GAS HUB: Η αγορά θα αποφασίσει εάν η Ελλάδα θα γίνει κόμβος

Μια ενδιαφέρουσα αναφορά του αντιπροέδρου της ΔΕΠΑ στο συνέδριο του Economist, έρχεται να συμπληρώσει το πάζλ των προθέσεων κυβέρνησης και κρατικής εταιρείας για την περιοχή της Β. Ελλάδας. Διότι μπορεί τα φώτα της δημοσιότητας να επικεντρώθηκαν στην εξαγγελία του Σ. Παλαιογιάννη για τη δημιουργία LNG terminal στη Β. Ελλάδα, όμως η «είδηση» κρυβόταν στη φιλοδοξία της ΔΕΠΑ να δημιουργηθεί στη χώρα μας ένα νέο σημείο αναφοράς για την τιμολόγηση του φυσικού αερίου και στην πρόθεση δημιουργίας ενός pricing hub στην ευρύτερη περιοχή. Με εκπεφρασμένη την πρόθεση τόσο της Τουρκίας όσο και της Αλβανίας να διαδραματίσουν τον ίδιο ρόλο, για την περιοχή της νοτιοανατολικής Ευρώπης, η αποτελεσματικότητα των κινήσεων το προσεχές διάστημα θα καθορίσει το ποια χώρα θα κερδίσει την… «κούρσα».

Σημειώνεται ότι τα λεγόμενα του κ. Παλαιογιάννη έρχονται σε συνέχεια της παρουσίασης του ενεργειακού νομοσχεδίου όπου στις 8 παραγράφους του άρθρου 96 περιγράφονται οι αρχικές διατάξεις για τη δημιουργία μιας ενιαίας αγοράς φυσικού αερίου με φυσική παράδοση.

Η πρόκληση

Η εμπειρία πάντως ανάλογων αγορών και κόμβων φυσικού αερίου δείχνει ότι η Ελλάδα έχει μπροστά της πολύ δρόμο και θα πρέπει να αντιμετωπίσει σημαντικές προκλήσεις προκειμένου να αναδειχθεί σε pricing hub της περιοχής της νοτιοανατολικής Ευρώπης. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι σε όσες περιοχές έχει δημιουργηθεί gas hub αυτό οφείλεται αποκλειστικά στην ίδια την αγορά και όχι σε ρυθμίσεις που επιβάλλονται από τη διοίκηση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το hub του Βελγίου Zeebrugee όπου ο διαχειριστής του δικτύου συγκάλεσε γενική συνέλευση των χρηστών προκειμένου να αποφασιστούν οι όροι λειτουργίας της αγοράς. Με απλά λόγια, όπως έχουν επισημάνει και οι σύμβουλοι της κυβέρνησης, το gas hub είναι αποτέλεσμα της ανάγκης για δημιουργία μιας αγοράς spot, με βάση τις ανάγκες της αγοράς και πιθανή παρέμβαση με νομοθετικές ρυθμίσεις και κανονισμούς μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία ενός hub χωρίς … χρήστες.

Τα μειονεκτήματα του νόμου

Πέρα από τη γενική διαπίστωση για τις συνθήκες δημιουργίας μιας αγοράς φυσικής παράδοσης, υπάρχουν τρία ακόμη προβλήματα στο υφιστάμενο πλαίσιο. Τα προβλήματα αυτά που έχουν επισημανθεί στην κυβέρνηση είναι:

Πρώτον. Ο ΔΕΣΦΑ εφόσον παραμένει τμήμα της ΔΕΠΑ δεν μπορεί να οριστεί λειτουργός της Ενιαίας Αγοράς Φυσικού Αερίου με δεδομένη την απαίτηση για εμπιστοσύνη των συμμετεχόντων στην αμεροληψία του λειτουργού του gas hub.

Δεύτερον. Το πλαίσιο όπως περιγράφεται στις διατάξεις του νόμου είναι παρωχημένο και δεσμεύει τα όρια της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, που μέχρι σήμερα έχουν διαμορφώσει σε άλλες χώρες αποτελεσματικές αγορές spot. Ιδιαίτερα όταν προβλέπεται ότι η ΡΑΕ θα ορίζει τις ανώτατες τιμές και τους όρους για την προσφορά πώλησης αερίου στην ΕΑΦΑ.

Τρίτον. Ως προβληματική επισημαίνεται τέλος, η πρόβλεψη του νόμου να καθορίζει υποχρεωτικό ποσοστό προσφοράς φυσικού αερίου μέσω της ΕΑΦΑ. Ειδικότερα, τονίζεται ότι η πρόβλεψη αυτή δε συνάδει με τους κανόνες ανάπτυξης μιας υγιούς και αποτελεσματικής spot αγοράς αν και κατά τα φαινόμενα εξυπηρετεί την ανάγκη για δημιουργία ρευστότητας.