Πόσο επηρεάζουν την ελληνική αγορά πετρελαίου οι εξελίξεις σε Ιράν και Βενεζουέλα - Το βαρύ βενεζουελάνικο αργό, οι κυρώσεις και η προοπτική επιστροφής του ιρανικού αργού στις διεθνείς αγορές

Με διαφορετικούς όρους και με σαφώς άνισο ειδικό βάρος αποτιμώνται για την ελληνική αγορά πετρελαίου οι εξελίξεις γύρω από τη Βενεζουέλα και το Ιράν, δύο χώρες που επανέρχονται διαρκώς στο προσκήνιο της διεθνούς ενεργειακής επικαιρότητας λόγω γεωπολιτικών εντάσεων, κυρώσεων και σεναρίων επαναφοράς παραγωγής.

Στην περίπτωση της Βενεζουέλας, η επίδραση στην εγχώρια αγορά είναι στην πράξη περιορισμένη. Οι προμήθειες των ελληνικών διυλιστηρίων από τη χώρα είναι σήμερα ουσιαστικά μηδενικές, ενώ και στο παρελθόν είχαν καταγραφεί μόνο σποραδικές αγορές, κυρίως την προηγούμενη δεκαετία. Ο βασικός λόγος είναι τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του βενεζουελάνικου αργού, το οποίο είναι ιδιαίτερα βαρύ και υψηλής περιεκτικότητας σε θείο.

Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να αξιοποιηθεί μόνο σε περιορισμένες ποσότητες και αποκλειστικά σε μείξη με ελαφρύτερα αργά, ώστε να μην διαταραχθεί η λειτουργία των διυλιστηρίων. Ως εκ τούτου, ακόμη και σε ένα ευνοϊκότερο διεθνές περιβάλλον, η Βενεζουέλα δεν θα μπορούσε να αποτελέσει βασική πηγή εφοδιασμού για την Ελλάδα.

Την ίδια στιγμή, η σημαντική υποχώρηση της παραγωγής της χώρας τα τελευταία χρόνια, λόγω χρόνιας υποεπένδυσης, τεχνικών προβλημάτων και θεσμικής αστάθειας, περιορίζει δραστικά και την επιρροή της στις διεθνείς αγορές. Η σημερινή παραγωγική δυναμική της Βενεζουέλας δεν επαρκεί για να λειτουργήσει ως καταλύτης αποκλιμάκωσης των διεθνών τιμών.

Αντίθετα, το Ιράν αποτελεί μια εντελώς διαφορετική περίπτωση για την ελληνική αγορά. Πριν από την επιβολή των κυρώσεων, το ιρανικό αργό κάλυπτε σημαντικό μέρος των αναγκών των ελληνικών διυλιστηρίων, καθώς συνδύαζε καλή ποιότητα, υψηλές αποδόσεις και ανταγωνιστικό κόστος. Η γεωγραφική εγγύτητα με τη Μεσόγειο μείωνε το κόστος μεταφοράς και καθιστούσε το ιρανικό αργό ιδιαίτερα ελκυστικό σε σχέση με άλλες, πιο απομακρυσμένες πηγές.

Σε ενδεχόμενη αλλαγή των γεωπολιτικών δεδομένων και άρση των κυρώσεων, ανοίγει ξανά το παράθυρο για την επαναφορά του Ιράν στον χάρτη των βασικών προμηθευτών των ελληνικών διυλιστηρίων. Μια τέτοια εξέλιξη θα ενίσχυε την ασφάλεια εφοδιασμού, θα βελτίωνε τη διαφοροποίηση των πηγών και θα προσέδιδε μεγαλύτερη ευελιξία στη στρατηγική προμηθειών των εγχώριων εταιρειών.

Παράλληλα, η επιστροφή του ιρανικού αργού στις διεθνείς αγορές θα είχε ευρύτερη σημασία, καθώς πριν από τις κυρώσεις αποτελούσε σημαντικό τμήμα της παγκόσμιας προσφοράς. Η ενίσχυση της διαθέσιμης ποσότητας θα μπορούσε να λειτουργήσει εξισορροπητικά σε μια αγορά που παραμένει πιεσμένη από περιορισμούς, συμβάλλοντας σε σταθεροποίηση ή και βελτίωση των διεθνών τιμών.

Συνολικά, η σημερινή εικόνα –με περιορισμένη παραγωγή στη Βενεζουέλα, κυρώσεις στο Ιράν και συνεχιζόμενες αβεβαιότητες γύρω από τη ρωσική προσφορά– αφήνει περιθώρια για μια πιο θετική γεωπολιτική εξέλιξη ως προς την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου. Για την ελληνική αγορά, αυτό μεταφράζεται σε προσδοκίες καλύτερων συνθηκών εφοδιασμού και μεγαλύτερης σταθερότητας, σε ένα περιβάλλον που τα τελευταία χρόνια δοκιμάστηκε έντονα από τη διεθνή αστάθεια.