Σε σερί αρνητικών τιμών εξελίσσονται οι ώρες παραγωγής των φωτοβολταϊκών «εξαϋλώνοντας» τα έσοδα των παραγωγών – Τι δείχνουν τα στοιχεία για τον Ιούνιο – Προβληματισμός για την ρύθμιση του ΥΠΕΝ

Στο «ίδιο έργο θεατές» καταλήγουν οι μικρομεσαίοι παραγωγοί φωτοβολταϊκών με τα πρώτα δείγματα γραφής να επιβεβαιώνουν περισσότερο τους «φόβους» παρά τα οφέλη από την ρύθμιση που εξήγγειλε το ΥΠΕΝ προς αναχαίτιση της οικονομικής «αιμορραγίας» και η οποία αναμένεται να θεσπιστεί το επόμενο διάστημα με αναδρομική ισχύ από την 1^η Ιουνίου 2026.

Ως γνωστόν, το βασικό πρόβλημα ή διαφορετικά ο «ελέφαντας στο δωμάτιο» είναι η ψαλίδα προσφοράς και ζήτησης με την πρώτη να ξεπερνάει κατά πολύ την δεύτερη, ιδίως τις ώρες που κορυφώνουν την παραγωγή τους τα φωτοβολταϊκά με αποτέλεσμα ένα μεγάλο μέρος των παραγόμενων MWh από φωτοβολταϊκά να καθίσταται «περιττό» για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της χώρας σε εκείνο το χρονικό διάστημα της ημέρας.

Πρόκληση η τήρηση του προγράμματος αγοράς

Σε αυτή τη βάση, οι ΦοΣΕ καλούνται να διαχειριστούν μια κατάσταση όπου μετά την ρύθμιση του ΥΠΕΝ, οι παραγωγοί διατηρούν οικονομικό συμφέρον να μετέχουν στην αγορά όταν η τιμή διαμορφώνεται στο «μηδέν» μιας και προβλέπεται να λάβουν την ταρίφα τους, μιλώντας για τα έργα με σύμβαση λειτουργικής ενίσχυσης διαφορικής προσαύξησης (ΣΕΔΠ).

Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από το γεγονός ότι οι ΦοΣΕ δεν ελέγχουν το σύνολο του χαρτοφυλακίου τους απομακρυσμένα με αποτέλεσμα ορισμένοι παραγωγοί να «αυτονομούνται» ως προς την διαχείριση του πάρκου τους αναλόγως της κρίσης τους και των οικονομικών «σημάτων» που εισπράττουν από την αγορά, πράγμα που με την σειρά του καταλήγει να δημιουργήσει πρόσθετες δυσκολίες στην προσπάθεια των ΦοΣΕ να τηρήσουν το πρόγραμμα αγοράς τους, όταν το τελευταίο συνιστά την βασική «αποστολή» των aggregators για να αποφύγουν υπέρμετρα κόστη εξισορρόπησης.

Από το «μηδέν» χωρίς αξία…

Σύμφωνα με το προηγούμενο καθεστώς – εφόσον ισχύσει πράγματι η ρύθμιση του ΥΠΕΝ αναδρομικά από την 1^η Ιουνίου 2026 - οι μηδενικές τιμές δεν αποζημιώνονται πράγμα που επέτρεπε στους aggregators να υποβάλουν μηδενικές προσφορές για ένα μεγάλο μέρος του χαρτοφυλακίου τους – ή ακόμη και για όλο – σίγουροι ότι θα τηρήσουν το πρόγραμμα αγοράς τους.

Σε μια τέτοια περίπτωση το «μηδέν» ήταν οικονομικά αδιάφορο για τους παραγωγούς είτε παράξουν είτε όχι με τον ΦοΣΕ να μπορεί να διαχειριστεί αναλόγως την παραγωγή προκειμένου να τηρήσει το πρόγραμμα αγοράς.

…στο «μηδέν» με αξία

Αυτό αλλάζει πλέον με την τελευταία ρύθμιση του ΥΠΕΝ, «υποχρεώνοντας» τους ΦοΣΕ να αναπροσαρμόσουν την στρατηγική τους σε συνέχεια του γεγονότος ότι το «μηδέν» στη DAM παύει να είναι οικονομικά αδιάφορο για τους παραγωγούς. Αν ένα μέρος του χαρτοφυλακίου με μηδενικές προσφορές δεν «περάσει» στη DAM όταν η χονδρεμπορική είναι μηδενική, η απόρριψη της παραγωγής θα σημαίνει και απώλεια της ταρίφας.

