REFOS: Ένα καινοτόμο τεχνολογικά πρόγραμμα για την αξιοποίηση του υπεράκτιου ενεργειακού δυναμικού

Το διήμερο 22-23 Σεπτεμβρίου στις εγκαταστάσεις του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου πραγματοποιήθηκε η εναρκτήρια συνάντηση όλων όσων θα συμμετέχουν στο πρόγραμμα REFOS, ένα καινοτόμο τεχνολογικά πρόγραμμα, μέσω του οποίου θα μελετηθεί και θα αναπτυχθεί μία πλωτή πλατφόρμα πολλαπλών χρήσεων,  κατάλληλη για την αξιοποίηση του υπεράκτιου ενεργειακού δυναμικού (άνεμος/κύμα), λαμβάνοντας υπόψιν τις επικρατούσες περιβαλλοντικές συνθήκες σε επιλεγμένες θέσεις εγκατάστασης στη Μεσόγειο και τη Βόρεια θάλασσα καθώς και τις αντίστοιχες απαιτήσεις σχεδίασης.

Με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, το πρόγραμμα REFOS, μια συνεργασία του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου (Σχολές Ναυπηγών Μηχανολόγων Μηχανικών, Μηχανολόγων Μηχανικών και Πολιτικών Μηχανικών), ως συντονιστής του προγράμματος λόγω της εξειδίκευσης σε υπεράκτια συστήματα και στην αξιοποίηση κυματικής και αιολικής ενέργειας, του Πανεπιστημίου της Θεσσαλίας (Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών), της ΕΛ.ΤΕΧ. ΑΝΕΜΟΣ, της ιταλικής εταιρίας CSM SpA που ειδικεύεται στις χαλύβδινες κατασκευές, της ισπανικής κατασκευαστικής εταιρίας IDESA S.A., και της γερμανικής, επίσης κατασκευαστικής, εταιρίας EUROPIPE GmbH, φιλοδοξεί να ανοίξει νέους δρόμους στην αξιοποίηση της υπεράκτιας αιολικής και της κυματικής ενέργειας.

Σύμφωνα με το πρόγραμμα, η πλατφόρμα πολλαπλών χρήσεων, η οποία θα είναι κατασκευασμένη από χαλύβδινα στοιχεία, θα περιλαμβάνει ανεμογεννήτρια με εγκατεστημένη ισχύ 10MW και σύστημα αξιοποίησης κυματικής ενέργειας. Για τον σχεδιασμό της θαλάσσιας πλατφόρμας θα χρησιμοποιηθούν προχωρημένες πειραματικές μέθοδοι και υπολογιστικά εργαλεία προσομοίωσης, που θα μελετούν την λειτουργία της πλατφόρμας σε θαλάσσιες περιοχές με βάθη νερού περί τα 200 μέτρα. Η πλατφόρμα θα μελετηθεί από πολύ καλά εξοπλισμένα εργαστήρια, τα οποία εξειδικεύονται σε δοκιμές προτύπων υπό κλίμακα και τα αποτελέσματα των δοκιμών θα συσχετισθούν με τις πλέον σύγχρονες μεθόδους ανάλυσης για την επιβεβαίωση των τελευταίων. Η εμπειρία και η τεχνογνωσία των συμμετεχόντων εγγυάται την επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος.

Το ερευνητικό πρόγραμμα REFOS έχει διάρκεια 42 μήνες, ξεκίνησε την 1η Ιουλίου 2016 και αναμένεται να ολοκληρωθεί στις 31 Δεκεμβρίου 2019.

Στην πρώτη διήμερη εξαμηνιαία συνάντηση των συμμετεχόντων του προγράμματος, στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο προσδιορίστηκαν οι ενότητες εργασίας και τέθηκαν τα πλαίσια συνεργασίας μεταξύ των παρισταμένων. Η συντονίζουσα Σχολή των Ναυπηγών Μηχανολόγων Μηχανικών του ΕΜΠ εκπροσωπήθηκε, μεταξύ άλλων, από τον καθηγητή της Σχολής και Πρόεδρο του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών κ. Σπυρίδωνα Μαυράκο, ο οποίος παρουσίασε τα στάδια τα οποία συνθέτουν το θεωρητικό, πειραματικό και διαχειριστικό κομμάτι του έργου καθώς και τις πιθανές θέσεις εγκατάστασης της κατασκευής στη Μεσόγειο και στη Βόρεια θάλασσα με  έντονο κυματικό και αιολικό δυναμικό. Για τον καθορισμό τους σημαντική ήταν η συνεισφορά του συμμετέχοντος Ερευνητή του ΕΛΚΕΘΕ κ. Τ. Σουκισιάν με εξειδικευμένη εμπειρία σε θέματα εκτίμησης κυματικού κλίματος και υπεράκτιου αιολικού δυναμικού. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε μια πρώτη ανάλυση της συνολικής κατασκευής καθώς και των τεχνικών χαρακτηριστικών των τμημάτων της (ανεμογεννήτρια και σύστημα αξιοποίησης κυματικής ενέργειας). Το εργαστήριο Ναυτικής και Θαλάσσιας Υδροδυναμικής, το οποίο είναι υπεύθυνο για την υπό κλίμακα κατασκευή της πλατφόρμας και για τις πειραματικές μετρήσεις που θα πραγματοποιηθούν στα πλαίσια του προγράμματος, εκπροσωπήθηκε από το Διευθυντή και καθηγητή κ. Γεώργιο Τζαμπίρα. Τη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών του ΕΜΠ, εκπροσώπησαν οι καθηγητές κ.κ. Σπυρίδων Βουτσινάς και Δημήτριος Παπαντώνης από τα εργαστήρια αεροδυναμικής και υδροδυναμικών μηχανών, αντίστοιχα, οι οποίοι παρουσίασαν τα βήματα σχεδιασμού της ανεμογεννήτριας ισχύος 10MW και της αερο-τουρμπίνας του συστήματος παραγωγής κυματικής ενέργειας και τη βέλτιστη προσαρμογή αυτών πάνω στην πλωτή κατασκευή. Τέλος, τη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών του ΕΜΠ εκπροσώπησε ο καθηγητής κ. Γεώργιος Μπουκοβάλας, υπεύθυνος για τη γεωτεχνική ανάλυση του πυθμένα στα σημεία εγκατάστασης της κατασκευής. Το Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, που συμμετέχει στο REFOS, εκπροσωπήθηκε στη συνάντηση μεταξύ άλλων από τον καθηγητή κ. Σπυρίδωνα Καραμάνο ο οποίος παρουσίασε τα απαιτούμενα χαλύβδινα δομικά στοιχεία της κατασκευής, δίνοντας έμφαση στην στιβαρότητα και την αντοχή της στην μακροχρόνια κόπωση.

