Ευρωδικαστήριο: Με κρατικούς πόρους, αλλά όχι κρατική ενίσχυση, οι επιδοτήσεις των αιολικών στη Γαλλία

Ο γαλλικός μηχανισμός αντισταθμίσεως του επιπλέον κόστους το οποίο προκύπτει από την υποχρέωση αγοράς της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανεμογεννήτριες εμπίπτει στην έννοια «παρέμβαση του κράτους με κρατικούς πόρους» , σύμφωνα με απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αναλυτικά, στο κείμενο της απόφασης αναφέρεται:

«Κατά το δίκαιο της Ένωσης, όπως έχει ερμηνευθεί από το Δικαστήριο, ένα μέτρο χαρακτηρίζεται ως «κρατική ενίσχυση» αν πληρούνται τέσσερις σωρευτικές προϋποθέσεις: i) πρέπει να πρόκειται για παρέμβαση του κράτους ή με κρατικούς πόρους∙ ii) η παρέμβαση αυτή πρέπει να μπορεί να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών∙ iii) πρέπει να παρέχει πλεονέκτημα στον αποδέκτη της και iv) πρέπει να νοθεύει ή να υπάρχει κίνδυνος να νοθεύσει τον ανταγωνισμό.

Εν προκειμένω, η γαλλική νομοθεσία ορίζει ότι όσοι παράγουν, εντός της εθνικής επικράτειας, ηλεκτρική ενέργεια προερχόμενη από αιολική ενέργεια μπορούν να ζητήσουν την εφαρμογή της ρυθμίσεως για την υποχρεωτική αγορά της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγουν. Υποκείμενοι στην υποχρέωση αγοράς είναι οι διανομείς που εκμεταλλεύονται το δίκτυο με το οποίο είναι συνδεδεμένη η εγκατάσταση παραγωγής –δηλαδή η Électricité de France (EDF) και οι μη εθνικοποιημένοι διανομείς– οι οποίοι οφείλουν να αγοράζουν την προαναφερθείσα ηλεκτρική ενέργεια σε τιμή ανώτερη της αγοραίας τιμής. Ως εκ τούτου, ο τρόπος χρηματοδοτήσεως αυτός συνεπάγεται επιπλέον κόστος για τους διανομείς ηλεκτρικής ενέργειας.

Πριν από τη ρύθμιση αυτή, το επιπλέον κόστος που προέκυπτε από την υποχρέωση αγοράς αντισταθμιζόταν μέσω του λογαριασμού δημόσιας υπηρεσίας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, τον οποίο διαχειριζόταν το Caisse des dépôts et des consignations (Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, CDC) και ο οποίος τροφοδοτούνταν από εισφορές που όφειλαν οι μνημονευόμενοι στη σχετική νομοθεσία παραγωγοί, προμηθευτές και διανομείς. Μετά την τροποποίηση της εθνικής νομοθεσίας, προβλέπεται πλέον ότι το επιπλέον κόστος που απορρέει από την υποχρέωση αγοράς αντισταθμίζεται πλήρως μέσω εισφορών που οφείλουν οι τελικοί καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας οι οποίοι είναι εγκατεστημένοι εντός της εθνικής επικράτειας.

Η ένωση Vent De Colère! Fédération nationale και άλλοι ένδεκα αιτούντες προσέφυγαν στο Conseil d’État (Γαλλία), εκτιμώντας ότι ο μηχανισμός χρηματοδοτήσεως της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανεμογεννήτριες, τον οποίο προβλέπει η τροποποιημένη γαλλική νομοθεσία, συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του δικαίου της Ένωσης. Ως εκ τούτου, ζητούν από το εθνικό δικαστήριο να ακυρώσει τις υπουργικές αποφάσεις που εκδόθηκαν το 2008 σχετικά με τον καθορισμό των όρων αγοράς της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από αιολική ενέργεια.

Κατά το Conseil d’État, η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από τις εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν τη μηχανική αιολική ενέργεια σε τιμή ανώτερη της αγοραίας αξίας αποτελεί πλεονέκτημα το οποίο ενδέχεται να επηρεάζει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών και να έχει επιπτώσεις στον ανταγωνισμό. Το δικαστήριο αυτό ερωτά το Δικαστήριο αν ο νέος μηχανισμός χρηματοδοτήσεως που προβλέπει η γαλλική νομοθεσία πρέπει να χαρακτηριστεί ως παρέμβαση του κράτους ή ως παρέμβαση με κρατικούς πόρους.

