Θ. Τσακίρης: Τα πραγματικά δύσκολα έρχονται μετά την επίτευξη της οριστικής συμφωνίας με τους δανειστές

Συνέντευξη παραχώρησε ο Δρ. Θεόδωρος Τσακίρης, στην εφημερίδα Φιλελεύθερος, όπου αναφέρθηκε στην πρόσφατη συμφωνία της Ελλάδας με τους δανειστές και την σημασία της για τις ευρωπαϊκές σχέσεις και τις ισορροπίες ισχύος.
 

Πως αξιολογείτε την συμφωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ διεθνών πιστωτών και Ελλάδας; Δίνει διέξοδο ή οδηγεί σε σκληρότερη λιτότητα και περαιτέρω φτωχοποίηση της μεγάλης μάζας του ελληνικού λαού;

Η συμφωνία αυτή έτσι όπως ήρθαν τα πράγματα αποτελεί το μη χείρον βέλτιστον. Το δημοσιονομικό της κόστος που βασίζεται στις προτάσεις που έστειλε ο ίδιος ο κ.Τσίπρας την Τετάρτη πρό του Δημοψησίσματος προς τους Θεσμούς κοστολογούνται στα 12-13 δις ΕΥΡΩ. Αυτά τα μέτρα περιλαμβάνονταν και στην εξουσιοδότηση που έλαβε ο κ.Τσίπρας από τη Βουλή για να διαπραγματευτεί μια καλύτερη συμφωνία από τη συμφωνία που ο ίδιος απέρριψε οδηγώντας τη χώρα αιφνιδιαστικά στο δημοψήφισμα παρωδία της 5ης Ιουλίου.

Το αποκαλώ παρωδία επειδή ακριβώς οι ίδιες οι εξελίξεις αλλά και οι προτάσεις της ίδιας της κυβέρνησης προς τους Θεσμούς -που σημειωτέον εστάλησαν την 1η Ιουλίου είχαν ήδη καταστήσει τη συμφωνία που απορρίφθηκε ετεροχρονισμένη. Το αποτέλεσμα ωστόσο του δημοψηφίσματος δυστυχώς δικαίωσε εκείνους που προέβλεψαν ότι δεν θα ερμηνευθεί από τους Ευρωπαίους ως έναυσμα μιας καλύτερης διαπραγμάτευσης αλλά ως προάγγελος ρήξης που λίγο έλλειψε να οδηγήσει τη χώρα εκτός της Ευρωζώνης. Το δημοψήφισμα δεν απέτρεψε ένα νέο Ευρωπαϊκό τελεσίγραφο, απλά επίσπευσε την επίδοσή του και κατέστησε βαρύτερους του όρους αυτού του τελεσιγράφου.

Κανείς δεν μπορεί να πεί ότι οι δημοσιονομικοί όροι του ευρωπαϊκού τελεσιγράφου είναι καλύτεροι από τους όρους του email Χαρδούβελη (980 εκατομμύρια ΕΥΡΩ), μιας συμφωνίας που θα μπορούσε να επιτευχθεί τον Φεβρουάριο (2 δις ΕΥΡΩ) ή ακόμη και του τελεσίγραφο του κ.Τούσκ (8,6 δις ΕΥΡΩ) που απέρριψε ο κ.Τσίπρας. Οι επιπτώσεις αυτής της νέας δημοσιονομικής προσαρμογής θα προκαλέσουν περαιτέρω ύφεση αλλά δεν θα ήταν υποχρεωτικό να οδηγήσουν σε ρυθμούς ελλάτωσης του ΑΕΠ ύψους 2-4% για το 2015 όπως προβλέπει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η προσαρμογή θα μπορούσε να λάβει χώρα με τις τράπεζες ανοικτές, χωρίς capital controls και χωρίς το τεράστιο πλήγμα στην οικονομία και τον τουρισμό που έχει ήδη γίνει στην καρδιά του καλοκαιριού.