Στη συνάντηση έδωσε το παρών η Ισπανική κατασκευαστική εταιρία IDESA S.A, μέσω του εκπροσώπου της κ. Adrian Arboleya, ο οποίος ανέλυσε τα βήματα σχεδιασμού και κατασκευής μιας τέτοιας πλωτής κατασκευής, καθώς και η Γερμανική εταιρία Europipe GmbH, μέσω του αντιπροσώπου της κ. Oskar Reepmeyer, που παρουσίασε εναλλακτικούς τρόπους και υλικά γραμμών αγκύρωσης της κατασκευής, και η Ιταλική εταιρία CSM SpA, εκπροσωπούμενη από τον κ. Sandro Riscifuli, ο οποίος ανέλυσε τη συμπεριφορά χαλύβδινων κατασκευών σε διαφορετικές συνθήκες φορτίου με σκοπό τον καθορισμό των ορίων αντοχής της πλατφόρμας.

Τέλος, δυναμικό παρών έδωσε και η ελληνική εταιρία ΕΛ.ΤΕΧ. ΑΝΕΜΟΣ, με τον Τεχνικό Διευθυντή, Δρ. Απόστολο Φραγκούλη και τον Διευθυντή Στρατηγικής και Επενδύσεων, Παναγιώτη Μεντζελόπουλο και την ομάδα τους. Ο κ. Φραγκούλης έκανε μια παρουσίαση των δραστηριοτήτων της ΕΛ.ΤΕΧ.ΑΝΕΜΟΣ καθώς εξήγησε και τους λόγους για τους οποίους η εταιρία στηρίζει πάντα τέτοιου είδους καινοτόμα προγράμματα. Ο κ. Μεντζελόπουλος παρουσίασε διεξοδικά τις βασικές παραμέτρους πάνω στις οποίες θα στηριχθεί την  τεχνο-οικονομική ανάλυση του REFOS.

Η ΕΛ. ΤΕΧ. ΑΝΕΜΟΣ δραστηριοποιείται στην κατασκευή και λειτουργία αιολικών πάρκων, είναι η μοναδική ιδιωτική ελληνική εταιρία που συμμετέχει στο πρόγραμμα. Έχοντας στο ενεργητικό της δεκατέσσερα (14) αιολικά πάρκα με συνολική εγκατεστημένη ισχύ 200,60 MW, η εταιρία στέκεται αρωγός καινοτόμων και φιλόδοξων προσπαθειών-προγραμμάτων, παρέχοντας στο πρόγραμμα REFOS την υψηλών προδιαγραφών τεχνογνωσία και εξειδίκευση. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι η ΕΛ.ΤΕΧ.ΑΝΕΜΟΣ μελετά ήδη την ανάπτυξη ενός υπεράκτιου αιολικού πάρκου (η αίτηση βρίσκεται στο στάδιο της αξιολόγησης από τη ΡΑΕ), συνολικής ισχύος 162MW, το οποίο θα αναπτύχθεί Βορειοδυτικά της Ν.Κέρκυρας και πλησίον των Διαπόντιων νήσων.

Μετά το τέλος της συνάντησης πραγματοποιήθηκε ξενάγηση των συμμετεχόντων του προγράμματος στα εργαστήρια Ναυτικής και Θαλάσσιας Υδροδυναμικής, Αεροδυναμικής και Υδροδυναμικών Μηχανών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου όπου θα πραγματοποιηθούν μια σειρά πειραματικών δοκιμών και μετρήσεων με σκοπό την τελική κατασκευαστική διαμόρφωση της κατασκευής.