Γιατί η Ευρώπη κινδυνεύει με υπερπληθώρα σταθμών LNG – Το μεγάλο χάσμα και οι εκτιμήσεις για τη ζήτηση

Μπορεί  Ευρώπη να έχει επιδοθεί σε έναν αγώνα δρόμου -ομολογουμένως επιτυχή- για την πλήρωση των αποθηκών φυσικού αερίου, πολύ νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα και να έχει ενισχύσει τις εισαγωγές LNG προκειμένου να αποφύγει την ενεργειακή κρίση ενόψει του χειμώνα, ωστόσο υπάρχει μία παράμετρος που προκαλεί έντονο προβληματισμό.

Tο χάσμα μεταξύ της χωρητικότητας LNG και της ζήτησης στην Ευρώπη συνεχίζει να διευρύνεται, όπως προκύπτει από έρευνα που έδωσε στη δημοσιότητα το Ινστιτούτο Ενεργειακής Οικονομίας και Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης (IEEFA).

Οπως αναφέρουν οι συντάκτες της μελέτης, η Ευρώπη έχει προσθέσει έξι νέους τερματικούς σταθμούς LNG από τις αρχές του 2022, συν μία επέκταση και μια νέα πλωτή μονάδα επαναεριοποίησης αποθήκευσης (FSRU) που είναι ελλιμενισμένη αλλά δεν έχει ακόμη λειτουργήσει, ενώ οι εισαγωγές LNG έχουν ισοπεδωθεί και η κατανάλωση φυσικού αερίου συνεχίζει να μειώνεται.

Η ικανότητα εισαγωγής LNG αναμένεται να φτάσει τα 406 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (bcm) το 2030, αυξημένη κατά 143 bcm από τα επίπεδα του 2021, ενώ η κατανάλωση αερίου προβλέπεται να μειωθεί σε περίπου 400 bcm καθώς η ήπειρος προωθεί τις πολιτικές μείωσης της ζήτησης φυσικού αερίου, στο πλαίσιο των προσπαθειών απεξάρτησης από τα ρωσικά ενεργειακά προϊόντα.

Στο μισό το ποσοστό χρήσης

Σύμφωνα με το IEEFA το  ποσοστό χρήσης των τερματικών LNG της Ευρώπης ήταν κατά μέσο όρο 58% μεταξύ Ιανουαρίου και Σεπτεμβρίου 2023. Ενόψει της φθίνουσας ευρωπαϊκής κατανάλωσης φυσικού αερίου, εγείρονται ερωτήματα σχετικά με το εάν η Ευρώπη χρειάζεται να κατασκευάσει πρόσθετη υποδομή LNG έως το 2030.

«Η μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου αμφισβητεί το αφήγημα ότι η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερη υποδομή LNG για να επιτύχει τους στόχους της για την ενεργειακή ασφάλεια. Τα δεδομένα δείχνουν ότι δεν χρειάζεται», σχολίασε η η Ana Maria Jaller-Makarewicz, ενεργειακή αναλύτρια του IEEFA. «Παρά τη σημαντική πρόοδο προς τη μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου, οι χώρες στην Ευρώπη κινδυνεύουν να αντικαταστήσουν την εξάρτηση από ρωσικούς αγωγούς, με ένα πλεονάζον σύστημα LNG που εκθέτει περαιτέρω την ήπειρο στις ασταθείς τιμές».

Εισαγωγές LNG

Ενώ οι ευρωπαϊκές εισαγωγές LNG από τον Ιανουάριο έως τον Σεπτέμβριο του 2022 αυξήθηκαν κατά 62% σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2021, οι εισαγωγές LNG το 2023 έχουν ισοπεδωθεί, καταγράφοντας αύξηση μόλις 4% από έτος σε έτος. Εν τω μεταξύ, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) έχει εκπληρώσει τους στόχους της για τη  χειμερινή αποθήκευση φυσικού αερίου πολύ νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα, με τις αποθήκες να είναι για γεμάτες κατά σχεδόν 100%.

