Skip to main content
Menu
English edition

Το «γιατί» είναι εξ ίσου σημαντικό με το «πόσο» στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου

Χάρης Αποσπόρης

Η ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου βρίσκεται εδώ και αρκετά χρόνια σε ένα μεταβατικό στάδιο, καθώς η είσοδος του LNG οδήγησε σε ανακατατάξεις και νέους ανταγωνισμούς ανάμεσα στους διάφορους παραγωγούς και τον κυρίαρχο προμηθευτή, δηλαδή τη Ρωσία. Η τάση αυτή συνεχίζεται σήμερα, καθώς έρχονται οι ΗΠΑ να προστεθούν στον ολοένα και πιο μακρύ κατάλογο των προμηθευτών, μαζί με το Αζερμπαϊτζάν και μελλοντικά πιθανώς την Ανατολική Μεσόγειο ή ακόμα και το Ιράν.

Αν κρίνουμε με βάση τις άδειες και τις συμφωνίες που έχουν ήδη ολοκληρωθεί για την κατασκευή σταθμών υγροποίησης φυσικού αερίου στις ανατολικές ακτές των ΗΠΑ, μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια θα προστεθεί μια πολύ υψηλή παραγωγική δυναμικότητα, ικανή να απειλήσει στα ίσια την πρωτοκαθεδρία του Κατάρ στην παγκόσμια αγορά LNG. Επίσης, οι αμερικανικές εταιρείες θα προσπαθήσουν να βρουν πελάτες και στην Ευρώπη, προκαλώντας ρήγματα ακόμα και σε περιοχές που παραδοσιακά κυριαρχεί η Gazprom, εκμεταλλευόμενες τις πολιτικές τάσεις και απολαμβάνοντας τη στήριξη της Ουάσιγκτον.

Μια από αυτές τις περιοχές είναι η Πολωνία, όπου το πρώτο φορτίο αμερικανικού LNG έφτασε ήδη πριν λίγο καιρό. Ο πρωθυπουργός της χώρας χαρακτήρισε την έλευσή του ως μια «ιστορική στιγμή», καθώς η χώρα και αρκετές ακόμα στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη επιδιώκουν να απεξαρτηθούν από το ρωσικό αέριο. Όμως, η πραγματικότητα είναι ότι η τιμή του αμερικανικού LNG είναι 1-2 δολάρια ακριβότερη από αυτή του ρώσικου αερίου, τουλάχιστον με βάση τα σημερινά δεδομένα. Μάλιστα, αν λάβουμε υπόψη ότι η τιμή του αερίου στις ίδιες τις ΗΠΑ έχει αρχίσει να ανεβαίνει και μακροπρόθεσμα η εξαγωγή του σε μεγάλες ποσότητες μόνο αυξητικά μπορεί να λειτουργήσει για την εκεί τιμή βάσης (πριν προστεθεί το κόστος της υγροποίησης και της μεταφοράς), αντιλαμβάνεται κανείς ότι η ανταγωνιστικότητά του στην Ευρώπη μελλοντικά μόνο δεδομένη δεν θα πρέπει να θεωρείται. Φυσικά, πολλά εξαρτώνται από την διαχρονική εξέλιξη της αμερικανικής σχιστολιθικής παραγωγής, τις τιμές του πετρελαίου και το είδος των συμβολαίων και των συμφωνιών μεταξύ των εξαγωγέων και των αγοραστών.

Το θέμα, όμως, είναι αν θα μπορούσε το αμερικανικό LNG να κάνει δυναμική είσοδο και να αλλάξει τα δεδομένα στην Ευρώπη ακόμα και αν υπολείπεται ελαφρώς σε ανταγωνιστικότητα. Και εδώ μπαίνουμε σε θέματα πολιτικής που έχουν να κάνουν με την ενεργειακή πολιτική της Ε.Ε. και την ενεργειακή ασφάλεια των επιμέρους κρατών-μελών, δύο πράγματα που δεν συμβαδίζουν πάντοτε.

Τον τελευταίο καιρό παρατηρείται μια …σχιζοφρένεια στις Βρυξέλλες, οι οποίες από τη μια ζητούν απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο και από την άλλη πιθανολογείται πως θα δώσουν το πράσινο φως για το ρωσικό αγωγό Nord Stream 2 υπό τις πιέσεις της Γερμανίας. Με τον τρόπο αυτό, υποσκάπτουν την ίδια τους την πολιτική, καθώς επιτρέπουν στο ρωσικό αέριο να εισέλθει πολύ πιο άνετα στο ευρωπαϊκό δίκτυο και με μικρότερα τέλη μεταφοράς. Μπορεί δηλαδή με το Nord Stream 2 να αντικαθίστανται ποσότητες που ούτως ή άλλως θα εισάγονταν μέσω της Ουκρανίας, αλλά πλέον η είσοδός τους θα γίνεται με προνομιακούς για την Gazprom, όρους.

Αυτό που δεν πρέπει να υποτιμηθεί είναι η προθυμία κρατών όπως η Πολωνία να εκδιώξουν τη Gazprom. Τα αρνητικά συναισθήματα που επικρατούν έκαναν την εμφάνισή τους πολύ έντονα κατά την πρόσφατη διαβούλευση της Κομισιόν σχετικά με την έρευνα που πραγματοποιεί ενάντια στο ρωσικό όμιλο και την πρόταση συμβιβασμού των Ρώσων. Η διάθεση στα πέντε κράτη που αφορά η έρευνα ήταν άκρως αρνητική απέναντι στη Gazprom, καθώς εκτιμούν ότι δεν αρκούν ορισμένες παραχωρήσεις, αλλά χρειάζεται και αποζημίωση δισεκατομμυρίων για την καταχρηστική συμπεριφορά όλων των προηγουμένων ετών.

Φυσικά, όλα αυτά είναι ψιλά γράμματα για τις εταιρείες του χώρου, οι οποίες προφανώς θέλουν να αγοράζουν το αέριο που είναι φθηνότερο. Επειδή όμως στην Ευρώπη έχουμε μάθει πως συχνά η πολιτική υπερισχύει της οικονομικής λογικής, όλα είναι πιθανά. Ιδίως στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, όπου οι εταιρείες αυτές είναι κρατικοδίαιτες και επηρεάζονται πολύ πιο εύκολα από τις βουλές της κάθε κυβέρνησης.

Επόμενο βήμα στο σίριαλ είναι η απόφαση που θα πάρει η Κομισιόν αναφορικά με τη Gazprom, καθώς θα καθορίσει πολλά για τη συνέχεια. 



ΑΦΗΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

-A +A

Σχετικά άρθρα