Euroasia: Το θολό κλίμα και τα αναπάντητα ερωτήματα – Πίεση προς την κυπριακή εταιρεία να ξεκαθαρίσει το τοπίο 

Βαρύ παραμένει το κλίμα ως προς το μέλλον του Euroasia, δηλαδή της διασύνδεσης των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας Ισραήλ – Κύπρου - Ελλάδας, με τα ερωτήματα να πληθαίνουν, αλλά απαντήσεις να μην δίνονται από τον φορέα υλοποίησης του έργου, η πίεση προς τον οποίο εντείνεται.

Κληθείς να σχολιάσει από την κυπριακή εφημερίδα «Φιλελεύθερος» το δημοσίευμα του Energypress, περί αθέτησης του ορόσημου για την πληρωμή της πρώτης δόσης στην Nexans στις 7 Σεπτεμβρίου, ο επικεφαλής της Euroasia Interconnector Νάσος Κτωρίδης αρνήθηκε ότι συνέβη κάτι τέτοιο. Σύμφωνα με τα όσα φέρεται να είπε στο κυπριακό μέσο, η Euroasia Interconnector δεν είχε καμία συμβατική δέσμευση να καταβάλει την περασμένη Παρασκευή, προκαταβολή ύψους 50 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο της συμφωνίας με τους Νορβηγούς για την κατασκευή και πόντιση του καλωδίου διασύνδεσης Κύπρου  – Κρήτης, ύψους 1,4 δισ. ευρώ.

Αντ’ αυτού, επέμεινε ότι η εταιρεία σέβεται και υλοποιεί όλες τις πρόνοιες του συμβολαίου με τη Nexans και παρ’ ότι αναγνώρισε πως υπάρχουν συγκεκριμένα ορόσημα για πληρωμές δόσεων, εντούτοις δεν θέλησε να τα αναφέρει. Αρνήθηκε επίσης να σχολιάσει τις πληροφορίες του «Φιλελευθέρου» ότι η Euroasia Interconnector καλείται να πληρώσει στους Νορβηγούς μέχρι και τον Μάρτιο του 2024, ένα ποσό κοντά στα 240 εκατ. ευρώ, παρά είπε ότι υπάρχουν επενδυτές έτοιμοι να συμμετάσχουν στη μεγάλη επένδυση για την ηλεκτρική διασύνδεση.

Το final payment decision

Όπως, ωστόσο, είχε γράψει το Energypress για την δόση της 7ης Σεπτεμβρίου, μπορεί το συμβόλαιο μεταξύ Euroasia και Nexans να μην προβλέπει κάποιον όρο, τόσο δεσμευτικό, ούτως ώστε να οδηγήσει σε καταστάσεις άνευ επιστροφής, ωστόσο η κίνηση καταδεικνύει τα οικονομικά προβλήματα του φορέα υλοποίησης και εκλαμβάνεται ως έλλειμμα αξιοπιστίας απέναντι στον νορβηγό κατασκευαστή. Διότι σύμφωνα με αξιόπιστες πηγές, το λεγόμενο ορόσημο αφορούσε το «final payment decision», δηλαδή την οριστική δέσμευση της κυπριακής εταιρείας ως προς το πότε θα γίνουν οι πληρωμές για το σύνολο του συμβολαίου, μαζί με την καταβολή της πρώτης δόσης των 50 εκατομμυρίων.

Τα σύννεφα πάνω από το έργο και η ανησυχία ως προς τις δυνατότητες της εταιρείας να ανταποκριθεί στις οικονομικές της υποχρεώσεις είναι βέβαιο ότι θα πυροδοτήσουν εξελίξεις το προσεχές διάστημα. Το γεγονός ότι η κυπριακή κυβέρνηση αποφάσισε να γίνει πρώτα μελέτη και μετά να λάβει την όποια απόφαση εμπλοκής της στο project δεν είναι τυχαίο. Ούτε τυχαίο είναι ότι προ ημερών ο κύπριος υπ. Ενέργειας Γιώργος Παπαναστασίου μίλησε για «τρύπα» 1,1 δισ ευρώ στο έργο, αφού από τα 1,9 δισ. του προϋπολογισμού του, τα δυνητικά διαθέσιμα κεφάλαια δεν υπερβαίνουν σήμερα τα 857 εκατ. Αφορούν τα 657 εκατ της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης από το Connecting Europe Facility, τα 100 εκατ από το κυπριακό Ταμείο Ανάκαμψης και τα 100 εκατ που έχει δεσμευτεί να βάλει το ισραηλινό fund, όταν και εφόσον αποφασίσει να εισέλθει τελικά στο σχήμα.

