Χάρης Αποσπόρης: Αντιμέτωπες με το γρίφο των εξαγωγών αερίου η Κύπρος και το Ισραήλ

Το αρχικό μούδιασμα από την ανακάλυψη της Eni στην Αίγυπτο έχει δώσει πλέον τη θέση του σε πιο ψύχραιμους υπολογισμούς σε Κύπρο και Ισραήλ, καθώς οι δύο κυβερνήσεις και οι πετρελαϊκές επιχειρούν να καταστρώσουν μια νέα στρατηγική σχετικά με την παραγωγή και τις εξαγωγές αερίου.

Το Κάιρο κινεί πλέον τα νήματα

Ήδη, το Ισραήλ ανέβαλε επ’ αόριστον την υπογραφή της τελικής συμφωνίας με τις πετρελαϊκές που δραστηριοποιούνται στο έδαφός του σχετικά με τον ανταγωνισμό, καθώς θεωρεί ότι συγκεκριμένοι όροι της παύουν πλέον να ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Κατ΄ επέκταση, μιλάμε για νέες καθυστερήσεις που απομακρύνουν ακόμα περισσότερο την εκμετάλλευση του κοιτάσματος Λεβιάθαν. Μάλιστα, όσο περνάει ο χρόνος, γίνεται ολοένα και πιο πιθανό να καταφέρει η Eni να παράγει πρώτη αέριο στο Ζορ, παρά οι Noble και Delek στο Λεβιάθαν.

Από την πλευρά της, η Λευκωσία έσπευσε να επικοινωνήσει με τους Αιγύπτιους προκειμένου να διαπιστώσει αν προτίθενται να συνεχίσουν με βάση τον μεταξύ τους προγραμματισμό, ο οποίος προβλέπει εξαγωγή του αερίου του Αφροδίτη στους σταθμούς LNG που διαθέτει η συγκεκριμένη χώρα. Η απάντηση που έλαβε ήταν θετική, αν και εκφράζεται καχυποψία από τους ειδικούς του χώρου που θεωρούν πιθανή μια αλλαγή πλεύσης του Καΐρου στο εξής.

Πάντως, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, κ. Χριστοδουλίδης, συνέστησε υπομονή, καθώς όπως είπε πολύ σύντομα τα ίδια τα γεγονότα θα διαψεύσουν όσους κινδυνολογούν και μάλιστα εντός του επόμενου μήνα.

Τις ίδιες διαβεβαιώσεις παρείχε το Κάιρο και στο Ισραήλ, όσον αφορά τα μνημόνια συνεργασίας που έχουν υπογράψει μεταξύ τους οι ιδιωτικές εταιρείες, που όμως δεν έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα. Ο υπουργός Πετρελαίου, Σαρίφ Ισμαήλ, είπε κατά λέξη σχετικά με την Κύπρο και το Ισραήλ ότι «οι προκαταρκτικές συμφωνίες και οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται». Είναι άραγε η Αίγυπτος πράγματι διατεθειμένη να συναινέσει σε οριστικές συμφωνίες ή απλά προσπαθεί να διαφυλάξει τις καλές της σχέσεις με τις δύο αυτές χώρες, διατηρώντας παράλληλα όλα τα ενδεχόμενα ανοικτά;

Επανέρχεται η λύση του σταθμού LNG στην Κύπρο;

Όπως είναι φυσικό, η ανακάλυψη του κοιτάσματος Ζορ αλλάζει τα μέχρι τώρα δεδομένα διότι ουσιαστικά θα μετατρέψει ξανά την Αίγυπτο σε εξαγωγέα αερίου, από εισαγωγέας που ήταν τα τελευταία χρόνια. Καθώς η παραγωγή στο Ζορ αναμένεται να φτάσει έως τα 30 δις. κ.μ. ετησίως σε βάθος χρόνου, μιλάμε για μια ποσότητα ικανή να καλύψει τις εγχώριες ανάγκες, αλλά και να περισσέψει για εξαγωγές.

