Εθνική πολυδιάστατη πολιτική για την ενέργεια

Έχει χάσει το πραγματικό της νόημα η λέξη «ενέργεια», που πάνω απ' όλα σημαίνει «κοινωνικό αγαθό» και απαραίτητο μέσο για την ανάπτυξη και την πρόοδο των λαών.

Αντ' αυτού, η ενέργεια έγινε μέσο άσκησης και εφαρμογής των κάθε λογής νεοφιλελεύθερων πολιτικών, ασκούμενων πολλές φορές από διαφορετικά ντόπια και ξένα πολιτικο-οικονομικά κέντρα και τυχοδιωκτικές συμμαχίες, που στόχο είχαν να πλήξουν και να εκμεταλλευτούν τη μία ή την άλλη χώρα, στον διεθνή ενεργειακό ανταγωνισμό.

Ως εκ τούτου, είναι αστείο και το επιχείρημα ότι τη σύγχρονη ενεργειακή πολιτική την καθορίζουν οι κανόνες της ελεύθερης αγοράς. Τα πραγματικά προβλήματα της ενεργειακής ανάπτυξης έχουν παραμεριστεί από την εξυπηρέτηση των πολιτικών και γεωπολιτικών σκοπιμοτήτων των ισχυρών, σε βάρος της ίδιας της ενεργειακής ασφάλειας των λαών.

Αυτή ακριβώς η τεχνητή «συμπίεση» που ασκείται στην ενέργεια, μέσω της πολιτικής, εγκυμονεί και τους μεγάλους κινδύνους και απειλεί την ανθρωπότητα με μεγαλύτερη και ανεξέλεγκτη «έκρηξη», σημάδια της οποίας βλέπουμε να εμφανίζονται συχνότερα τον τελευταίο καιρό, όπως π.χ. οι πόλεμοι στο Ιράκ ή στη Λιβύη ή στη Συρία ή πρόσφατα στην Ουκρανία.

Το ευρωπαϊκό σκηνικό

Κρίση, αβεβαιότητα και αναζήτηση διεξόδων χαρακτηρίζουν σήμερα το ευρωπαϊκό ενεργειακό περιβάλλον. Πολιορκείται η κοινή γνώμη της Ευρώπης από την καθημερινή προπαγάνδα των «έγκυρων» αναλυτών της ενεργειακής στρατηγικής και των ΜΜΕ, με αποτέλεσμα τον αποπροσανατολισμό και την διαχείριση της κοινής γνώμης σε θέματα άγνωστα γι' αυτήν, όπως η ενέργεια.

Με τον τρόπο αυτό στήθηκε και ο «ενεργειακός μπαμπούλας» της Ρωσίας, ο οποίος δήθεν απειλεί την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης (!), αλλά και των «προστατευόμενων» από αυτήν, λαών!

Διατυπώνονται καθημερινά ακραίες και αντικρουόμενες θέσεις για την ενεργειακή κατάσταση στην Ευρώπη σε σχέση με τη Ρωσία, όπως του προέδρου της αρμόδιας Επιτροπής Ενέργειας της Ε.Ε. κ. Έτινγκερ ή του κ. Μπαρόζο κ.λπ.

Από τη μία θέλουμε να αγοράζουμε το ρωσικό φυσικό αέριο, από την άλλη θέλουμε την απεξάρτηση από αυτό! Από τη μία υποστηρίζουμε ότι τις τιμές διαμορφώνει ο ανταγωνισμός και η ελεύθερη αγορά, από την άλλη όμως στήνουμε ευρωπαϊκά δικαστήρια σε βάρος της Γκαζπρόμ, για μονοπωλιακή συμπεριφορά και δεσπόζουσα θέση! Με περίσσιο θράσος θεωρούνε κάποιοι στην Ευρώπη ότι είναι υποχρέωση της Ρωσίας να μας προμηθεύει με το δικό της αέριο, μέσα από το δίκτυο των πανάκριβων αγωγών που η ίδια επί σειρά ετών κατασκεύασε, για να φθάσουν από τη μακρινή Σιβηρία στην καρδιά της Ευρώπης, και να απειλούνται τελικά από τις παράνομα χρηματοδοτούμενες με μαύρα δυτικά δολάρια νεοναζιστικές ομάδες του Κιέβου!

