Το 2021 θα χρειαστεί να ξεπεραστούν πολλά… ναυάγια

Το 2020 αποτέλεσε αναμφισβήτητα μια πολύ κακή χρονιά για την χώρα μας και την οικουμένη, με σοβαρή οπισθοδρόμηση όχι μόνο στην οικονομία, αλλά παντού στις ζωές των πολιτών, στις ατομικές ελευθερίες τους και φυσικά στο επιχειρείν. Η πυκνή παρέμβαση του Κράτους με επιβολή αναγκαστικών περιοριστικών μέτρων σε όλο το φάσμα των δραστηριοτήτων της καθημερινότητας μας και πολύ περισσότερο η άστοχα και εκ του περισσού επιθετική πολλές φορές δημόσια ρητορική κάποιων παραγόντων της πολιτικής, έχουν θίξει το ηθικό και την αισιοδοξία της κοινωνίας για το πως και πότε θα εξέλθουμε από όλο αυτό.

Και επειδή η οικονομία εν πολλοίς καθορίζεται από την διάθεση και την αισιοδοξία όλων μας για το μέλλον, η ζημιά που έχει γίνει δεν αφορά μόνο στα δισεκατομμύρια του ΑΕΠ που έχουν χαθεί και που θα μπορούσαν έως ένα βαθμό να αναπληρωθούν από γενναίες πολιτικές νομισματικής και δημοσιονομικής επέκτασης στα πλαίσια της ΕΕ, αλλά στην άυλη αξία που έβαζαν καθημερινά οι επιχειρηματίες και οι εργαζόμενοι στη δουλειά τους για να την κάνουν καλύτερη, αποδοτικότερη και μεγαλύτερη. Το τελευταίο είναι η σημαντικότερη ίσως πληγή που θα χρειαστεί προσεχώς να επουλώσουμε και αφού πρώτα καταφέρουμε, κυριολεκτικά αλλά εξίσου σημαντικά και ψυχολογικά, να κλείσουμε το ιατρικό κομμάτι αυτής της περιπέτειας στο χρονοντούλαπο της ιστορίας.

Μέσα στο γενικότερα αρνητικό κλίμα της χρονιάς που φεύγει, η οποία ας μην ξεχνάμε πως ήρθε και προστέθηκε στον πυρήνα των σκληρών μνημονίων που βιώσαμε ιδίως την περίοδο 2011-2017, έδωσε δυστυχώς χώρο σε επιμέρους κέντρα εξουσίας να προωθήσουν και πολιτικές επί τω δυσμενέστερο αναδιανομής για τους «πολλούς» της θέσεις τους στην αγορά. Ιδίως σε κλάδους όπως η ηλεκτρική ενέργεια, έννοιες όπως η ενεργειακή δημοκρατία και η διεσπαρμένη κοινωνικοοικονομικά παραγωγή μέσω νέων επενδύσεων και μικρομεσαίων επιχειρήσεων στις ΑΠΕ κινδυνεύουν να αφανιστούν.

Το ΥΠΕΝ μέσω άστοχων υπολογισμών και ρητορικής που δεν έπεισαν κανέναν και που εξ’ αρχής σκοπό είχαν να προωθηθούν υφεσιακές παρεμβάσεις όπως η επιβολή έκτακτης εισφοράς σε εν λειτουργία έργα για δεύτερη μάλιστα φορά επί ημερών διακυβέρνησης της ΝΔ, δημιούργησαν και πάλι κλίμα κρίσης εμπιστοσύνης στην αγορά και μάλιστα χωρίς αντικειμενικό οικονομικά λόγο, αφού δεν υπήρχαν οικονομικές ανισορροπίες στην αγορά, ενώ τα χρήματα που πληρώνουν οι καταναλωτές για ηλεκτρική ενέργεια, λόγω της ραγδαίας πτώσης του κόστους των ορυκτών καυσίμων φθάνουν και περισσεύουν.

