Εγγυήσεις προέλευσης από ΑΠΕ – καθαρή, πράσινη ηλεκτρική ενέργεια στον πολίτη με αξιοπιστία και διαφάνεια

Ερέθισμα για το παρόν κείμενο ήταν ένα άρθρο στις 3/11 με θέμα «Οι εγγυήσεις προέλευσης και ο μύθος του πράσινου ρεύματος στην Ευρώπη» το οποίο δημοσιεύτηκε σε πληθώρα ενημερωτικών ιστοσελίδων για την ενέργεια και το περιβάλλον. Το άρθρο αυτό περιέχει πλήθος ανακριβειών, σφαλμάτων  και καταλήγει με έμφαση σε εντελώς  λανθασμένα συμπεράσματα. Πρόκειται  για αποσπασματικά τμήματα της συνέντευξης του κ. Μούλενχοφ,  συντονιστή προγραμμάτων ΑΠΕ του Ευρωπαϊκού κέντρου καταναλωτή ΒΕUC στο 25^ο Newsletter της  6^ης Ιουνίου 2016 της Ένωσης Φορέων Έκδοσης Εγγυήσεων Προέλευσης (AIB), πλαισιωμένη με γενικεύσεις.

Οπότε στόχος αυτού του άρθρου είναι να δώσει ξεκάθαρη και έγκυρη ενημέρωση για τις εγγυήσεις προέλευσης και τη λειτουργία τους στην Ευρώπη.

Η απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας, σημαίνει για τον καταναλωτή ότι θα μπορεί να επιλέξει τον πάροχο ηλεκτρικής ενέργειας, έχοντας επιλογές στο κόστος τιμολόγησης της προσφερόμενης ενέργειας, να συγκρίνει τις υπηρεσίες του παρόχου, και να επιλέξει την πηγή ή / και το μείγμα της ηλεκτρικής ενέργειας θα καταναλώσει.

13.png

Η απελευθέρωση αυτή, οδηγεί τις εταιρείες του ενεργειακού εφοδιασμού ηλεκτρικής ενέργειας σε ένα υγιή ανταγωνισμό, για να προσφέρουν ένα όσο το δυνατόν πιο «πράσινο» ενεργειακό μείγμα ηλεκτρικής ενέργειας για να προσελκύσουν νέους περιβαλλοντικά ευαισθητοποιημένους καταναλωτές και βιομηχανίες, προσφέροντας τιμολόγια (ταρίφες) που συνάδουν με υψηλή ποιότητα προσφερομένων υπηρεσιών, την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιωσιμότητα.

 Θα πρέπει να αναφερθεί ότι, σύμφωνα με την χρησιμοποιούμενη πηγή ενέργειας υπάρχουν διάφορες μορφές Εγγυήσεων Προέλευσης (ΕΠ). Το πιο δημοφιλές και εμπορικά διαπραγματεύσιμο πιστοποιητικό ενέργειας είναι η Εγγύηση Προέλευσης από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ).

Οι εγγυήσεις προέλευσης από ΑΠΕ διαπραγματεύονται και συναλλάσσονται σε διεθνή χρηματιστήρια ενέργειας και στις δευτερογενείς αγορές, έτσι ώστε οι πάροχοι και οι προμηθευτές ενέργειας να τις χρησιμοποιούν ως αποδεικτικά στοιχεία για τους πελάτες τους σχετικά με την προέλευση και την ποιότητα της παρεχόμενης ηλεκτρικής ενέργειας.

Επίσης, βιομηχανίες και εμπορικές εταιρείες τις αγοράζουν με σκοπό να πιστοποιήσουν την χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για την παραγωγή των προϊόντων τους και να δηλώσουν έτσι, την ενεργό συμμετοχή τους στην αειφορία και την προστασία του περιβάλλοντος του πλανήτη.

Η απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας, σημαίνει για τον τελικό καταναλωτή ότι έχει το δικαίωμα επιλογής παρόχου ηλεκτρικής ενέργειας λαμβάνοντας υπόψη την τιμή της ενέργειας, τις προσφερόμενες υπηρεσίες αλλά και τη προέλευσης της. Στο παραπάνω πλαίσιο, οι εταιρείες-πάροχοι ηλεκτρισμού μπορούν να οδηγηθούν σε έναν υγιή ανταγωνισμό, προσφέροντας ένα περισσότερο «πράσινο» ενεργειακό μείγμα προσελκύοντας περιβαλλοντικά ευαισθητοποιημένους καταναλωτές και βιομηχανίες,  τιμολογιακές χρεώσεις παράλληλα με υπηρεσίες υψηλού επιπέδου που συμβάλλουν στη προστασία του περιβάλλοντος και στην αειφορία.