Ως εκ τούτου, φαίνεται να ναυαγούν οριστικά τα σχέδια του Ισραήλ για προμήθεια φυσικού αερίου στην αιγυπτιακή αγορά, ενώ απειλούνται και τα σχέδια εξαγωγής ισραηλινού και κυπριακού αερίου μέσω των σταθμών LNG που βρίσκονται στην Αίγυπτο. Ο λόγος είναι ότι δεν συμφέρει τους Αιγύπτιους καταναλωτές και τις εταιρείες που διαχειρίζονται τους ανωτέρω σταθμούς να αγοράσουν αέριο από άλλες χώρες, πληρώνοντας και το κόστος μεταφοράς μέσω αγωγών, ενώ θα έχουν στην ίδια την περιοχή τους φθηνότερο και άφθονο αέριο που θα παράγει η Eni.

Εκ πρώτης όψεως, η αποχώρηση της Αιγύπτου από το παιχνίδι των εξαγωγών για την Κύπρο και το Ισραήλ μοιάζει να ενισχύει δύο λύσεις που είχαν προταθεί στο παρελθόν: Την κατασκευή σταθμού LNG στην Κύπρο και την εξαγωγή με αγωγούς μέσω της Τουρκίας.

Στην πρώτη περίπτωση, πλέον υπάρχει το θετικό στοιχείο ότι οι Ισραηλινοί θα έχουν ένα παραπάνω κίνητρο για να εξάγουν το αέριο του Λεβιάθαν μέσω της συγκεκριμένης οδού, εφόσον είναι αναγκασμένοι. Συνεπώς, ο σταθμός LNG θα έχει τις απαιτούμενες ποσότητες για να λειτουργήσει βιώσιμα, αλλά και πιθανώς την στήριξη δύο κρατών αντί για ένα. Το πρόβλημα, όμως, εξακολουθεί να είναι το υψηλό του κόστος, το οποίο υπολογίζεται σε 10-12 δις. δολάρια. Ειδικά με βάση τις σημερινές χαμηλές τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου, δεν είναι καθόλου εύκολη μια τέτοια επένδυση για τις εταιρείες του χώρου. Πάντως, οφείλουμε να σημειώσουμε ότι οι παραπάνω τιμές δεν θα παραμείνουν χαμηλές επ’ αόριστον και ίσως οι επενδυτές να φανούν διορατικοί και να σκεφτούν το απώτερο μέλλον.

Στην περίπτωση της «τουρκικής» λύσης, ήδη έχουν αρχίσει να ακούγονται και πάλι οι φωνές που καλούν το Ισραήλ και την Κύπρο να εξάγουν το αέριό τους μέσω αυτής της οδού, η οποία είναι και η πιο εύκολη τεχνικά και οικονομικά. Όμως, η Λευκωσία έχει αποσαφηνίσει ότι κάτι τέτοιο δεν πρόκειται να συμβεί επειδή θα την καταστήσει όμηρο της Άγκυρας στα ενεργειακά. Επίσης, οι σχέσεις του Ισραήλ με την Τουρκία παραμένουν παγωμένες και υπάρχουν βαθιά γεωπολιτικά αίτια για αυτό.

Βλέπουμε, λοιπόν, ότι εύκολες λύσεις δεν υπάρχουν για την εξαγωγή του αερίου της Κύπρου και του Ισραήλ. Τουλάχιστον, η ανακάλυψη του Ζορ αναζωογονεί τις ελπίδες για νέες ανακαλύψεις αερίου στην κυπριακή ΑΟΖ μετά τις πρόσφατες αποτυχίες. Ανακαλύψεις αυτού του είδους θα μπορούσαν να δώσουν πνοή στην όλη προσπάθεια και να φέρουν επενδύσεις και μεγάλους παίκτες του πετρελαϊκού τομέα. Ήδη εκφράζεται η ελπίδα ότι τα πλούσια ελέη του Ζορ εκτείνονται και μέσα στην κυπριακή ΑΟΖ, οπότε θα μπορούσε να γίνει μια συνεκμετάλλευση με βάση τα συμφωνηθέντα ανάμεσα στα δύο κράτη.

Τέλος, οφείλουμε να υπογραμμίσουμε ότι στην περίπτωση της Ελλάδας, η υπόθεση «εξαγωγές» θα ήταν πολύ πιο εύκολη αν ανακαλυπτόταν ένα κοίτασμα στην περιοχή του Ιονίου, καθώς υπάρχουν ορισμένες υποδομές και οι αποστάσεις είναι μικρότερες από ότι στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι ανακαλύψεις, όμως, συνεχίζουν στην περίπτωσή μας να αποτελούν ευσεβή πόθο…