Skip to main content
Menu
English edition Live Blog Weekly Issues

Διονύσης Χιόνης: Οι αυξήσεις του ΕΦΚ στα καύσιμα θα φέρουν μείωση εσόδων

Οι εμπειρογνώμονες του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στα πλαίσια βελτίωσης των δημοσιονομικών στοιχείων της Ελλάδος πρότειναν και η ελληνική κυβέρνηση υιοθέτησε μια σειρά από μέτρα, όπως για παράδειγμα η μείωση των μισθών και συντάξεων του ιδιωτικού τομέα, η αύξηση του Φ.Π.Α , η αύξηση του ειδικού φόρου κατανάλωσης καυσίμων κ.α.

Η κριτική η οποία ασκήθηκε από τους κοινωνικούς φορείς και τους παράγοντες της αγοράς αφορά κυρίως τα εμπόδια τα οποία τίθενται στην αναπτυξιακή πορεία της ελληνικής οικονομίας αλλά και της σχετικά υψηλότερης επιβάρυνσης των κατώτατων οικονομικά στρωμάτων.

Η κύρια επιχειρηματολογία γύρω από την οποία οικοδομήθηκαν και υλοποιήθηκαν τα μέτρα αυτά, αφορά την ανάγκη για άμεσες εισροές. Με άλλα λόγια, το κράτος για να καλύψει τις βραχυπρόθεσμες ανάγκες του (για παράδειγμα στη διάρκεια του έτους) πρέπει να αντλήσει έσοδα τόσο από την άμεση όσο και από την έμμεση φορολογία καθώς και από τις περικοπές των δαπανών. Παράλληλα, υιοθετούνται μέτρα για την ανάπτυξη της οικονομίας, τα οποία όμως από τη φύση τους θα αποδώσουν αργότερα. Η αλλαγή του αναπτυξιακού νόμου, η καταπολέμηση της διαφθοράς και της γραφειοκρατίας καθώς και η εισροή ξένων άμεσων επενδύσεων, αδιαμφισβήτητα βοηθούν την ανάπτυξη της οικονομίας αλλά μετά την πάροδο δύο και περισσότερων ετών.

Το ερώτημα το οποία γεννάται είναι, ότι ακόμη και με την παραδοχή των παραπάνω υποθέσεων, τα μέτρα τα οποία υιοθετήθηκαν εξυπηρετούν τις παραπάνω ανάγκες;

Θα εξετάσουμε την περίπτωση της αύξησης του ειδικού φόρου κατανάλωσης καυσίμων. Αποτελεί γενική παραδοχή ότι η αύξηση του φόρου της βενζίνης και κατ’ επέκταση της τιμής της, αποτελεί την πιο σίγουρη πηγή εσόδων για το δημόσιο ταμείο. Αυτό συμβαίνει διότι η ζήτηση της βενζίνης χαρακτηρίζεται ως ανελαστική. Με άλλα λόγια, δεν επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τις διακυμάνσεις της τιμής καθώς θεωρείται είδος πρώτης ανάγκης. Πράγματι, αρκετές μελέτες οικονομολόγων οριοθετούν την τιμή της ελαστικότητας της βενζίνης γύρω στο -0.5. Αυτό σημαίνει ότι εάν αυξηθεί η τιμή της βενζίνης κατά 10% η ζητούμενη ποσότητα της θα μειωθεί μόλις κατά 5%. Άρα, τα φορολογικά έσοδα του κράτους θα αυξηθούν από μια ενδεχόμενη αύξηση του φόρου της βενζίνης καθώς η μικρότερη κατανάλωση βενζίνης θα αντισταθμιστεί πλήρως από την αύξηση της τιμής της.

Όμως, η ανάλυση των δεδομένων στην ελληνική αγορά την τελευταία διετία δίνει ελαστικότητα ζήτησης -1,15! Δηλαδή, μια αύξηση της τιμής της βενζίνης κατά 10% οδηγεί σε μείωση της ζητούμενης ποσότητας κατά 11,5%. Γιατί παρατηρείται τόσο μεγάλη απόκλιση της τιμής της ελαστικότητας της βενζίνης στην Ελλάδα σε σχέση με ανεπτυγμένες χώρες του εξωτερικού; Η απάντηση δίνεται από το γεγονός ότι σε χαμηλά επίπεδα τιμών (ή ακόμη σε σχετικά χαμηλά επίπεδα, σχέση τιμής εισοδήματος) η ελαστικότητα της ζήτησης της βενζίνης παρουσιάζει χαμηλές τιμές (ανελαστικότητα). Όσο όμως η σχετική τιμή της ανεβαίνει γίνεται περισσότερο ελαστική.

Οι παραπάνω χρονιές είναι ενδεικτικές διότι η τιμή της βενζίνης άρχισε να ανεβαίνει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.

Το αποτέλεσμα της παραπάνω ανάλυσης είναι ότι τα δημόσια έσοδα όχι μόνο δε θα ενισχυθούν από την αύξηση του ειδικού φόρου καυσίμων άλλα θα μειωθούν. Παράλληλα, η αύξηση της τιμής επηρεάζει εμμέσως αρνητικά και τις υπόλοιπες παραγωγικές δραστηριότητες οδηγώντας σε περαιτέρω μείωση της ανάπτυξης (αύξηση του κόστους παραγωγής, αύξηση τιμών τελικών προϊόντων και υπηρεσιών). Παράλληλα, προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση η συζήτηση περί υιοθέτησης μέτρων από διεθνείς οργανισμούς χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε χώρας. Τέλος, προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης οι χώρες ζητούσαν μείωση της τιμής του αργού πετρελαίου από τις χώρες του OPEC μέσω της αύξησης της ημερήσιας παραγωγής, ώστε να ενισχυθεί η ανάπτυξη. Παρόλα αυτά τα μέτρα τα οποία προτείνονται στις υπό ύφεση χώρες κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Διονύσης Χιόνης - Καθηγητής Οικονομικών Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου

Ιωάννης Χρυσόστομος Πραγγίδης - Διδάκτωρ Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου



ΑΦΗΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

-A +A

Σχετικά άρθρα