Αυτό αποτελεί βαρύτατη κυβερνητική ευθύνη και διατρανώνει τη διαπραγματευτική χρεοκοπία του κ.Τσίπρα και των συνεργατών του. Η συμφωνία αυτή διαφέρει ως προς τις προτάσεις Τσίπρα κυρίως έναντι του Ταμείου των 50 δις ΕΥΡΩ από τα οποία μόλις το 25% θα κατευθυνθεί προς την αποπληρωμή του χρέους, το 25% θα δοθεί για επενδύσεις στο εσωτερικό της Ελλάδος και το 50% θα δεσμευθεί ως μαξιλάρι για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών μειώνοντας και το δυνητικό ύψους του νέου δανείου που κυμαίνεται μεταξύ 82-86 δις. Οι επιπτώσεις αυτού του διευρυμένου ΤΑΙΠΕΔ που θα βρίσκεται υπό ευρωπαϊκή εποπτεία αλλά υπό ελληνική διοίκηση δεν είναι απαραιτήτως αρνητικές και σε συνδυασμό με το πακέτο Γιουνκέρ των 35 δις ΕΥΡΩ μπορούν να αντισταθμίσουν μεσοπρόθεσμα την ύφεση των επόμενων 18μηνών εφόσον υπάρξει η αναγκαία κυβερνητική σταθερότητα που θα δημιουργήσει τις συνθήκες επανεκκίνησης της οικονομίας.

Το στοίχημα σήμερα για την Ελλάδα ποιο είναι; Και ποιο είναι το στοίχημα για τον ελληνικό λαό;

Το στοίχημα εντοπίζεται στην ανάγκη συγκρότησης ενός ευρύτατου φιλοευρωπαϊκού συνασπισμού υπό τον κ.Τσίπρα με συμμετοχή μη-κομματικών προσώπων σε θέσεις κλειδιά που θα κληθούν να εφαρμόσουν το σύνολο του προγράμματος αξιοποιώντας τις αναπτυξιακές του παραμέτρους. Εάν ο κ.Τσίπρας συνεχίσει μόνο με το κόμμα του και τους ΑΝΕΛ θα σηματοδοτήσει στους Ευρωπαίους ότι παίζει με την ιδέα νέων πρόωρων εκλογών το φθινόπωρο κάτι που θα αποτελέσει και την χαριστική βολή για μια οικονομία που βρίσκεται στον αυτόματο πιλότο τουλάχιστον από τον περασμένο Δεκέμβριο.

Ο κ.Τσίπρας πρέπει να καταλάβει ότι τα πραγματικά δύσκολα έρχονται μετά την επίτευξη της οριστικής συμφωνίας που θα καταλήξει τον Σεπτέμβριο/Οκτώβριο, όταν θα κληθεί να την εφαρμόσσει. Έχει μπροστά του δύο επιλογές. Εκείνη των πρόωρων εκλογών που μπορεί να ερμηνευθεί από τους ευρωπαίους ως ένα δεύτερο δημοψήφισμα και εκείνη μιας ευρύτερης κυβέρνησης συνασπισμού τουλάχιστον έως την παραμετρική διευθέτηση του χρέους και το ποιοτικό του κούρεμα που θα έλθει μετά την πρώτη επιτυχή αξιολόγηση του τρίτου πρόγραμματος την άνοιξη του 2016.

Η συμφωνία είναι το αποτέλεσμα ενός νέου σύγχρονου πραξικοπήματος σε μια Ευρώπη που κρατιέται με νύχια και δόντια ενωμένη. Μια άποψη πολυπροβεβλημένη τις τελευταίες μέρες. Εσείς τι λέτε;

Νομίζω ότι αρκετά μας κόστισε η ανέξοδη και ανεύθυνη συνθηματολογία. Καμία ευρωπαϊκή κυβέρνηση δεν υπέγραψε κανένα μνημονιακό πρόγραμμα αυτοκαταχειροκροτούμενη. Προφανώς και τα μνημόνια αποτέλεσαν προϊόν εκβιασμού αλλά εκείνοι που έχουν τη μεγαλύτερη ευθύνη είναι εκείνοι που με τους χειρισμούς και την αναξιοπιστία τους κατέστησαν αυτόν τον εκβιασμό δυνατό από την άλλη πλευρά. Οι ψευδαισθήσεις του κ.Τσίπρα, που ο ίδιος παραδέχθηκε, ότι θα άλλαζε την Ευρώπη και ότι διαπραγματευόταν και για τους λαούς της Ευρώπης, κατέρρευσαν και παρ'όλίγο να καταρρεύσει μαζί τους και η χώρα.