Ο ηλεκτρισμός δε μπορεί να  παρακολουθηθεί και να διαχωριστεί στο δίκτυο μεταφοράς και διανομής του.  Έτσι, οι καταναλωτές δεν μπορούν να έχουν την εγγύηση ότι πραγματικά έχουν προμηθευτεί ηλεκτρική ενέργεια από  συγκεκριμένο προμηθευτή / παραγωγό ή από μια συγκεκριμένη ηλεκτροπαραγωγική μονάδα. Όλη η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από διαφορετικές πηγές εισέρχεται και «αναμειγνύεται» στον ίδιο αγωγό/καλώδιο.

Για λόγους προστασίας των καταναλωτών, καθώς και για περιβαλλοντικούς λόγους, είναι χρήσιμο να δίνεται στους καταναλωτές η δυνατότητα της επιλογής.  Για το σκοπό αυτό έχουν αναπτυχθεί συστήματα “book and claim”. Μέσα από βάσεις δεδομένων οι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας δηλώνουν τη ποσότητα της παραγόμενης ενέργειας, το χρόνο που αυτή παρήχθη αλλά και την ενεργειακή πηγή. Προμηθευτές και καταναλωτές μπορούν να χρησιμοποιήσουν αυτές τις βάσεις δεδομένων και να αποφασίσουν «τι είδους» ενέργεια θέλουν να χρησιμοποιήσουν.

Όταν χρησιμοποιούμε  τον όρο «ανίχνευση ηλεκτρισμού (tracking of electricity)» εννοούμε όλους εκείνους τους μηχανισμούς που χρησιμοποιούνται  προκειμένου να λαμβάνονται υπόψη για συγκεκριμένες ποσότητες ηλεκτρισμού, οι ιδιότητες της όπως η χρησιμοποιούμενη ενεργειακή πηγή και η τεχνολογία ηλεκτροπαραγωγής, οι εκπομπές CO₂, τα ραδιενεργά απόβλητα κα.  

Η αποκάλυψη του ενεργειακού μείγματος που προσφέρουν οι πάροχοι ηλεκτρισμού, είναι σε θέση να ενεργοποιήσει  τους τελικούς καταναλωτές  ώστε να είναι ενήμεροι για τη προέλευση της ενέργειας που χρησιμοποιούν αλλά και του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της.

Οι εγγυήσεις προέλευσης (ΕΠ) είναι το πιο διαδεδομένο και σημαντικό σύστημα ανίχνευσης ηλεκτρισμού στην Ευρώπη, που υλοποιείται με τη μορφή των ηλεκτρονικών μεταβιβαζόμενων  πιστοποιητικών, αποσυνδεδεμένα από την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (electricity market – trade).

Η Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω ενός φορέα ΑΙΒ (Association of Issuing Bodies) αναπτύσσει και προωθεί ένα τυποποιημένο σύστημα ΕΠ, το ονομαζόμενο “European Energy Certificate System” (EECS-GO), έτσι ώστε να υπάρξουν οι δομές και οι διαδικασίες που διασφαλίζουν την αξιόπιστη λειτουργία των Ευρωπαϊκών Συστημάτων ΕΠ. Για την περαιτέρω διευκόλυνση της διεθνούς ανταλλαγής και διαπραγμάτευσης των ενεργειακών πιστοποιητικών, η AIB λειτουργεί ένα ηλεκτρονικό μητρώο (Hub) όπου ηλεκτρονικά ακυρώνονται (cancellation) άμεσα οι ΕΠ υπέρ του τελικού χρήστη-καταναλωτή. Σε αυτό το μητρώο (ΑΙΒ-hub) στα τέλη του 2015 συμμετέχουν 19 χώρες [2]. 

114.jpg

134.jpg

Οι πάροχοι ηλεκτρισμού είναι υποχρεωμένοι να παρέχουν στους πελάτες τους πληροφορίες σχετικά με τη συνεισφορά κάθε ενεργειακής πηγής αλλά και των περιβαλλοντικών  παραμέτρων που έχει το προσφερόμενο μείγμα. Η αποκάλυψη του ενεργειακού μείγματος του κάθε προμηθευτή συμβάλει στη διαφάνεια της αγοράς και είναι συμβατή με το δικαίωμα της ενημέρωσης των καταναλωτών ώστε να επιλέγουν έχοντας και αυτή ως κριτήριο.  Επιπλέον, οι ενημερωμένοι καταναλωτές μπορούν να οδηγήσουν την ενεργειακή παραγωγή (σε δρόμους ανανεώσιμους ή μη) συμβάλλοντας στην ενεργειακή ασφάλεια και την αειφορία.  

Η ηλεκτρική ενέργεια  που παράγεται από μια συγκεκριμένη ανανεώσιμη πηγή ενέργειας πιστοποιείται ως ανανεώσιμη ενέργεια μέσω του Συστήματος ΕΠ (Guarantees of Origin/GOs). Οι Εγγυήσεις Προέλευσης εκδίδονται ηλεκτρονικά για μια συγκεκριμένη ποσότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (1 GO ανά 1 MWh) και έχουν το ρόλο μιας ετικέτας ενός μπουκαλιού κρασιού συγκεκριμένης ποσότητας (όγκου).

