Προς υπεράσπιση των φωτοβολταϊκών μπαλκονιού

Με το ν.5299/2026 άνοιξε ο δρόμος για την εγκατάσταση και σύνδεση μικροηλιακών συστημάτων με ρευματολήπτη με ισχύ μετατροπέα έως 800 Volt-amperes εντός και επί των κτιρίων, αυτά που συνήθως αποκαλούμε φωτοβολταϊκά μπαλκονιού, αν και η εφαρμογή τους δεν περιορίζεται στα μπαλκόνια. Η ρύθμιση αυτή έγινε κατ’ επιταγή της Κοινοτικής Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1711, με άλλα λόγια δεν υπήρξε ένας αυθαίρετος διακανονισμός, αλλά η μεταφορά στο εθνικό δίκαιο μιας Κοινοτικής υποχρέωσης.

Παρόλο που τα μικροηλιακά συστήματα αντλούν τη νομιμοποίησή τους από την Κοινοτική νομοθεσία, η οποία υπήρξε αποτέλεσμα της εφαρμογής τους σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες (μόνο η Γερμανία είχε καταχωρημένα 1,2 εκατ. τέτοια συστήματα ως τον Απρίλιο του 2026), εκφράστηκαν από διάφορους αντιρρήσεις και ενστάσεις στο όνομα δήθεν της ασφάλειας και του ορθολογικού ενεργειακού σχεδιασμού, ενώ πραγματικά πίσω από αυτές τις αιτιάσεις κρύβεται ένα στενά συντεχνιακό συμφέρον και μια φοβική αντίδραση σε κάτι καινούργιο.

“Η συνεχής διοχέτευση ισχύος επί ώρες μέσα από μια τυχαία πρίζα σπιτιού εγκλείει κινδύνους. Αν η υφιστάμενη γραμμή είναι πεπαλαιωμένη, με ανεπαρκή διατομή καλωδίων ή ήδη επιβαρυμένη, η υπερθέρμανση και ο κίνδυνος πυρκαγιάς είναι ορατά ενδεχόμενα. Η παράλειψη της σύστασης για υποχρεωτικό έλεγχο από αδειούχο ηλεκτρολόγο είναι τουλάχιστον ανεύθυνη”.

“Όταν δεν υπογράφει κάποιος μηχανικός γι’ αυτή, εγείρονται θέματα ασφαλούς εγκατάστασης….μην προκαλέσει εντύπωση αν κάποια στιγμή βλέπουμε φωτοβολταϊκά να πέφτουν από τον ουρανό στα κεφάλια μας !”.

“Απαιτεί σωστή μηχανική στήριξη, αντοχή σε ανεμοπιέσεις, πρόβλεψη για γήρανση υλικών, αποφυγή χαλαρώσεων και σαφή κατανομή ευθύνης. Σε αστικό περιβάλλον, μια αστοχία δεν απειλεί μόνο τον ιδιοκτήτη της εγκατάστασης, αλλά και ανυποψίαστους τρίτους που μπορεί να κινούνται στον δρόμο ή σε κοινόχρηστους χώρους”.

“Μπορεί να προκαλέσει τοπικές υπερτάσεις, αποσυνδέσεις μέσω προστασιών των micro-inverters των συστημάτων αυτών οπότε εξαΰλωση του όποιου οφέλους για τους αυτοκαταναλωτές, αστάθεια στην ποιότητα τάσης και πιθανές φθορές σε οικιακές συσκευές, ιδίως εάν η εγκατάσταση γίνει χωρίς ουσιαστικό έλεγχο της ισχύος που επιλέγει ο κάθε αυτοκαταναλωτής”.

“Η άναρχη τοποθέτηση πάνελ σε προσόψεις, μπαλκόνια και τμήματα πολυκατοικιών μπορεί να δημιουργήσει σοβαρή οπτική υποβάθμιση”.