Το τρίτο πρόγραμα είναι και η τελευταία ευκαιρία της Ελλάδος να εγκαταλείψει τον μεταπολιτευτικό λαϊκισμό, να απομονώνει τις εκχυδαϊστικές ρητορίες των δύο άκρων του πολιτικού φάσματος που ευαγγελίζονται τη δραχμή (εν προκειμένω εξαιρώ το συνεπές προς την ιδεολογία του ΚΚΕ), και να πολεμήσει ενωμένη για να σταθεροποιηθεί πολιτικά η χώρα και να αντιστρέψει τη δηλητηριώδη ύφεση που μετατρέπει το δανεισμό σε βαρέλι χωρίς πάτο. Χρειαζόμαστε και πάλι μια ευρεία φιλοευρωπαϊκή πλειοψηφία ανάλογη της περιόδου 2012-2014 που θα υπερβεί το ψευδο-δίλημμα μνημονιακών και αντιμνημονιακών και θα δουλέψει για να κουρέψει το χρέος ποιοτικά μέσα στο 2016 αντιστέφοντας την ύφεση. Χρειαζόμαστε εν ολίγοις ένα μετα μεταπολιτευτικό φιλοευρωπαϊκό consensus που θα στηρίχθεί στο 70%-75% του ελληνικού λαού που θεωρεί το ΕΥΡΩ και την ΕΕ ως μονόδρομο.

Κουτσουρεμένη εθνική κυριαρχία τι επιπτώσεις έχει για το ελληνικό κράτος, σε μια συγκυρία εξαιρετικά ευαίσθητη;

Η υπαγωγή της χώρας σε μνημόνια δεν έχει υποχρεωτικά αρνητικές επιπτώσεις στην εξωτερική της πολιτική. Αντιθέτως παρά τις δυσκολίες ειδικά σε ότι αφορά τη Ν.Α. Μεσόγειο και το Κυπριακό η παρουσία της Ελλάδος έχει αναβαθμισθεί σημαντικά τα τελευταία 5 έτη ιδίως μετά το 2012. Σε θέματα περιφερειακής γεωπολιτικής και η κυβέρνηση Τσίπρα ακολουθεί και ενδυναμώνει τις πρωτοβουλίες της προηγούμενης κυβέρνησης, ενώ προσωπικά χαιρετίζω τα ανοίγματα του κ.Τσίπρα προς τη Ρωσία υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα χρησιμοποιούνται ως ψευδαισθήσεις γεωστρατηγικού αντίβαρου έναντι των Ευρωπαίων και δεν θα χαρακτηρίζονται από τις αυταπάτες και προχειρότητες της ανεκδιήγητης προκαταβολής των 3-5 δις ΕΥΡΩ που θα έφερνε ο κ.Λαφαζάνης για έναν αγωγό που δεν υπάρχει.

Η Ευρώπη δοκιμάζει τις αντοχές της; Ευρώπη δύο ταχυτήτων πλέον με τους πλούσιου βόρειους και τους φτωχούς νότιους;

Η Ευρώπη πάντοτε είχε όχι δύο αλλά πολλαπλές ταχύτητες. Το σύγχρονο ευρωπαϊκό οικοδόμημα βαζίσεται στην αρχή της μεταβλητής γεωμετρίας όπου διαφορετικοί συνασπισμοί προθύμων κρατών επιχειρούν να συγκροτήσουν διαφορετικα επίπεδα ομοσπονδιακής ολοκλήρωσης. Η Ευρωζώνη, η ζώνη Σένγκεν, το Ευρωπαϊκό Άσυλο αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα. Επίσης προσωπικά απορρίπτω τον ισχυρισμό ότι υπάρχουν οι πλούσιοι του Βορά και οι φτωχοί του Νότου.

