Σοφοκλής Πιταροκοίλης: Το Feed In Tarrifs και το Γερμανικό επενδυτικό ενδιαφέρον για τα φωτοβολταϊκά

Το τελευταίο διάστημα πολύ λόγος γίνεται για την πιθανή αναπροσαρμογή της επιδότησης της κιλοβατώρας από φωτοβολταϊκά (φβ) καθώς και τις επιπτώσεις που πρόκειται να έχει το μεγαλόπνοο σχέδιο του ΥΠΕΚΑ με την έλευση Γερμανών επενδυτών.

Το μοντέλο του feed in tariffs έχει αποδειχθεί αδιαμφισβήτητα το πιο επιτυχημένο διεθνώς μοντέλο υποστήριξης των φβ έως σήμερα. Το πρόβλημα έγκειται όταν «γενναιόδωρες» ταρίφες εγκαθίστανται σε μια χώρα σε σχέση με τις τιμές τους στις υπόλοιπες χώρες, με αρνητικές συνέπειες για την υπόλοιπη αγορά.

Αυτό που έχει συμβεί μέχρι τώρα είναι υπερθέρμανση μιας αγοράς λόγω υψηλών ταριφών και συνεπακόλουθα ο ορισμός ανώτερου ορίου (cap) νέων εγκαταστάσεων σαν αντίμετρο και ταυτόχρονη δραστική μείωση της επιδότησης της κιλοβατώρας. Από τη στιγμή όμως που μια αγορά τελματώνει λόγω των νέων μέτρων, ο κλάδος αναζητά νέες αγορές που θα απορροφήσουν την υπερπροσφορά πλαισίων με υψηλά επίπεδα FiT. Με την μετατόπιση όμως αυτή της προσφοράς, η νέα-αγορά στόχος υποθερμαίνεται επίσης και ο κύκλος δεν έχει τέλος. Την ίδια στιγμή, οι επενδυτές γνωρίζοντας το πόσο πρόσκαιρες και ευμετάβλητες είναι οι αγορές με αυτά τα χαρακτηριστικά, πιέζουν τις εθνικές κυβερνήσεις για υψηλότερα κίνητρα με σκοπό βραχυπρόθεσμα οφέλη (αρκεί να «κλειδώσουν» στην επιθυμητή τιμή το φβ τους έργο στην συγκεκριμένη χώρα).

Η ιστορία έχει επιβεβαιωθεί στην Ισπανία 2008, στην Τσεχία το 2009 και (πιθανότατα) στην Ιταλία το 2011. Αγορές που προσέλκυσαν δυσανάλογα μεγάλο αριθμό νέων εγκαταστάσεων ενώ ακολούθησε μια κατακόρυφη πτώση την επόμενη χρονιά. Φαίνεται λοιπόν σαν ο κλάδος να αναζητά κάθε φορά μια χώρα για να απορροφήσει τα πλεονάσματα των φβ βιομηχανιών.

Επομένως, τα επίπεδα του FiT πρέπει να ακολουθούν κάποιους κανόνες

1. Δεν πρέπει να καθορίζονται με γνώμονα μόνο την κατάσταση στο εσωτερικό, καθώς οι υπόλοιπες αγορές κατεδαφίζουν ή δημιουργούν φαινόμενα «φούσκας» στις υπόλοιπες δημιουργώντας αλυσιδωτά φαινόμενα.

2. Πρέπει να οριστεί το οικονομοτεχνικό κριτήριο που καθορίζει το επίπεδο της ταρίφας. Αυτό θα μπορούσε να είναι για παράδειγμα η τιμή του IRR με δεδομένες τις προβλέψεις τιμών για το επόμενο διάστημα. Ταρίφες που οδηγούν σε μονοψήφιο IRR στην περίπτωση αυτή θα μηδένιζαν το ενδιαφέρον των επενδυτών.