Παρ' όλα αυτά, η Ευρώπη κατανάλωσε για τις ανάγκες του 2013 πάνω από 166 δισ. κυβικά μέτρα ρωσικού φυσικού αερίου και προβλέπεται 4% ετήσια αύξηση της κατανάλωσης για το μέλλον!

Είναι επίσης γνωστό ότι η αναγκαία και τεράστια αυτή ποσότητα φυσικού αερίου είναι αδύνατον να εξασφαλιστεί από άλλες τρίτες πηγές και άλλα, ανύπαρκτα για την ώρα, δίκτυα μεταφοράς.

Παρουσιάζεται π.χ. ως εναλλακτική λύση η προμήθεια του σχιστολιθικού αερίου από τις ΗΠΑ. Όλοι όμως γνωρίζουν ότι αυτό το σχέδιο είναι παραπλανητικό και αδύνατον να εφαρμοστεί. Διότι, εκτός του μεγάλου εσωτερικού προβλήματος της αδειοδότησης των εξαγωγών από τις ΗΠΑ και του τεράστιου οικολογικού κινδύνου από την επιθετική τεχνολογία παραγωγής του σχιστολιθικού αερίου, θα χρειάζονταν πάνω από 25 χρόνια και μεγάλες επενδύσεις ώστε να κατασκευαστούν δεκάδες εργοστάσια υγροποίησης και αντίστροφης αεριοποίησης του LNG και δεκάδες τερματικοί σταθμοί φόρτωσης και παραλαβής των εκατοντάδων φορτηγών-τάνκερς που απαιτούνται για τη μεταφορά του στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

Δεν μπορεί λοιπόν το σχιστολιθικό αέριο από τις ΗΠΑ να ικανοποιήσει παρά ένα μικρό μόνο ποσοστό από τις ανάγκες της Ευρώπης σε φυσικό αέριο, με την προϋπόθεση ότι θα έχει ανταγωνιστική με το ρωσικό φυσικό αέριο τιμή.

Αδύνατη και ασύμφορη κρίνεται και η παραγωγή σχιστολιθικού αερίου στην Πολωνία και την Ουκρανία, όταν μάλιστα η ίδια αδυνατεί να πληρώσει το έτοιμο ρωσικό αέριο, ακόμη και με έκπτωση 50%!

Επικουρικό μόνο ρόλο θα έχει και το σχέδιο των περιφερειακών αγωγών όπως ο TAP από το Αζερμπαϊτζάν ή ο υποθαλάσσιος (στα χαρτιά ακόμη) αγωγός από το Ισραήλ και την Κύπρο, λόγω της μικρής χωρητικότητας και της σχετικής επάρκειας των αποθεμάτων, που μάλλον τοπικές ενεργειακές ανάγκες θα ικανοποιήσουν.

Πρέπει να σημειώσουμε ότι η Ρωσία δεν έχει ανταγωνιστικά συμφέροντα στην κατασκευή αυτών των έργων, καταγγέλλει όμως την προσπάθεια παρεμβολής τεχνητών εμποδίων και περιορισμών από την Ε.Ε., για την κατασκευή και αποκλειστική χρήση του δικού της αγωγού South Stream (Νότιο Ρεύμα).

Εύκολα συμπεραίνουμε από τα ανωτέρω ότι σύντομα θα σταματήσει αυτή η «ενεργειακή ανωμαλία», ότι θα επικρατήσει η λογική και το συμφέρον στην Ευρώπη και η ειρήνη στην Ουκρανία. Άλλωστε ο φυσικός εταίρος και κύριος προμηθευτής της Ουκρανίας είναι η Ρωσία. Θεωρούμε βέβαιο ότι θα επαναλειτουργήσει και ο κεντρικός ρωσο-ουκρανικός αγωγός, που μεταφέρει 100 δισ. κυβικά φυσικού αερίου στην κεντρική Ευρώπη. Επίσης θεωρούμε βέβαιο ότι η Ρωσία, όταν πεισθεί για τις ειλικρινείς διαθέσεις συνεργασίας από την Ευρώπη, θα προχωρήσει σε ειλικρινή επαναδιαπραγμάτευση των όρων της ενεργειακής συνεργασίας της με όλες τις χώρες και αυτό θα οδηγήσει στην πραγματική ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.