Ειδικότερα, η Ευρώπη έχει προσθέσει 36,5 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (bcm) νέας χωρητικότητας LNG από τις αρχές του 2022, ενώ η κατανάλωση LNG έχει αυξηθεί μόνο κατά 4,8 bcm μέχρι στιγμής φέτος, κάτω από την αύξηση κατά 46,2 bcm την ίδια περίοδο το 2022.

Σημαντικές δαπάνες

Η έρευνα υπογραμμίζει ότι η ΕΕ δαπάνησε 41 δισεκατομμύρια ευρώ για εισαγωγές LNG μεταξύ Ιανουαρίου και Ιουλίου 2023, με τις ΗΠΑ (17,2 δισεκατομμύρια ευρώ), τη Ρωσία (5,5 δισεκατομμύρια ευρώ) και το Κατάρ (5,4 δισεκατομμύρια ευρώ) τους μεγαλύτερους δικαιούχους.

Από τον Σεπτέμβριο του 2023, η ΕΕ, η Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο είχαν εισαγάγει συνολικά 125 bcm LNG.

Οι ευρωπαϊκές εισαγωγές ρωσικού LNG μεταξύ Ιανουαρίου και Σεπτεμβρίου 2023 παρέμειναν σταθερές σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2022. Τα  στοιχεία αυτά βέβαια δεν λαμβάνουν υπόψιν τις εθνικές «ιδιαιτερότητες», με την Ισπανία και το Βέλγιο να αυξάνουν τις εισαγωγές LNG κατά 50% το 2023 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Οι τερματικοί σταθμοί στο Βέλγιο και τη Γαλλία συνεχίζουν επίσης τη μεταφόρτωση ρωσικών όγκων LNG από τον Yamal.

Η έκθεση αυτή αποτελεί μέρος του European LNG Tracker του IEEFA, ενός δημοσίως διαθέσιμου διαδραστικού συνόλου δεδομένων για την απεικόνιση της υποδομής LNG της Ευρώπης, των προοπτικών ζήτησης και χωρητικότητας, καθώς και των ροών εισαγωγών και εξαγωγών.

Υπερπληθώρα

«Ορισμένες από τις επενδύσεις σε υποδομές εισαγωγής LNG έγιναν από τις αγορές με βάση την υπόθεση ότι πάντα θα υπάρχει ζήτηση κάπου στην Ευρώπη», δήλωσε ο Ogan Kose, διευθύνων σύμβουλος της Accenture Plc που ειδικεύεται στο φυσικό αέριο. Ωστόσο, όπως σημειώνει, αν κάθε χώρα στοχεύει να έχει τη δική της ικανότητα εισαγωγής υγροποιημένου αερίου, και με δεδομένο ότι οι αγορές δεν πρόκειται να λειτουργήσουν συνεργατικά, η Ευρώπη αναμένεται να βρεθεί φορτωμένη με υποδομές τεράστιου κόστους που δεν θα αποδίδουν.

Εκτιμήσεις

Οι εκτιμήσεις για τη ζήτηση υγροποιημένου φυσικού αερίου ποικίλλουν. Η S&P Global Commodity Insights αναμένει ότι οι αγορές του υγροποιημένου αερίου θα κορυφωθούν το 2028-29, προτού χαλαρώσουν την επόμενη δεκαετία, αν και σε επίπεδα που θα μπορούσαν να είναι ακόμη υψηλότερα από το 2022. Ορισμένοι άλλοι παρατηρητές του κλάδου βλέπουν βαθύτερη πτώση της κατανάλωσης στη δεκαετία του 2030.

Ανησυχία

Η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να μειώσει τη χρήση φυσικού αερίου κατά σχεδόν 45% έως το 2030, καθώς κινείται προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, σύμφωνα με ένα σενάριο του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.