Εν συνεχεία η «φυγή προς τα εμπρός» στην απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας στο όνομα της μείωσης του κόστους για τους καταναλωτές που επιχειρήθηκε με την εσπευσμένη έναρξη λειτουργίας του πολυδιαφημισμένου Target Model, «πνίγηκε» στα ρηχά νερά των παντελώς ανώριμων και αρρύθμιστων αγορών εξισορρόπησης. Η Κυβέρνηση που πριν ένα μήνα κούρεψε 110 εκατ. ευρώ μέσω επιβολής έκτακτης εισφοράς 6% στον δεδουλευμένο κύκλο εργασιών του 2020 χιλιάδων παραγωγών από ΑΠΕ ώστε να μην επιβαρυνθούν δήθεν οι καταναλωτές όλο το κόστος ανάκαμψης της ΔΕΗ όπως συντελέστηκε με την αύξηση των τιμολογίων της μεσοσταθμικά κατά 16% από τον Αύγουστο του 2019 αλλά και την μείωση του ΕΤΜΕΑΡ που αποφάσισε κατά 200 εκατ. ευρώ ετησίως και μάλιστα αναδρομικά από 1/1/19, άφησε να χαριστούν 140 εκατ. ευρώ στην Αγορά Εξισορρόπησης του Target Model σε μόλις 43 ημέρες και μάλιστα για 3 GWh λιγότερη ενέργεια από αυτήν που είχαν ήδη προπληρωθεί οι 4-5 εν λόγω πάροχοι με μονάδες φυσικού αερίου στην Προημερήσια αγορά την περίοδο από 1 Νοεμβρίου που ξεκίνησε η λειτουργία του νέου μοντέλου και έως 13 Δεκεμβρίου που υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία. Ζημία από την όλη κατάσταση αυτή φυσικά υπέστη και ο Ειδικός Λογαριασμός ΑΠΕ που από πλεονασματικός κατά +180 εκατ. ευρώ τον Ιούλιο του 2019 κατέστη σοβαρά ελλειμματικός στα -220 εκατ. ευρώ τώρα, με τους παραγωγούς να παραμένουν σήμερα απλήρωτοι ακόμα και για μέρος της παραγωγής του περασμένου Αυγούστου.

Μέσα σε όλη αυτή την καταιγίδα που καμία σχέση δεν έχει με τον COVID, το Υπουργείο καλείται τώρα να επαναφέρει την αξιοπιστία και την λογική στο σύστημα. Δικαιολογίες περί «παιδικών ασθενειών» καλό είναι να μην αναμασώνται, γιατί θα σημαίνει πως υπάρχει σκιώδης ατζέντα εκκαθάρισης της αγοράς από τους «πολλούς». Προς την κατεύθυνση λοιπόν του εξορθολογισμού, προαπαιτούμενο είναι καταρχήν να επιστραφούν τα χρήματα που «χαρίστηκαν» στις αγορές εξισορρόπησης μέσω αντιλογισμού αναδρομικά της λειτουργίας τους από 1/11/20 υπό τα νέα «σφικτά» όρια που φυσιολογικά θα θεσπίσει η ΡΑΕ. Κατόπιν θα πρέπει να αποκατασταθεί η διαφάνεια και ο ρυθμός πληρωμών των παραγωγών ΑΠΕ από τον ΔΑΠΕΕΠ, που ας μην ξεχνούμε είναι αυτοί που επενδύουν και κρατούν την οικονομική δραστηριότητα όρθια στη χώρα, μαζί και το πράσινο όραμα των εξαγγελιών του Πρωθυπουργού και του Εθνικού Σχεδίου που κατήρτισε και κατέθεσε η Κυβέρνηση για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) στην ΕΕ.

Μιλώντας για διαφάνεια, ο ΔΑΠΕΕΠ θα πρέπει να επαναφέρει άμεσα την μηνιαία σύνταξη και δημοσίευση του δελτίου ΕΛΑΠΕ, όπως ίσχυε από το 2013 που πρωτο-θεσμοθετήθηκε η έκδοση του και μέχρι πριν από ένα χρόνο που αδικαιολόγητα έπαυσε την τακτική δημοσίευση του. Οι επενδύσεις δεν χρειάζονται μεγάλα λόγια, ούτε διατάσσονται. Η συνέχεια, ο σεβασμός, η διαφάνεια και η συνέπεια των πολιτικών της Πολιτείας και των φορέων της είναι ο μόνος τρόπος. Στα πλαίσια του ΕΣΕΚ και για να μπορέσει το Target Model, που αποτελεί τον Ευρωπαϊκό δρόμο σε περίπου αυτορυθμιζόμενες αγορές να σταθεί στα πόδια του, θα χρειαστούν γενναίες επενδύσεις σε ΑΠΕ, υποδομές δικτύων που τις πληρώνουν οι παραγωγοί, μονάδες αποθήκευσης εμπρός (κεντρικοποιημένες) και πίσω από τον μετρητή (αποκεντρωμένες), διασυνδέσεις, καθώς και δομές ενεργού διαχείρισης της ζήτησης μακριά από χαριστικούς και επίπλαστους μηχανισμούς διακοψιμότητας. Αν δεν υπάρχει διαφάνεια, αξιοπιστία και αίσθημα δικαίου στην αγορά, είτε οι επενδύσεις δεν θα γίνουν, είτε και αν ακόμα γίνουν θα αποβούν πολλαπλά ακριβότερες, οπότε εν τέλει επιζήμιες για την εθνική οικονομία, αφού όλα στις διασυνδεδεμένες πλέον οικονομίες του ευρωπαϊκού οικονομικού χώρου εξαρτώνται από το πόσο καλά κάνουμε κάτι σε σχέση με τις γειτονικές μας χώρες.

--------------------------------------

Ο κ. Στέλιος Λουμάκης είναι πρόεδρος του Συνδέσμου Παραγωγών Ενέργειας με Φωτοβολταϊκά (ΣΠΕΦ)

(To άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για τις προοπτικές του 2021)