Η δύσκολη θέση της Ελλάδας

Η Ελλάδα φαίνεται να έχει πέσει θύμα του σύνθετου αυτού ευρωπαϊκού σκηνικού και των λανθασμένων ενεργειακών επιλογών της κυβέρνησης.

Όταν, χωρίς την ύπαρξη επιβεβαιωμένου επιχειρηματικού σχεδίου και χωρίς να υπάρχουν επιβεβαιωμένα ενεργειακά αποθέματα παρά μόνο ενδείξεις, έσπευσε ο πρωθυπουργός της χώρας κ. Αντ. Σαμαράς να ανακοινώσει 150 δισ. (!) αναμενόμενα κέρδη από τους υδρογονάνθρακες, μπροστά στα έκπληκτα μάτια του Αμερικανού προέδρου Ομπάμα!

Όταν η Ελλάδα αυτοανακηρύχθηκε «ενεργειακός κόμβος» της ΝΑ Ευρώπης, επειδή υπέγραψε με τις ευλογίες, αλλά και τις πιέσεις των ΗΠΑ , τον αγωγό TAP των 10 δισ. κυβικών αζέρικου αερίου, ενώ κάτω από τις ίδιες πιέσεις είχε απολέσει τη συμμετοχή της στον αγωγό South Stream των 64 δις κυβικών του ρώσικου φυσικού αερίου, που τελικά θα διέλθει από τη γειτονική Βουλγαρία και η οποία κατά σύμπτωση είχε προβάλει βέτο για τον αγωγό Μπουργκάς - Αλεξανδρούπολη, που πραγματικά αυτοί οι δύο αγωγοί θα καθιστούσαν τη χώρα μας ενεργειακό κόμβο όλης της Ανατολικής Μεσογείου!

Και... όταν η Ελλάδα διά στόματος του υπουργού Εξωτερικών και αντιπροέδρου της κυβέρνησης κ. Ευ. Βενιζέλου δηλώνει ότι προτίθεται να κατασκευάσει και τους κάθετους προς τα Βαλκάνια αγωγούς για να προμηθεύσει δήθεν με φυσικό αέριο τις πρώην χώρες του ανατολικού μπλοκ, που σήμερα απειλούνται ενεργειακά από τη Ρωσία!

Δεν θα σχολιάσουμε περισσότερο τον ερασιτεχνισμό με τον οποίο ασκήθηκε η ελληνική ενεργειακή πολιτική. Τα αποτελέσματά της τα γνωρίζει πλέον καλύτερα ο ελληνικός λαός. Σκοπός είναι να την αλλάξουμε και να τη θέσουμε στην υπηρεσία του.

Υπάρχει η εφικτή λύση

Είναι συμφέρον για την ίδια την Ευρώπη το συντομότερο να ξεπεράσει αυτές τις τεχνητές πολιτικές δυσκολίες και με μια ανεξάρτητη ευρωπαϊκή πολιτική να ανοίξει τους δρόμους της ειλικρινούς συνεργασίας με τη Ρωσία.

Αυτό θα είναι και για το συμφέρον της Ρωσίας, αλλά θα δημιουργήσει το κλίμα της ηρεμίας και της ανάπτυξης στην ίδια την Ευρώπη. Η Ελλάδα, με μια άλλη κυβέρνηση, απαλλαγμένη από τα σύνδρομα της περιόδου του Ψυχρού Πολέμου και ανθεκτική στις εξωτερικές πιέσεις, θα πρέπει να «τρέξει» γρηγορότερα από την υπόλοιπη Ευρώπη και να επιδιώξει να γίνει ο πραγματικός ενεργειακός κόμβος της ΝΑ Μεσογείου προσκαλώντας κοντά της γι' αυτόν τον σκοπό ως «στρατηγικό ενεργειακό εταίρο» τη Ρωσία.

Αυτό δεν είναι πλέον θέμα πολιτικής επιλογής, αλλά είναι επείγουσα και ζωτική ανάγκη για το παρόν και το μέλλον της χώρας μας.

(Δημήτριος Α. Βελάνης, χημικός μηχανικός πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ιδρυτικό μέλος του Ελληνο-ρωσικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου και επίτιμο μέλος της Επιστημονικής και Βιομηχανικής Ένωσης της Ρωσίας, ΑΥΓΗ)