Τον τόνο από εδώ και πέρα αναμένεται να δώσουν η ίδια η Λευκωσία, η οποία παίρνει όλο και μεγαλύτερες αποστάσεις από την πλευρά Κτωρίδη, ενώ με ενδιαφέρον αναμένεται η στάση που θα τηρήσουν απέναντι στο έργο η Nexans και φυσικά η Κομισιόν, η οποία και το έχει χρηματοδοτήσει με 657 εκατ, χωρίς όμως να βλέπει φως στο τούνελ.

Η μελέτη και το αίτημα στην ΕΤΕπ

Αυτή είναι η περιρρέουσα ατμόσφαιρα γύρω από τον Euroasia, του οποίου η τύχη θα εξαρτηθεί και από την μελέτη αξιολόγησης για την οικονομική του βιωσιμότητα και τη γεωστρατηγική του αξία. Ενδιαφέρον έχουν τα όσα φέρεται να δήλωσε επ’ αυτού ο κ Κτωρίδης στον «Φιλελεύθερο», με τον ίδιο να υπερθεματίζει για την πραγματοποίηση της μελέτης, προκειμένου να διαπιστωθεί η οικονομική βιωσιμότητα και σημασία του έργου, τονίζοντας πάντως πως αν η κοινωνία δεν το επιθυμεί και αν η μελέτη δείξει ότι δεν είναι βιώσιμο ή επωφελές για την Κύπρο, τότε η διασύνδεση δεν πρέπει να προχωρήσει. Χαρακτήρισε επίσης πολύ σημαντικό και χρήσιμο, το γεγονός ότι η μελέτη καλείται να συγκρίνει τι είναι ποιο ωφέλιμο για το κυπριακό ηλεκτρικό σύστημα, ο Euroasia ή να επιλεγεί η χρήση μπαταριών αποθήκευσης ηλεκτρισμού από ΑΠΕ.

Εκτός από τα πολλά ερωτήματα – κατά πόσο η κυπριακή εταιρεία έχει τα χρήματα για να ανταποκριθεί εμπρόθεσμα στις υποχρεώσεις της, κλπ – ένα ακόμη, αφορά το αν και κατά πόσο θα βρει χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), η οποία μέχρι τώρα εμφανίζονταν απρόθυμη.

Σε ερώτηση αν άλλαξε κάτι σε σχέση με το αίτημα της κυπριακής εταιρείας προς την ΕΤΕπ για εξασφάλιση δανείου 580 εκατ. ευρώ, ο κ. Κτωρίδης είπε στον «Φιλελεύθερο» ότι συνεχίζονται οι επαφές και ότι τις επόμενες μέρες αντιπροσωπία της Euroasia θα έχει συναντήσεις με στελέχη της τράπεζας, στην Κύπρο αλλά και στο Λουξεμβούργο.

Θυμίζουμε ότι στον φορέα διαχείρισης του project έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον να συμμετάσχει ο ΑΔΜΗΕ. Εχει υπογραφεί και Letter of Intent για αρχικό ποσοστό 25%, που μπορεί να γίνει και 33%, χωρίς ωστόσο να έχει ακόμη υπογραφεί το οριστικό κείμενο. Επαφές λέγεται ότι έχουν γίνει και με ισραηλινό fund, χωρίς άλλες λεπτομέρειες. Εφόσον δίνονταν απαντήσεις στα βασικά ερωτήματα και ξεκαθάριζε το τοπίο, τότε η ελληνική και η ισραηλινή πλευρά θα μπορούσε να φτάσει να ελέγχει και το 66,66% του έργου.