Στη σημερινή απόφασή του, το Δικαστήριο απαντά ότι ο νέος μηχανισμός για την πλήρη αντιστάθμιση του επιπλέον κόστους που επιβάλλεται σε επιχειρήσεις λόγω της υποχρεώσεως αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας παραγόμενης από αιολική ενέργεια σε τιμή ανώτερη της αγοραίας τιμής, του οποίου η χρηματοδότηση βαρύνει τους τελικούς καταναλωτές, συνιστά παρέμβαση με κρατικούς πόρους. Ο οριστικός χαρακτηρισμός του μέτρου αυτού ως «κρατικής ενισχύσεως» εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Conseil d’État.

Το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι ορισμένα πλεονεκτήματα χαρακτηρίζονται ως ενισχύσεις κατά την έννοια της Συνθήκης, αφενός, αν έχουν παρασχεθεί άμεσα ή έμμεσα με κρατικούς πόρους και, αφετέρου, αν μπορούν να καταλογισθούν στο κράτος.

Διαπιστώνει, πρώτον, ότι ο νέος μηχανισμός αντισταθμίσεως του επιπλέον κόστους καταλογίζεται στο γαλλικό κράτος. Συγκεκριμένα, πρέπει να γίνει δεκτό ότι οι δημόσιες γαλλικές αρχές έχουν εμπλακεί στη θέσπιση του επίμαχου μηχανισμού, η οποία πραγματοποιήθηκε διά της νομοθετικής οδού.

Δεύτερον, ο νέος μηχανισμός αντισταθμίσεως αποτελεί πλεονέκτημα το οποίο έχει παρασχεθεί με κρατικούς πόρους.

Το Δικαστήριο υπογραμμίζει ότι ένα μέτρο, ακόμα και αν δεν συνεπάγεται τη μεταβίβαση κρατικών πόρων, μπορεί πάντως να χαρακτηριστεί ως κρατική ενίσχυση αν έχει παρασχεθεί άμεσα ή έμμεσα με κρατικούς πόρους. Πράγματι, η έννοια της «παρεμβάσεως με κρατικούς πόρους» καλύπτει, πέραν των πλεονεκτημάτων που παρέχονται άμεσα από το κράτος, τα πλεονεκτήματα που παρέχονται από δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς στους οποίους το κράτος έχει αναθέσει τη διαχείριση της ενισχύσεως.

Εν προκειμένω, όσον αφορά τη φύση των πόρων ως κρατικών, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι τα ποσά που προορίζονται για την αντιστάθμιση του επιπλέον κόστους που απορρέει από την υποχρέωση αγοράς η οποία βαρύνει τις επιχειρήσεις εισπράττονται από το σύνολο των τελικών καταναλωτών ηλεκτρικής ενέργειας εντός της γαλλικής επικράτειας και κατατίθενται σε έναν δημόσιο οργανισμό, και συγκεκριμένα το CDC.

Εξάλλου, το ποσό της εισφοράς που βαρύνει τον τελικό καταναλωτή ηλεκτρικής ενέργειας καθορίζεται σε ετήσια βάση με υπουργική απόφαση. Όπως έχει κρίνει το Δικαστήριο, κεφάλαια τα οποία τροφοδοτούνται μέσω υποχρεωτικών εισφορών επιβαλλόμενων από την εθνική νομοθεσία και των οποίων η διαχείριση και η κατανομή διέπεται από τη νομοθεσία αυτή μπορούν να θεωρούνται ως κρατικοί πόροι.

Όσον αφορά τον έλεγχο που ασκείται από το CDC, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι τα κεφάλαια διέρχονται από το CDC, το οποίο συγκεντρώνει τα συλλεγόμενα ποσά σε έναν ειδικό λογαριασμό προκειμένου, στη συνέχεια, να τα καταβάλει περαιτέρω στους δικαιούχους φορείς, οπότε ενεργεί ως ενδιάμεσος φορέας για τη διαχείριση των εν λόγω κεφαλαίων. Στο πλαίσιο αυτό, το CDC, ως νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, είναι ρητώς επιφορτισμένο από το γαλλικό κράτος με την παροχή υπηρεσιών διοικητικού, οικονομικού και λογιστικού χαρακτήρα για λογαριασμό της Commission de régulation de l’énergie (ανεξάρτητης διοικητικής αρχής αρμόδιας να μεριμνά για την καλή λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου στη Γαλλία).

Ως εκ τούτου, πρέπει να γίνει δεκτό ότι τα ποσά που διαχειρίζεται το CDC παραμένουν υπό δημόσιο έλεγχο και, ως εκ τούτου, στη διάθεση των γαλλικών αρχών.

Τέλος, το Δικαστήριο απορρίπτει το αίτημα της Γαλλίας να περιοριστούν (αναπτύσσοντας ενέργεια μόνο για το μέλλον) τα διαχρονικά αποτελέσματα της σημερινής αποφάσεώς του.»