Ως αποτέλεσμα του εθελοντικού σχήματος των ΕΠ, στα πλαίσια της αποκάλυψης του ενεργειακού μείγματος οι πάροχοι ηλεκτρισμού έχουν τη δυνατότητα να αγοράζουν ΕΠ από παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας και αυτοί με τη σειρά τους να τα ακυρώνουν (χρησιμοποιούν) για λογαριασμό τελικών καταναλωτών.

156.jpg

Ο πρωταρχικός ρόλος των ΕΠ είναι η χρήση τους ως βάση – εργαλείο για την αποκάλυψη του ενεργειακού μείγματος ενημερώνοντας του τελικούς καταναλωτές για τη προέλευση της ενέργειας που καταναλώνουν και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων που αυτή έχει. Η αυξανόμενη ζήτηση πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας από τελικούς καταναλωτές οδηγεί στην αυξανόμενη αγορά ΕΠ από τους παρόχους, τα οποία προέρχονται από παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας από μονάδες ΑΠΕ. Με αυτό τον τρόπο οι παραγωγοί από ΑΠΕ έχουν αυξημένα έσοδα με αποτέλεσμα και λόγω της αυξανόμενης ζήτησης ΕΠ να προχωρούν σε υλοποίηση  νέων έργων ΑΠΕ και να απομακρύνονται από τη συμβατική ηλεκτροπαραγωγή.

 Μακροπρόθεσμα η αγορά των ΕΠ από ΑΠΕ συμβάλλει στην ενίσχυση των επενδύσεων σε νέες μη-συμβατικές μονάδες και αυξάνει την δύναμη των τελικών καταναλωτών.

Ο σκεπτικισμός που έχει αναπτυχθεί τελευταία συνίσταται στο γεγονός ότι  δεν υπάρχουν ΕΠ για το σύνολο της παραγόμενης  ηλεκτρικής ενέργειας, σε μερικές χώρες της Ε.Ε είναι υποχρεωτική η λειτουργία της πλήρους αποκάλυψης του μείγματος (πχ Αυστρία), σε άλλες προαιρετική (πχ Σουηδία) αλλά και κατά πόσο τα χρήματα που λαμβάνουν οι προμηθευτές και παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας επενδύονται σε νέα έργα ανανεώσιμων πηγών. Oι καταναλωτές θέλουν να γνωρίζουν αν τα χρήματα που δίνουν για να έχουν πράσινο τιμολόγιο συμβάλλουν στην αύξηση της διείσδυσης νέων σταθμών ΑΠΕ.

Οι φορείς πιστοποίησης των ΕΠ σε κάθε χώρα-μέλος, η ΑΙΒ ως η Ένωση αυτών σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκό Κέντρο Καταναλωτή συνεργάζονται ώστε το σύστημα των ΕΠ να επεκταθεί σε όλες τις Ευρωπαϊκές χώρες και τις ενεργειακές πηγές αλλά και να εναρμονιστεί το νομοθετικό πλαίσιο στην Ε.Ε. αυξάνοντας την διαφάνεια της λειτουργίας του αλλά και ενισχύοντας την εμπιστοσύνη των καταναλωτών.

H Ευρωπαϊκή αγορά και το σύστημα αποκάλυψης του ενεργειακού της μείγματος με ακρογωνιαίο λίθο τη βέλτιστη λειτουργία των ΕΠ έχει το δυναμικό να οδηγήσει σε μια πράσινη ενεργειακή αγορά, με διαφάνεια,  αξιοπιστία και οφέλη στον καταναλωτή αλλά και στη προστασία του περιβάλλοντος.

Βιβλιογραφία

1. AIB Newsletter 25 volume 9 – 06.06.2015

2. AIB Annual Report 2015. 06.2015

3.Timpe, C., Seebach, D.,2009. Best Practice for the Tracking of Electricity Recommendations from the E-TRACK II project Deliverable 10 of the IEE project European Tracking System for Electricity – Phase II (E-TRACK II)”. Available for download from the website:  http://www.e-track-project.org/docs/E-TRACK%20II_WP7_Recommendations.pdf

4. Timpe, Christof (2008): Progress in developing a harmonised system of Guarantees of Origin in Europe. Presentation given at the 2nd European Renewable Energy Summit, Vienna, 15&16 October 2008.

5. Gkarakis K., Diploma study titled “Guarantees of Origin (GOs) from Renewable Energy Sources: A tool for diffusion green electricity in the society” for the acquisition of Postgraduate Diploma MSc. in Energy: Strategy, Law and Economics of University of Piraeus.

* Ο κ. Κων/νος Γκαράκης είναι Ενεργειακός Μηχανικός, MSc, MA