Παραμένει ισχυρό στο 51% το μερίδιο του ρωσικού αερίου στην Ελλάδα – Το άλμα υποκατάστασης που πρέπει να κάνει η χώρα

Στο ιδιαίτερα υψηλό 51% παραμένει το μερίδιο του ρωσικού φυσικού αερίου στις συνολικές εισαγωγές της Ελλάδας, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του Αυγούστου που περιλαμβάνονται στο τελευταίο Greek Natural Gas Market Report της Grant Thornton. Και αυτό ενώ ήδη έχει αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση για την πλήρη απαγόρευση του ρωσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δημιουργώντας για την ελληνική αγορά την ανάγκη να πραγματοποιήσει μέσα στους επόμενους μήνες ένα σημαντικό «άλμα» υποκατάστασης των ποσοτήτων που ακόμη και σήμερα προμηθεύεται από τη Ρωσία.

Σύμφωνα με την Grant Thornton, τον Αύγουστο του 2026 στο Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Φυσικού Αερίου εισήλθαν συνολικά περίπου 7,3 TWh, εκ των οποίων οι 3,73 TWh μέσω Σιδηροκάστρου, δηλαδή αέριο που προέρχεται από τη Ρωσία, το οποίο κάλυψε περίπου το 51,1% του συνόλου των εισαγωγών μέσα στον μήνα

Η εικόνα του οκταμήνου είναι μεν καλύτερη, παραμένει όμως ενδεικτική της σημαντικής εξάρτησης. Την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου οι συνολικές εισαγωγές έφτασαν περίπου τις 57 TWh, με τις ροές από το Σιδηρόκαστρο να διαμορφώνονται στις 22,5 TWh. Με άλλα λόγια, περίπου το 39,5% των εισαγωγών του οκταμήνου αντιστοιχεί σε ρωσικό αέριο.

Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι οι ποσότητες από το Σιδηρόκαστρο ουσιαστικά δεν μειώθηκαν σε ετήσια βάση, παραμένοντας στα επίπεδα των 22,5 TWh.     

Η αντίστροφη μέτρηση για το ρωσικό αέριο

Το θέμα βεβαίως είναι ότι η απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο αποτελεί δεσμευτική υποχρέωση με σαφές χρονοδιάγραμμα. 

Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2026/261 προβλέπει τη σταδιακή απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου. Για τις υφιστάμενες βραχυπρόθεσμες συμβάσεις, η απαγόρευση εφαρμόζεται από τις 25 Απριλίου 2026 για το LNG και από τις 17 Ιουνίου 2026 για το αέριο αγωγών. Για τις μακροχρόνιες συμβάσεις LNG το όριο είναι η 1η Ιανουαρίου 2027.

Το κρίσιμο ορόσημο για την Ελλάδα αφορά, ωστόσο, το αέριο αγωγών καθώς για υφιστάμενες μακροχρόνιες συμβάσεις η απαγόρευση ενεργοποιείται στις 30 Σεπτεμβρίου 2027. Μόνο εφόσον διαπιστωθεί κίνδυνος μη επίτευξης των ευρωπαϊκών στόχων πλήρωσης των αποθηκών μπορεί για συγκεκριμένο κράτος-μέλος η ημερομηνία να μετακινηθεί έως την 1η Νοεμβρίου 2027. Μετά την ημερομηνία αυτή δεν προβλέπεται δυνατότητα συνέχισης των εισαγωγών ρωσικού αερίου. 

Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα καλείται σε διάστημα περίπου ενός έτους να δημιουργήσει τις συνθήκες ώστε να αντικαταστήσει ένα σημαντικό κομμάτι της σημερινής της τροφοδοσίας.

Πόσο μεγάλο είναι το «άλμα» της υποκατάστασης

Η τάξη μεγέθους της πρόκλησης αποτυπώνεται στα στοιχεία του οκταμήνου:, ήτοι 22,5 TWh ρωσικού αερίου σε οκτώ μήνες.

Δεν σημαίνει βεβαίως ότι θα πρέπει να βρεθούν ισόποσες πρόσθετες εισαγωγές, καθώς μέρος του αερίου που εισέρχεται στην Ελλάδα επανεξάγεται. Δείχνει όμως το μέγεθος των ροών που θα πρέπει να αντικατασταθούν από άλλες πηγές εφόσον διατηρηθούν αντίστοιχα επίπεδα ζήτησης και περιφερειακών εξαγωγών.