Η Ελλάδα παρά τα σημερινά της προβλήματα παραμένει η πλουσιότερη χώρα των ευρωπαϊκών Βαλκανίων (συγκριτικά με τη Βουλγαρία,Ρουμανία, Σλοβενία, Κροατία), και έχει πολύ μεγαλύτερη αξία ΑΕΠ και ΑΕΠ/κατα κεφαλή από τις περισσότερες χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης που ενσωματώθηκαν στην Ένωση το 2004. Η τρίτη (Ιταλία) και η τέταρτη (Ισπανία) σημαντικότερη οικονομία της Ευρωζώνης είναι στο Νότο. Το ζήτημα λοιπόν είναι το πώς διαπραγματεύεσαι και το πώς μεγιστοποιήσεις την αξία των συμμαχιών σου μέσα σε αυτό το μεταβλητό πλαίσιο.

Η Γαλλία ανάκτησε ρόλο ισοδύναμο με την Γερμανία στην Ευρώπη; Είναι δείγμα αλλαγής ότι έγινε με αφορμή το ελληνικό ζήτημα, στα ευρωπαϊκά δεδομένα ή απλώς μια παρένθεση;
 

Η Γαλλία διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στην προσπάθεια διάσωσης της Ελλάδος εντός της Ευρωζώνης και το έκανε όχι μονο για λόγους εθνικούς συμφέροντος. Εάν κανείς δει τις δηλώσεις της γαλλικής πολιτικής ηγεσία θα διαπιστώσει την πολιτιστική και πολιτισμική βαρύτητα που έχει η Ελλάδα στο σκεπτικό της γαλλικής διπλωματίας αναφορικά με τη θέση των Αθηνών στην Ευρώπη αλλά και των ισορροπιών στο εσωτερικό μια Ένωσης όπου θα επιβαλλόταν το πλέον ωμό προσωπείο ενός γερμανικού imperium. Δεν λέω ότι η χώρα του Ρισελιέ, του Μαζαρίνου και του Ταϋλλεράνδου, δηλαδή των ιερών τεράτων της Realpolitik, ξαφνικά εγκατέλειψε τη ρεαλιστική σχολή σκέψης. Απλά υπογραμμίζω την τεράστια ιδεολογική απόσταση του γαλλικού φιλελληνισμού συγκριτικά με μια Γερμανία που έδειξε στο τελευταίο Eurogroup ένα πολύ άσχημο, αντιευρωπαϊκό πρόσωπο.

Εάν και η κα. Μέρκελ προσυπογράψει τη γραμμή Σόϋμπλε, τότε ένας μονιμότερος αντιγερμανικός συνασπισμός με πρωταγωνιστή τη Γαλλία και μέλη του όλον τον Ευρωπαϊκό Νότο θα αποτελέσουν μια μονιμότερη εικόνα των ενδο-ευρωπαϊκών συσχετισμών.

Για την ανάμιξη και τις προτροπές της Ουάσιγκτον  τι ανάγνωση κάνετε;

Η Ουάσιγκτον κυρίως μέσω του ΔΝΤ, όπου διαδραματίζει και πρωταγωνιστικό ρόλο στις αποφάσεις του ταμείου καθώς είναι ο βασικός του μέτοχος, λειτούργησε και λειτουργεί επικουρικά προς την Ευρωπαϊκή διαπραγμάτευση. Η πίεση της Ουάσινγκτον για συμφωνία ελάχιστα βάρυνε στις αποφάσεις του Βερολίνου αλλά η επιρροή των Αμερικανών προς ένα μεγάλο ποιοτικό κούρεμα του χρέους μέσω του παγώματος των επιτοκίων και την παράταση της περιόδους χάριτος και περιόδου ωρίμανσης για 30-50 έτη έχει αρχίσει ήδη να επηρεάζει και τους Ευρωπαϊκούς θεσμούς. Ήδη και η Επιτροπή και η ΕΚΤ πιέζουν προς αυτήν την κατεύθυνση ενισχύοντας την πίεση προς το Βερολίνο. Εάν το πρόγραμμα εφαρμοσθεί και υπάρξει μια πρώτη επιτυχής αξιολόγηση θα είναι πολύ δύσκολο για την κα. Μέρκελ να αρνηθεί την άμεση ποιοτική χαλάρωση του χρέους και αυτό αποτελεί σημαντικό όφελος για την Ελλάδα και τη συμφωνία.

