Χ.Φλουδόπουλος: Πόσο αλλάζουν οι ενεργειακές ισορροπίες εξαιτίας της Ουκρανίας

Τις ενεργειακές πτυχές της κρίσης στην Ουκρανία αναλύει μιλώντας στο Capital.gr ο διευθυντής ερευνών του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων του Παντείου Πανεπιστημίου Δρ. Κωνσταντίνος Φίλης. Ο Δρ. Φίλης αναφέρεται τόσο στις προεκτάσεις για την ευρύτερη σχέση της Ρωσίας ως βασικού ενεργειακού προμηθευτή της Ευρώπης, όσο και για την εξάρτηση της Ουκρανίας από τις ρωσικές εισαγωγές και βέβαια για τις επιπτώσεις στο κομμάτι των αγωγών.

Σε ό,τι αφορά λοιπόν τις ενεργειακές διαστάσεις της κρίσης ο Δρ. Φίλης επισημαίνει ότι η πρώτη αφορά στην ασφάλεια τροφοδοσίας ΕΕ, καθώς το 60%- 65% ρωσικού αερίου διέρχεται από Ουκρανία. Συνεπώς μια περαιτέρω κλιμάκωση μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στην τροφοδοσία της γηραιάς ηπείρου εν τω συνόλω παρ ό,τι αυτό δεν θα ήταν προς το συμφέρον τη Ρωσίας αφού η ΕΕ είναι βασικός πελάτης πληρώνοντας αδρά και στην ώρα της. 

Και δεδομένης της κρισιμότητας που έχουν για τη Ρωσία οι πωλήσεις αερίου και πετρελαίου θα ήταν μια ανορθολογική επιλογή να κλείσει τις στρόφιγγες χάρη της κρίσης με την Ουκρανία γιατί κάτι τέτοιο θα υπενθύμιζε στους Ευρωπαίους ότι δεν μπορούν να εμπιστευτούν τη Ρωσία απολύτως γεγονός που ενδεχομένως να τους οδηγούσε στο να αναθεωρήσουν έτι περαιτέρω τις προσπάθειες διαφοροποίησης των ενεργειακών πηγών, σημειώνει ο Δρ. Φίλης.

Καθαρά σε ό,τι αφορά τις σχέσεις Ουκρανίας και Ρωσίας,  η Μόσχα κρατά τις τύχες της ουκρανικής οικονομίας από τη στιγμή που η διαφαινόμενη εκ νέου αύξηση από τα 280,5 στα 400 δολάρια ανά 1000 κυβικά θα πλήξει καίρια την ουκρανική οικονομία ελαχιστοποιώντας τις πιθανότητες αποφυγής χρεωκοπίας. 

Για τις ενεργειακές προεκτάσεις σε σχέση με την Ελλάδα ο ίδιος παρατηρεί καταρχάς ότι το 55% με 60% του αερίου που καταναλώνεται στη χώρα μας προέρχεται από τη Ρωσία και από αυτό το 100% μέσα από αγωγό που διέρχεται από την ουκρανική επικράτεια. Συνεπώς ενδεχόμενη απόφαση της Ρωσίας να κλείσει τις στρόφιγγες θα έχει αρνητικές συνέπειες για την τροφοδοσία της ελληνικής αγοράς

Η δεύτερη προέκταση σε άμεση συνάρτηση με την προηγούμενη είναι οι δυνατότητες αποθήκευσης που έχει αυτή τη στιγμή η χώρα μας. Σύμφωνα με την εκτίμησή μου, λέει ο Δρ. Φίλης, η επάρκεια σε αποθήκες δεν ξεπερνά τις 10 μέρες. Πράγμα το οποίο σημαίνει ότι είμαστε αρκετά ευάλωτοι σε ένα πιθανό ξέσπασμα μιας κρίσης. 

Άρα θα πρέπει να αναθεωρήσουμε την πολιτική μας σε ό,τι αφορά τη δημιουργία επιπλέον αποθηκευτικών χώρων πέραν της Ρεβυθούσας, οι οποίοι να συνδέονται με το δίκτυο το ηπειρωτικό, ή τουλάχιστον σε πρώτη φάση σε ό,τι αφορά τη διεύρυνση των δυνατοτήτων των υφιστάμενων. Ένα ακόμη ζήτημα αφορά στην εξάρτηση που εμφανίζουμε από πολύ λίγες πηγές κάτι το ποίο περιορίζει τις εναλλακτικές μας σε αντίθεση με άλλα κράτη που έχουν περισσότερες πηγές. Σε μια ακραία περίπτωση που η Ρωσία κλείσει τις στρόφιγγες και αυτό κρατήσει για μεγάλο χρονικό διάστημα (αυτό τονίζω είναι ένα ακραίο σενάριο) υπάρχει κίνδυνος τότε  να κληθούμε να ανταγωνιστούμε άλλες ευρωπαϊκές χώρες για την προμήθεια spot LNG που πιθανόν δε θα μπορεί καλύψει τις ανάγκες που θα δημιουργούν.