Αυτά είναι μερικά από τα επιχειρήματα που ακούστηκαν και η υιοθέτηση των οποίων οδηγεί πρακτικά στην ακύρωση της ρύθμισης.

Ας δούμε πρώτα το θέμα της ασφάλειας. Η αναφορά σε μέγιστη ισχύ 800 W δεν είναι τυχαία. Σε αυτά τα μεγέθη, μειώνεται ο κίνδυνος υπερθέρμανσης των καλωδίων και άρα πρόκλησης πυρκαγιάς. Αυτό το θέμα έχει μελετηθεί εκτενώς (κυρίως στη Γερμανία που έχει εκατοντάδες χιλιάδες φωτοβολταϊκά μπαλκονιού) και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η πιθανότητα να συμβεί κάτι τέτοιο είναι εξαιρετικά μικρή. Μετά από πολύχρονο δημόσιο διάλογο στη Γερμανία κατέληξαν στο πρότυπο DIN VDE V 0126-95 VDE V 0126-95:2025-12 "Plug-in solar devices for grid-connected operation - Part 95: Safety requirements and tests", το πρώτο του είδους του διεθνώς. Τα προϊόντα που κυκλοφορούν στην γερμανική αγορά οφείλουν πλέον να συμμορφωθούν με αυτό το πρότυπο. Στο επιχείρημα ότι στην Ελλάδα υπάρχουν πολλές πεπαλαιωμένες  εγκαταστάσεις σε αντίθεση με άλλες χώρες, μια ηλικιακή κατανομή των κτιρίων (π.χ.  σε Γερμανία, Βρετανία, Ιταλία) δείχνει ότι η παλαιότητα των κτιρίων εκεί είναι αντίστοιχη της Ελλάδας. Ούτε βέβαια έχει υπάρξει κανένα ατύχημα λόγω πτώσης …από τον ουρανό.

Δεύτερον, ας σχολιάσουμε τις τεχνικές προδιαγραφές. Αυτές θα τις θέσει ο ΔΕΔΔΗΕ ο οποίος προφανώς ρωτήθηκε πριν τη σχετική ρύθμιση. Αυτό που κυρίως ενδιαφέρει τον ΔΕΔΔΗΕ είναι η αποφυγή νησιδοποίησης και αυτή θα είναι η απαίτησή του από τους προμηθευτές micro-inverter. Κάθε προϊόν που κυκλοφορεί στην Ευρώπη οφείλει να τηρεί αυτές τις προδιαγραφές. Και αν δει κανείς τους 10 μεγαλύτερους προμηθευτές στον κόσμο (που καλύπτουν το 90% της παγκόσμιας αγοράς), όλοι είναι συμβατοί με αυτή την υποχρέωση. Επιπλέον, ο ΔΕΔΔΗΕ για λόγους ασφαλείας δίνει πάγια εντολή σε όσα συνεργεία χρησιμοποιεί να θεωρούν πως πάντα εργάζονται υπό τάση ακόμη κι αν έχει κοπεί το ρεύμα. 

Όσο για τη σοβαρή οπτική υποβάθμιση, δεν θεωρήθηκε πρόβλημα στη Γερμανία, αλλά και σε άλλες χώρες που αν μη τι άλλο έχουν υψηλότερη αισθητική στις πόλεις τους από την Ελλάδα. Και είναι υποκριτικό να επικαλείται κανείς αυτό το επιχείρημα, όταν έχουν εγκατασταθεί εκατομμύρια κλιματιστικά αλλοιώνοντας την όψη όλων σχεδόν των κτιρίων στην Ελλάδα και μάλιστα χωρίς καμία άδεια. Κι αυτό γιατί κάλυπταν μια πραγματική ανάγκη, όπως πραγματική ανάγκη καλύπτουν και τα μικροηλιακά συστήματα.