Οι εναλλακτικές είναι κατά κύριο λόγο δύο, είτε περισσότερο LNG μέσω Ρεβυθούσας και Αλεξανδρούπολης είτε περισσότερες μη ρωσικές ποσότητες μέσω αγωγών, με βασική πηγή σήμερα το αζέρικο αέριο που φθάνει μέσω TAP.

Εδώ ακριβώς αποκτούν πρόσθετη σημασία τόσο οι νέες συμφωνίες για αμερικανικό LNG όσο και η ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου. Και αυτό γιατί η Ελλάδα δεν καλείται απλώς να εξασφαλίσει την επάρκεια της εγχώριας αγοράς, αλλά ταυτόχρονα φιλοδοξεί να αυξήσει τον ρόλο της ως πύλης τροφοδοσίας της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης.

Ρωσικό το 87% του αερίου αγωγών τον Αύγουστο

Η σύνθεση των εισαγωγών του Αυγούστου αναδεικνύει ακόμη περισσότερο την πρόκληση. Από τις συνολικές 7,3 TWh, περίπου 4,3 TWh ή 59% ήταν αέριο αγωγών, έναντι 3 TWh ή 41% LNG.

Από το αέριο αγωγών, μόλις 0,6 TWh ή 13% εισήλθαν στη χώρα μέσω Νέας Μεσημβρίας και TAP. Οι υπόλοιπες 3,7 TWh ή 87% εισήλθαν από το Σιδηρόκαστρο και αντιστοιχούν, σύμφωνα με την Grant Thornton, σε ρωσικό αέριο.

Στο LNG, από την άλλη πλευρά, οι ποσότητες έφτασαν περίπου τις 3 TWh. Περίπου 1,9 TWh ή 62% εισήχθησαν μέσω Αγίας Τριάδας, δηλαδή Ρεβυθούσας, ενώ οι υπόλοιπες 1,1 TWh ή 38% εισήλθαν μέσω Αμφιτρίτης

Σε σχέση με τον Ιούλιο, οι συνολικές εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 3%, από περίπου 7 σε 7,3 TWh. Οι ποσότητες αερίου αγωγών παρέμειναν σταθερές περίπου στις 4,3 TWh, ενώ το LNG αυξήθηκε κατά 6%, στις 3 TWh. Ιδιαίτερη δυναμική εμφάνισαν οι εισαγωγές μέσω Αμφιτρίτης, οι οποίες υπερδιπλασιάστηκαν.     

Αυξάνονται οι εισαγωγές, απογειώνονται οι εξαγωγές

Στο οκτάμηνο Ιανουαρίου-Αυγούστου οι συνολικές εισαγωγές φυσικού αερίου αυξήθηκαν κατά 13%, από περίπου 51 TWh πέρυσι σε 57 TWh φέτος.

Οι εισαγωγές μέσω αγωγών παρέμειναν περίπου σταθερές στις 29,5 TWh, ενώ σημαντικά ενισχυμένο εμφανίζεται το LNG. Οι ποσότητες μέσω Ρεβυθούσας αυξήθηκαν κατά περίπου 2,5 TWh ή 13%, φτάνοντας στις 22,5 TWh, ενώ μέσω Αμφιτρίτης διαμορφώθηκαν περίπου στις 5 TWh, αυξημένες κατά περίπου 4 TWh.    

Αξιοσημείωτη είναι την ίδια στιγμή η εξέλιξη των εξαγωγών. Στο οκτάμηνο σχεδόν τριπλασιάστηκαν, από περίπου 4,5 TWh σε σχεδόν 12 TWh, ενώ η εγχώρια κατανάλωση παρέμεινε ουσιαστικά σταθερή περίπου στις 46 TWh.

Τον Αύγουστο η εθνική κατανάλωση παρέμεινε στις 5,6 TWh, ενώ οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 15%, στις 1,7 TWh. Η ηλεκτροπαραγωγή απορρόφησε περίπου 4,4 TWh, η βιομηχανία 0,7 TWh και τα δίκτυα διανομής περίπου 0,6 TWh.