Πιστοποιητικά προέλευσης: Ένα αντικοινωνικό εργαλείο, αντίθετο προς το αληθινό συμφέρον των ΑΠΕ

Τα πιστοποιητικά προέλευσης για την πράσινη ενέργεια δεν είναι ένας ενδεδειγμένος τρόπος ανάπτυξης των ΑΠΕ. Ακόμα και αν στην πράξη οδηγούν σε ενίσχυση των επενδύσεων, πράγμα αμφίβολο, χαρακτηρίζονται από μια εγγενή κοινωνική αδικία που μάλλον βλάπτει τον κλάδο μακροπρόθεσμα, παρά τον ωφελεί.

Εξηγούμεθα:

Τα πιστοποιητικά αυτά μπορεί να αγοράσει ο κάθε καταναλωτής (συνήθως εταιρείες ή βιομηχανίες) προκειμένου να εξασφαλίσει ότι η ηλεκτρική ενέργεια που αγοράζει προέρχεται από 100% ανανεώσιμες πηγές. Τα εκδίδουν οι εταιρείες προμήθειας και έτσι διασφαλίζεται η αξιοπιστία τους.

Μέχρι πρόσφατα, τα πιστοποιητικά προέλευσης ήταν ένα καθαρά αμερικανικό φαινόμενο. Τα αποκτούσαν μεγάλες εταιρείες στις ΗΠΑ, όπως η Google, προκειμένου να εκφράσουν δημοσίως τα περιβαλλοντικά τους διαπιστευτήρια και να ασκήσουν δημόσιες σχέσεις. Ανεπισήμως, το μήνυμα είναι ότι «είμαστε στην κορυφή της τεχνολογίας και χρησιμοποιούμε την τελευταία λέξη της τεχνολογίας και στην ενέργεια γιατί νοιαζόμαστε για την κλιματική αλλαγή».

Πλέον, τα πιστοποιητικά προέλευσης επεκτείνονται και στην Ευρώπη, καθώς όλο και περισσότερες εταιρείες προμήθειας προσπαθούν να εκμεταλλευτούν την ανάγκη των επιχειρήσεων για κλιματικό μάρκετινγκ σε μια εποχή κατά την οποία η συμφωνία του Παρισιού τίθεται σε εφαρμογή, αλλά το κλίμα της Γης βαδίζει κατά διαόλου.

Πάμε τώρα στα προβλήματα:

Δεδομένου του ότι οι εταιρείες προμήθειας της κάθε χώρας προσφέρουν ηλεκτρική ενέργεια από μια ενιαία δεξαμενή (το λεγόμενο pool) και δεδομένου του ότι στη δεξαμενή αυτή υπάρχει κάθε ημέρα συγκεκριμένη ποσότητα καθαρής και βρώμικης ενέργειας, το να «ρουφάει» κάποιος 100% ενέργεια ΑΠΕ σημαίνει απλά ότι όλοι οι υπόλοιποι αγοράζουν ηλεκτρικό ρεύμα που πλέον είναι πιο βρώμικο από ότι υπό φυσιολογικές συνθήκες.

Με πιο απλά λόγια, για κάθε Google που διατείνεται ότι αγοράζει ρεύμα μόνο από αιολικά πάρκα, υπάρχουν χιλιάδες σπίτια που εν αγνοία τους αγοράζουν πιο βρώμικο ρεύμα εξαιτίας της ύπαρξης των πιστοποιητικών. Η κάθε πράσινη μεγαβατώρα που απορρόφησε η Google αφαιρείται οριστικά από το pool, στο οποίο παραμένουν ακέραιες οι βρώμικες μεγαβατώρες. Πρόκειται, δηλαδή, για μια τρύπα στο νερό αν κρίνουμε την κατάσταση με αυστηρά ενεργειακά και κλιματικά κριτήρια.

Στο κάτω-κάτω, δεν είναι αλήθεια ότι ο μέσος καταναλωτής ήδη πληρώνει για την πράσινη ενέργεια μέσω των τελών που περιλαμβάνονται στο λογαριασμό του; Πληρώνει για να έχει φέτος 25% ενέργεια ΑΠΕ, του χρόνου 26% και στο απώτερο μέλλον 100%. Το να δίνεις σε λίγους καταναλωτές τη δυνατότητα να έχουν 100% από τώρα, απλά σημαίνει ότι ρίχνεις το μέσο όρο για τους υπόλοιπους και καθιστάς ψευδή την υπόσχεση που έδωσες σαν Πολιτεία στους πολίτες. Μια υπόσχεση που ήδη βρίσκουν δύσκολο να τηρήσουν και να στηρίξουν, αν κρίνουμε από τις στρεβλώσεις της αγοράς και τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται το κόστος των ΑΠΕ στο ενεργειακό σύστημα.

Στην πραγματικότητα, όλοι οι καταναλωτές πληρώνουν ΗΔΗ για 100% ενέργεια ΑΠΕ υπό μια έννοια. Και αυτό διότι τα τέλη στον λογαριασμό τους καλύπτουν τόσο το Χ% που προσφέρουν οι ΑΠΕ σήμερα, αλλά και τα κίνητρα ανάπτυξής τους (ταρίφες κτλ) ώστε να ωριμάσουν και να φτάσουν το 100% στο μέλλον.

Οι οπαδοί των πιστοποιητικών ισχυρίζονται, όμως, ότι το μέτρο έχει επικοινωνιακή υπεραξία: Ότι βοηθά στην ευαισθητοποίηση του κόσμου για τα οφέλη της πράσινης ενέργειας, ενώ παράλληλα οδηγεί και σε ενίσχυση των επενδύσεων για ΑΠΕ.

Ας δεχτούμε το δεύτερο σκέλος ως αληθές, παρόλο που η εμπειρία έχει δείξει πως εξαρτάται απόλυτα από το πώς εφαρμόζεται το μέτρο από χώρα σε χώρα και τα αποτελέσματα ως τώρα είναι μάλλον περιορισμένα. Ας επικεντρωθούμε μονάχα στο πρώτο σκέλος, αυτό της δημόσιας εικόνας των ΑΠΕ. Ο μέσος καταναλωτής θα χαιρόταν, άραγε, αν ήξερε ότι οι πράσινες πρωτοβουλίες της κάθε Google οδηγούν τον ίδιο στο να μολύνει περισσότερο την ατμόσφαιρα (έστω σχηματικά); Για να μη μιλήσουμε για την ταξική-εισοδηματική διάσταση του θέματος που λέει ότι μονάχα καταναλωτές με βαθιές τσέπες έχουν τα περιθώρια να εξασφαλίζουν πιστοποιητικά προέλευσης. Οι υπόλοιποι μάλλον είναι… βρωμιάρηδες!

Άρα, λοιπόν, πως ακριβώς βοηθούν τα πιστοποιητικά προέλευσης την εικόνα των ΑΠΕ και συνεπώς τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξή τους;

Συμπεραίνουμε από τα παραπάνω ότι οι ΑΠΕ, δεδομένου του αποκεντρωμένου τους χαρακτήρα ως ενεργειακές πηγές, πρέπει να έχουν έναν αντίστοιχο χαρακτήρα και όσον αφορά τη δημόσια εικόνα τους. Η συγκέντρωση των οφελών τους - έστω σε επίπεδο θεαθήναι - στα χέρια λίγων, δεν αρμόζει στην τιτάνια παγκόσμια προσπάθεια για ανατροπή της κλιματικής αλλαγής, όπου ο κάθε άνθρωπος, πλούσιος ή φτωχός, πρέπει να συμβάλει.