Σε  αυτή την βάση και με δεδομένο ότι οι ΦοΣΕ δεν μπορούν να αποφασίσουν ποιοι θα αμειφθούν και ποιοι όχι από το χαρτοφυλάκιό τους, «κατεβαίνουν» σε ελαφρώς αρνητικές προσφορές προκειμένου να διασφαλίσουν ότι τα έργα θα περάσουν στην αγορά.

Σε μια τέτοια κατάσταση, αν η τιμή κλείσει ελαφρώς αρνητικά, το «κακό» είναι μικρό με τον ΦοΣΕ να διατηρεί την δυνατότητα να χειριστεί την παραγωγή του πάρκου κατά τρόπο που θα να τηρηθεί το πρόγραμμα αγοράς, δηλαδή το περικόψει αν χρειάζεται μιας και διαφορετικά θα καλούνταν να πληρώσει, ενώ ο παραγωγός παραμένει εν πολλοίς «οικονομικά αδιάφορος» μιας και δουλέψει ή δεν δουλέψει, ουσιαστικό όφελος δεν προκύπτει.

Έρχονται πολλαπλάσιες αρνητικές τιμές

Με άλλα λόγια, η ρύθμιση του ΥΠΕΝ, όπως είχε επισημάνει εξαρχής ο πρόεδρος του ΣΠΕΦ Στέλιος Λουμάκης, απαντώντας σε σχετικές ερωτήσεις του energypress, «με τη νέα ρύθμιση, ωστόσο, αναμένουμε προσεχώς σημαντική αύξηση των ωρών με αρνητικές τιμές στην θέση των μηδενικών, καθώς και των περικοπών από τους ΦοΣΕ για την τήρηση των προγραμμάτων αγοράς ως προς την πλεονάζουσα ενέργεια χαρτοφυλακίων τους που έμεινε εκτός της DAM (Day Ahead Market)».

Αξίζει να σημειωθεί ότι η εν λόγω στρατηγική ακολουθείται προφανώς όταν υπάρχει πλεόνασμα ενέργειας και προκύπτει ο κίνδυνος ένα μεγάλο μέρος του χαρτοφυλακίου των ΦοΣΕ να μείνει εκτός αγοράς. «Η κατάσταση εν πολλοίς μένει ίδια με τα χρονικά slots που η παραγωγή δεν αποζημιώνεται να είναι λίγο ως πολύ τα ίδια» σχολιάζει στέλεχος της αγοράς για να συμπληρώσει «εν κατακλείδι» για την ρύθμιση του ΥΠΕΝ ότι «δεν χάλασε κάτι αλλά ούτε και βελτιώθηκε κάτι, τουλάχιστον στο βαθμό των προσδοκιών που υπήρχαν».

Το παράδειγμα του Ιουνίου

Ανάλογο συμπέρασμα προκύπτει από τα στοιχεία για τις 22 πρώτες μέρες του Ιουνίου, όπου καταγράφηκαν συνολικά 7 ώρες μηδενικές τιμές και 71 ώρες αρνητικές, όπως αποτυπώνεται στον παρακάτω πίνακα που επεξεργάστηκε το energypress με βάση τα στοιχεία από το Χρηματιστήριο Ενέργειας.

Σύμφωνα με την ρύθμιση του ΥΠΕΝ που προβλέπει την αποζημίωση των όλων των μηδενικών τιμών καθώς και την περίπτωση αρνητικών τιμών που δεν υπερβαίνουν σε σειριακή βάση τις δύο ώρες, οι προς αποζημίωση ώρες είναι μόλις 9 (7 ώρες μηδενικές και 2 ώρες αρνητικές) σ’ ένα σύνολο 78 ωρών με μηδενικές ή αρνητικές τιμές.

Ερωτηματικά για την αποτελεσματικότητα του μέτρου

Κατά συνέπεια, το όφελος εμφανίζεται περιορισμένο, κάνοντας στελέχη της αγοράς, όπως σχολιάζουν στο energypress, να αμφιβάλλουν για την αποτελεσματικότητα του μέτρου και πολύ περισσότερο πως εν τέλει θα διατυπωθεί η σχετική νομοθετική ρύθμιση, μιας και παραμένουν μια σειρά ασάφειες που μένει να διευκρινιστούν.

Σε κάθε περίπτωση, η στρατηγική των ΦοΣΕ ως προς την υποβολή προσφορών φαίνεται να προσαρμόζεται στα νέα δεδομένα με το τελικό ωστόσο αποτέλεσμα να αποδεικνύεται ανεπαρκές, τουλάχιστον σε ότι αφορά τα ΣΕΔΠ, να αντισταθμίσει τις αυξανόμενες απώλειες των φωτοβολταϊκών και δη των μικρομεσαίων που «δοκιμάζονται» περισσότερο.