κώδικα, όλα τα νέα έργα ΑΠΕ αναλόγως της ισχύος και του τρόπου σύνδεσης τους στο δίκτυο κατατάσσονται σε κατηγορίες (A, B, C, D) με κλιμακούμενες υποχρεώσεις για προς τα κάτω εξισορρόπηση, δηλαδή μείωση της παραγωγής τους κατόπιν εντολής του Διαχειριστή για λόγους ευστάθειας του δικτύου.  Η εντολή αυτή του Διαχειριστή θα δίνεται ηλεκτρονικά απευθείας στους αντιστροφείς των μονάδων, που στα νέα έργα αυτοί διαθέτουν πλέον κατάλληλη υποδομή επικοινωνίας από τους κατασκευαστές τους.

Η εικόνα που λαμβάνουμε στις νέες φωτοβολταϊκές επενδύσεις (ο κύκλος αιτήσεων Μαρτίου 2019 στην ΡΑΕ αφορούσε 1.9 GW νέα φωτοβολταϊκά) είναι πως μάλλον κανείς δεν προσμετρά τις ώρες που τα έργα αυτά είτε θα είναι εκτός αγοράς είτε δεν θα λαμβάνουν αποζημίωση για την παραγωγή τους.  

Για όσο ισχύει η προτεραιότητα στην ένταξη των ΑΠΕ στην αγορά μέσω μηδενικών τιμών στις προσφορές τους, η χονδρεμπορική τιμή σε συνθήκες υπερπροσφοράς στην παραγωγή θα βαίνει μηδενική (σε άλλες χώρες της ΕΕ επιτρέπονται και αρνητικές τιμές), μηδενίζοντας εφόσον παραμένει στην κατάσταση αυτή για πάνω από δύο ώρες ταυτόχρονα και τις αποζημιώσεις των Φ/Β παραγωγών άνω των 500 kW του ν. 4414 και στο σκέλος της λειτουργικής ενίσχυσης.  

Σε συνθήκες που η προτεραιότητα αρθεί, γεγονός που υπό προϋποθέσεις προβλέπεται ήδη στον Κώδικα, τότε το σύστημα θα μπορέσει μεν θεωρητικά να απαλλαγεί από τις μηδενικές χονδρεμπορικές τιμές, όμως η μη ένταξη κάθε ώρα στην αγορά μερίδας ανανεώσιμων παραγωγών θα αυξήσει το Μεσοσταθμικό Κόστος Παραγωγής τους (LCOE).  

Σε απλούστερα ελληνικά, οι επενδυτές που θα συμμετέχουν στην Προημερήσια αγορά με ισχύ αλλά και τιμές, θα απαιτείται να καλύψουν τα επενδυτικά τους κόστη μέσα από λιγότερες ετήσιες MWh παραγωγής, γεγονός που μετατοπίζει την μακροπρόθεση ισορροπία των επενδύσεων τους.

Παράδειγμα ισχυρά αρνητικών ΟΤΣ στην Προημερήσια αγορά της Γερμανίας

Πηγή: Energylive

Στον καθημερινό δημόσιο διάλογο διατυπώνονται κατά καιρούς κάποιες απαντήσεις στις προκλήσεις αυτές.  Έχουμε την αίσθηση ωστόσο ότι πολλές μοιάζουν περισσότερο με ευχές ή πως εν πάση περιπτώσει υπεραπλουστεύουν τα εμπόδια που απαιτείται τεχνολογικά να υπερπηδηθούν ώστε να μπορέσει το σύστημα βιώσιμα να αφομοιώσει τις μεγάλες διεισδύσεις σε ΑΠΕ που ζητά ο ΕΣΕΚ.  

Κάποιοι, μάλλον υπεραισιόδοξοι, αντί να εστιάζουν στις πραγματικές προκλήσεις στην λειτουργία και αφομοίωση των νέων φωτοβολταϊκών επενδύσεων, βάλουν κατά του αδειοδοτικού πλαισίου που καθυστερεί τις επενδύσεις κατά μερικούς ή αρκετούς μήνες.  

Δηλαδή ζητούν ακόμη μεγαλύτερη επενδυτική ορμή, ωσάν να μην υπάρχει κανένα άλλο τεχνικό ζήτημα πλην του γραφειοκρατικού.  

Χωρίς να θέλουμε να είμαστε απαισιόδοξοι ή να παρέχουμε κάλυψη στην απαράδεκτη σε κάθε περίπτωση κωλυσιεργία που προκαλεί η γραφειοκρατία, αν δεν προηγηθούν οικονομικά βιώσιμες λύσεις αποθήκευσης δεν υπάρχει ούτε χώρος ούτε τρόπος να λειτουργήσουν επωφελώς για τους επενδυτές τα νέα φαραωνικά GW Φ/Β αιτήσεων που κατατίθενται μαζικά στην ΡΑΕ προς αδειοδότηση.

Για το καλό όλων πρέπει το βάθος χρόνου στην επίτευξη των στόχων του ΕΣΕΚ να διαφυλαχθεί ως κόρη οφθαλμού, ούτως ώστε να «προλάβει» η τεχνολογία να δώσει λύσεις και όχι να ευτελιστεί σε sprint λίγων ετών οδηγώντας τις επενδύσεις αυτές σε δομικές ανισορροπίες.  

Θα θέλαμε τέλος να υπογραμμίσουμε πως το πλαίσιο για τα διμερή συμβόλαια μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών που συχνά συζητείται ως μία εκ των μελλοντικών εναλλακτικών μορφών λειτουργίας της αγοράς, δεν έχει μεν ακόμη ολοκληρωθεί, αλλά εξ’ όσων γνωρίζουμε δεν φαίνεται πως θα περιλαμβάνει κάποια ειδική μεταχείριση για τις διαλείπουσες ΑΠΕ.  

Η μηχανιστική δηλαδή διαδικασία (cascading) μετατροπής των συμβολαιοποιημένων διμερώς ποσοτήτων ηλεκτρικής ενέργειας εν τέλει σε ωριαίες ώστε αυτές να διέλθουν την Προημερήσια, Ενδοημερήσια και την Αγοράς Εξισορρόπησης, θα παραμείνει όπως ακριβώς θα ισχύει και για την συμβατική ενέργεια.  

Έτσι όμως οι μεγάλες αποκλίσεις και τα σχετικά κόστη που θα δημιουργηθούν ειδικά για τα ανανεώσιμα αυτά διμερή συμβόλαια θα απαιτούν οπωσδήποτε συνεργασία με aggregators ή άλλες δομές παροχής υπηρεσιών εξισορρόπησης ή εν τέλει και προμηθευτές, ώστε να παραμείνουν βιώσιμη επιλογή.  

Παραμένει άγνωστο ωστόσο το κόστος που θα επιφέρουν όλοι αυτοί οι μεσάζοντες για παραγωγούς και καταναλωτές.  

*Ο Στέλιος Λουμάκης είναι πρόεδρος του ΣΠΕΦ

*Το άρθρο περιλαμβάνεται στην έκδοση GREEK ENERGY 2019 που κυκλοφορεί για 8η συνεχή χρονιά το επιτελείο του energypress



ΑΦΗΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

-A +A

Σχετικά άρθρα