Μια τρίτη προέκταση αφορά στο θέμα του South Stream. Εάν  επέλθει ολική ρήξη Μόσχας και Κιέβου ή εάν διαιρεθεί de iure η Ουκρανία ή έστω και στο σενάριο η επόμενη κυβέρνηση του Κιέβου να είναι φιλοευρωπαϊκή και φιλοαμερικανική είναι πιθανό η Ρωσία να επιταχύνει τις διαδικασίες για το South Stream, θέλοντας να περιορίσει ακόμη περισσότερο την εξάρτησή της από την Ουκρανία, ως διαμετακομιστικό κόμβο. Εμείς πρέπει να βρισκόμαστε σε επαγρύπνηση σε σχέση με αυτό το ενδεχόμενο, το οποίο υπό τις παρούσες συνθήκες δε φαντάζει και τόσο μακρινό. Και αυτό παρά το γεγονός ότι ο αγωγός South Stream  είναι σχέδιο με πολυπλοκότητες, κοστοβόρο και μάλιστα χωρίς ευρωπαϊκή στήριξη, ώστε να διεκδικήσει χρήματα από ευρωπαϊκά ταμεία ενώ η Κομισιόν εμφανίζεται να δημιουργεί εσχάτως προσκόμματα για τις διμερείς συμφωνίες που έχουν υπογραφεί μεταξύ κρατών μελών της ΕΕ και Gazprom. Ωστόσο εάν εμείς κρίνουμε ότι αυτό είναι προς το συμφέρον μας θα πρέπει να προχωρήσουμε τις διαδικασίες ακόμα και αν η θέση της Κομισιόν είναι διαφορετική. 

Ο Δρ. Φίλης υπενθυμίζει σε ό,τι αφορά τον South Stream ότι έχουν υπάρξει σημαντικές τροποποιήσεις στον αρχικό σχεδιασμό με τη συμπερίληψη κρατών όπως η Σερβία και η FYROM ενώ το προηγούμενο διάστημα τέθηκε εν αμφιβόλω η ελληνική συμμετοχή. Συνέπεια των παραπάνω πρέπει να βρισκόμαστε σε συνεχή εγρήγορση παρακολουθώντας αρχικά τις εξελίξεις και εν συνεχεία παρεμβαίνοντας σε αυτές, υπογραμμίζει.

Τέλος για τον αγωγό TAP, ο Δρ. Φίλης παρατηρεί ότι όποο σχέδιο ενισχύει το αίσθημα ασφάλειας ως προς την τροφοδοσία της Ευρωπαϊκής ηπείρου και μάλιστα παρακάμπτοντας τη Ρωσία, προφανώς αναβαθμίζεται κατόπιν των τελευταίων εξελίξεων. Αυτό ισχύει πολύ περισσότερο εάν τελικά προκύψει κάποιου είδους ενεργειακή κρίση που θα υπονομεύσει εκ νέου την αξιοπιστία της Ρωσίας ως βασικού προμηθευτή της ΕΕ. 

Εν τούτοις ο Δρ. Φίλης υπογραμμίζει ότι το μεγάλο πρόβλημα της Ευρώπης αυτή τη στιγμή είναι είτε οι περιορισμένες δυνατότητες μιας σειράς εναλλακτικών προμηθευτών στους οποίους οι Βρυξέλλες έχουν εναποθέσει μεγάλο κομμάτι των προσδοκιών τους είτε οι συνθήκες αστάθειας στην ευρύτερη περιοχή ή  οι προβληματικές σχέσεις κοινοτήτων (Ιράκ) και χωρών που είτε αποτρέπουν προμηθευτές από το να επενδύσουν για να πάρουν το ανάλογο ρίσκο  ή καθυστερούν τη λήψη αποφάσεων και την υλοποίηση τους. Τέλος ένα ακόμη μεγάλο πρόβλημα για την Ευρώπη είναι ο παρατεταμένος αποκλεισμός και περιθωριοποίηση από την αγορά ενέργειας του Ιράν, της χώρας που αδιαμφισβήτητα θα μπορούσε να αλλάξει τις ισορροπίες σε ό,τι αφορά την τροφοδότηση της ευρωπαϊκής αγοράς.

(capital.gr)