Συμμερίζεστε την άποψη ότι κλείνει πλέον ο κύκλος της μεταπολίτευσης και ένα νέο κεφάλαιο ανοίγει σε ότι αφορά το κομματικό σκηνικό στην Ελλάδα;

Ο κύκλος έχει κλείσει προ πολλού. Το προ-τελευταίο κομμάτι του κύκλο αυτού είναι ο εξευρωπαϊσμός και απο-ριζοσπαστικοποίηση του ΣΥΡΙΖΑ, κάτι που έκανε και το ΠΑΣΟΚ τη δεκαετια του '80. Υπάρχει τεράστιο κενό γνώσης και εμπειρίας στο ΣΥΡΙΖΑ αναφορικά με το πως ακριβώς λειτουργεί η Ευρώπη και η αδιάλλειπτος ευρωπαϊκή διαπραγμάτευση και αυτή η απειρία εν μέρει σχετίζεται με τον τρόπο που φτάσαμε στα αδιέξοδα του Δημοψηφίσματος και των Ευρωπαϊκών τελεσιγράφων. Εαν ο κ.Τσίπρας εξευρωπαϊστεί τότε σε μεγάλο βαθμο θα ενσωματώσει το ΠΟΤΑΜΙ και το ΠΑΣΟΚ αφίνοντας τους Λαφαζανιστές να φτιάξουν ένα αντιευρωπαϊκού τύπου κόμμα τύπου ΑΝΤΑΡΣΥΑ η δυναμική του οποίου θα ανταγωνίζεται από τα αριστερά τον ψευδοπατριωτικό δραχμισμό των Χρυσαυγιστών. Το τελευταίο κομμάτι είναι η αναδιάρθρωση και ανασύνταξη των ευρύτερων κεντροδεξιών δυνάμεων με την ανάδειξη στην ηγεσία της Ν.Δ ενός δοκιμασμένου σαραντάρη πολιτικού ηγέτη που θα αποτελέσει το κεντροδεξιό αντίβαρο στον κ.Τσίπρα ενσωματώνοντας μέρος των ΑΝΕΛ.

Πως αξιολογείτε τον Πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα που είναι το πρόσωπο που σήκωσε τον ΣΥΡΙΖΑ και τον ανέδειξε σε πρώτη δύναμη στη χώρα; Η ιστορία πως θα τον καταγράψει;

Είναι πάρα πολύ νωρίς για μια τέτοια αξιολόγηση. Ο κ.Τσίπρας διακατεχόταν από πλήθος ψευδαισθήσεων και πιστεύω ότι άφισε τον εαυτόν του να ποδηγετηθεί από τον κ.Βαρουφάκη έως το σημείο που εκείνος του πρότεινε το δρόμο της δραχής το πανυγηρικό βράδυ του δημοψηφίσματος. Ο Μόνος που στήριξε τον κ.Βαρουφάκη εκείνο το παρ'ολίγον αποφράν βράδυ ήταν ο κ.Λαφαζάνης ο οποίος μιλάει ανοικτά για δραχή και εναλλακτικούς δρόμους που υπάρχουν μόνο στην διαστημική νεφελοκοκυγία όπου ο ίδιος και οι συνοδοιπόροι του κατοικούν. Οι δηλώσεις Μάρδα και Παπαδημούλη για τους πρώην συντρόφους τους είναι ενδεικτικές καθώς εκείνοι τους χαρακτήρισαν ως “χαμένους στο διάστημα” λέγοντας ότι καταψήφισαν επειδή έχουν “ατζέντα τους τη δραχμή”