3. Πρέπει να οριστεί το κριτήριο διείσδυσης των φβ στο ενεργειακό ισοζύγιο, ώστε με βάση τις προβλέψεις των νέων εγκαταστάσεων να εκτιμηθεί εάν επιτυγχάνεται ο εθνικός στόχος των ΑΠΕ και το ισοζύγιο εσόδων-εξόδων του ΔΕΣΜΗΕ

4. Πρέπει τέλος να υπολογιστεί η προστιθέμενη αξία που δημιουργεί η αγορά με βάση την τόνωση της εγχώριας παραγωγής και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

Στην περίπτωση της Ελλάδας, οι απαντήσεις είναι ξεκάθαρες

1. Η αγορά δεν είναι σημαντικού μεγέθους για να δημιουργήσει φαινόμενα υπερθέρμανσης και προσέλκυση πολλών επενδυτών (λόγω και της τωρινής οικονομικής κρίσης)

2. Τα κριτήρια (πχ το IRR) πρέπει να συμπεριλαμβάνουν το λεγόμενο country risk και τους δυσμενείς όρους χρηματοδότησης σε σχέση με μια αντίστοιχη επένδυση φβ στο εξωτερικό

3. Η διείσδυση στο ηλεκτρικό ισοζύγιο είναι σε εξαιρετικά χαμηλό επίπεδο οπότε φαινόμενα κορεσμού (με βάση και τους στόχους του ΥΠΕΚΑ) είναι αδύνατο να εμφανιστούν στο άμεσο μέλλον

Το συμπέρασμα είναι ότι οι αναπροσαρμογή (αν θα πραγματοποιηθεί) θα πρέπει να εξασφαλίζει κυρίως τη βιωσιμότητα των επενδύσεων και να μην ικανοποιεί άλλους αδιαφανείς σκοπούς.

Γερμανικές επενδύσεις - ελληνική βιομηχανία

Αυτές οι επενδύσεις δεν θα πρέπει να συγχέονται βέβαια με το μεγαλόπνοο επιχειρηματικό πλάνο εξαγωγής ηλιακής ενέργειας από την Ελλάδα στη Γερμανία. Το έργο αυτό πιθανότατα να αφορά την κατασκευή και την απευθείας πώληση της ενέργειας που θα παράγεται χωρίς την υπαγωγή σε FiT και τον συνυπολογισμό της στο ηλεκτρικό μείγμα εγχώριας κατανάλωσης. Για να αντισταθμιστεί λοιπόν η διευκόλυνση όλων των απαιτούμενων διαδικασιών και η προσέλκυση επενδύσεων συζητείται μέσα σε όλα τα άλλα και η κατασκευή βιομηχανιών φβ πλαισίων.

Είναι αξιοσημείωτο βέβαια πως η βιωσιμότητα αυτών των εργοστασίων δεν τίθεται υπό συζήτηση. Είναι δηλαδή αποδεκτό ότι τα νέα αυτά εργοστάσια θα αντιμετωπίσουν τον κινέζικο ανταγωνισμό και το συνεχώς μειούμενο κόστος παραγωγής, παρόλο που θα λειτουργούν σε χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το γεγονός αυτό αποδεικνύει πως δεν είναι το εργατικό κόστος που αποτελεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ασιατικών παραγωγών αλλά η εύκολη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, η χαμηλότοκη δανειοδότηση επενδύσεων, η παροχή εγγύησης σε δάνεια (για να μην αναφέρουμε την επιδότηση των εξαγωγών κλπ) που δημιουργεί συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού. Το κόστος εργασίας αντιστοιχεί σε μονοψήφιο ποσοστό για μια σύγχρονη αυτοματοποιημένη γραμμή, γεγονός που καθιστά βιώσιμη την βιομηχανική παραγωγή κοντά στην περιοχή εγκατάστασης (μειώνοντας επιπλέον τα κόστη αποθήκευσης και διανομής).

Επομένως, η εγχώρια βιομηχανία μπορεί να στηριχθεί χωρίς την κινδυνολογία της κινέζικης ή γερμανικής «επιδρομής»

1. Με συμμετοχή των ελληνικών προϊόντων στο mega project των Γερμανών που θα διασφαλίσει (και πιθανότατα να τις αυξήσει) τις υπάρχουσες θέσεις εργασίας και θα μειώσει την ανάγκη εισαγωγών

2. Με επιπλέον ενίσχυση των επενδυτών που χρησιμοποιούν ελληνικής παραγωγής προϊόντα (κάτι αντίστοιχο ισχύει ήδη σε Ιταλία, Τουρκία, Καναδά κλπ)

3. Με επιτάχυνση της αδειοδότησης (στα πλαίσια του fast track) επενδύσεων που έχουν δεσμευτεί να χρησιμοποιήσουν προϊόντα ελληνικής προέλευσης

-----------------------------------

Ο κ. Σοφοκλής Πιταροκοίλης είναι Γενικός Διευθυντής της Solar Cells Hellas AE