Βεβαίως, η χωρητικότητα σε ορισμένους από τους υφιστάμενους τερματικούς σταθμούς της Ευρώπης είναι δεσμευμένη μέχρι το 2045 ή ακόμη και το 2050, σύμφωνα με την Elengy SA, η οποία διαχειρίζεται τρεις χερσαίους τερματικούς σταθμούς στη Γαλλία και είχε μέσο ποσοστό χρήσης στο ποσοστό ρεκόρ του 95% πέρυσι.

Σύμφωνα με παλαιότερο δημοσίευμα του Bloomberg,  η ΕΕ βλέπει την πρόσθετη δυναμικότητα ως ρυθμιστικό παράγοντα για την παροχή ενεργειακής ασφάλειας. Επιπλέον, οι πλωτές μονάδες αποθήκευσης μπορούν να λειτουργήσουν ως μεταφορείς LNG, εάν η ζήτηση για χωρητικότητα μειωθεί. Μπορούν επίσης να μεταφερθούν σε άλλες τοποθεσίες, όπως οι αναπτυσσόμενες αγορές της Ασίας. Ορισμένοι νέοι τερματικοί σταθμοί θα μπορούσαν να μετατραπούν για τη χρήση άλλων προϊόντων, όπως αμμωνία ή υδρογόνο.

Η Ευρώπη θα εξακολουθεί να χρειάζεται LNG ακόμη και μετά το 2030, δήλωσε η Esther Ang, επικεφαλής του LNG στην ελβετική εταιρεία εμπορίας MET International AG. Περισσότερα εξαγωγικά έργα – από τις ΗΠΑ έως το Κατάρ – θα προσφέρουν μεγαλύτερες ποσότητες, πλημμυρίζοντας τις αγορές.

Μάχη για το LNG

Προκειμένου να αποφευχθούν δυσάρεστες εκπλήξεις, η ΕΕ αποφασίζει φέτος να ακολουθήσει τη πάγια κινεζική τακτική, επιδιώκοντας μακροπρόθεσμα deals.

Αυτό έχει πυροδοτήσει έναν εντεινόμενο ανταγωνισμό μεταξύ Βρυξελλών και Πεκίνου για την υπογραφή μακροπρόθεσμων συμφωνιών προμήθειας με παραγωγούς και εξαγωγείς LNG, κυρίως  από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αγώνας για τις προμήθειες

Η κούρσα για την προμήθεια LNG, που αναπροσαρμόζεται στις τιμές του Henry Hub και με ρήτρες ευελιξίας για μεταπώληση των φορτίων, όταν αυτά δεν χρειάζονται, αφενός καθησυχάζει τους αγοραστές σε ό,τι αφορά τη μακροπρόθεσμη προμήθεια, ενώ παράλληλα δίνει τη δυνατότητα αποστολής των φορτίων αλλού, εάν η αγορά δεν είναι αποδειθεί τόσο στενή όσο αναμενόταν.

Για τους πωλητές, τους παραγωγούς και τους εξαγωγείς LNG των ΗΠΑ, περισσότερες μακροπρόθεσμες συμφωνίες αγοράς με την Ευρώπη και την Ασία σημαίνουν περισσότερες ευκαιρίες για έργα και επενδύσεις για μεγαλύτερο αριθμό τερματικών σταθμών εξαγωγής LNG.

«Περισσότεροι όγκοι είναι καλοί για την αγορά και με τις νέες συμφωνίες θα δούμε να αναπτύσσονται περισσότερα έργα εξαγωγής LNG», δήλωσε χαρακτηριστικά στους Financial Times ο Sindre Knutsson, συνεργάτης έρευνας φυσικού αερίου και LNG στη Rystad Energy .

Παρά τις ανησυχίες σχετικά με τον αυξημένο κόστος, οι κατασκευαστές έργων LNG στις Ηνωμένες Πολιτείες πρόκειται να εγκρίνουν έναν ρεκόρ εξαγωγικής ικανότητας φέτος, λόγω της αυξανόμενης παγκόσμιας ζήτησης υγροποιημένου φυσικού αερίου και των αυξημένων μακροπρόθεσμων συμβάσεων από πελάτες που επιθυμούν να ενισχύσουν την ενεργειακή ασφάλεια.