Ας δούμε λοιπόν σε ποιους απευθύνονται αυτά. Είναι σαφές ότι δεν αφορούν στην πράξη όλους. Απευθύνονται κυρίως σε εκείνους που δεν μπορούν να εγκαταστήσουν ένα μεγαλύτερο σύστημα αυτοκατανάλωσης που να καλύπτει το σύνολο των αναγκών τους. Αυτοί είναι είτε φτωχά νοικοκυριά που δεν μπορούν να διαθέσουν μερικές χιλιάδες ευρώ για ένα σύστημα αυτοκατανάλωσης, είτε ενοικιαστές που δεν μπορούν να εγκαταστήσουν ένα μόνιμο σύστημα. Ακόμη και σε αυτές τις κατηγορίες, δεν είναι κατάλληλα όλα τα κτίρια και όλα τα μπαλκόνια για τοποθέτηση φωτοβολταϊκών (π.χ. βορινά διαμερίσματα, διαμερίσματα χαμηλών ορόφων που σκιάζονται, κ.λπ.). Ας μη ανησυχούν λοιπόν κάποιοι ότι θα πλημμυρίσουμε από τέτοια συστήματα.

Όσον αφορά το ποσοστό κάλυψης των αναγκών, ας μείνουμε σε πραγματικά στοιχεία του ΔΕΔΔΗΕ για την ετήσια κατανάλωση των πιο φτωχών νοικοκυριών (κατηγορία ΚΟΤ Α). Αυτή είναι κατά μέσο όρο 2.280 kWh/έτος (μικρότερη του μέσου νοικοκυριού) και ο βαθμός αυτάρκειας με ένα σύστημα 800 W κυμαίνεται από 15% έως 30% ανάλογα με τις συνθήκες. Σημειωτέον ότι το ποσοστό κάλυψης των αναγκών είναι μεγαλύτερο σε περίπτωση που συνδυάσει κανείς το μικροηλιακό σύστημα με μια μικρή μπαταρία (π.χ. 2 kWh).

Εννοείται πως τα συστήματα αυτά θα πρέπει να εγχέουν την όποια περίσσεια στο δίκτυο (χωρίς αποζημίωση) όπως συμβαίνει σε άλλες χώρες. Τυχόν απαίτηση για μηδενική έγχυση σημαίνει επιπλέον κόστος για ειδικό εξοπλισμό, παρέμβαση στον πίνακα της κατοικίας (άρα υποχρεωτική παρουσία εγκαταστάτη) και διπλασιασμό σχεδόν του συνολικού κόστους. Με άλλα λόγια ακυρώνεται η ουσία και η φιλοσοφία του μέτρου που είναι μια do-it-yourself εγκατάσταση και σύνδεση σε μια απλή πρίζα. Διαφορετικά τα plug-in φωτοβολταϊκά δεν διαφέρουν σε τίποτα από τα κοινά συστήματα αυτοκατανάλωσης. Και επειδή είναι πολύ μικρά σε ισχύ δεν υπάρχει καμία οικονομία κλίμακας και η εγκατάστασή τους δεν συμφέρει οικονομικά με τα κριτήρια και τους κανόνες της αυτοκατανάλωσης. Γι’ αυτό άλλωστε και υπήρξε διακριτή ρύθμιση.

Όταν ξεκινούσε το πρώτο πρόγραμμα οικιακών φωτοβολταϊκών το 2009, ακούγονταν τα ίδια επιχειρήματα για εγκαταστάσεις επί στεγών. Πώς θα τοποθετηθούν αυτά στη στέγη χωρίς τη συμμετοχή κάποιου μηχανικού του ΤΕΕ, ποιος θα εγγυηθεί για τη στατική επάρκεια του κτιρίου, προβληματισμοί και προτάσεις που η υιοθέτησή τους θα διπλασίαζε το κόστος του φωτοβολταϊκού. Ευτυχώς η Πολιτεία δεν άκουσε τότε αυτές τις αρνητικές φωνές. Η ζωή προχωρά και χωρίς αυτές.