ΣΜΕ: Η εκτόξευση των διεθνών τιμών ενέργειας υπογραμμίζει την ανάγκη στοιχειώδους αυτάρκειας σε κρίσιμες και στρατηγικές πρώτες ύλες

Ξεκινώντας τον δεύτερο αιώνα της ζωής μας ως Σύνδεσμος, έχουμε λόγους  να είμαστε αισιόδοξοι. Μετά από δεκαετίες στην αφάνεια, η δημόσια αναγνώριση του ρόλου των ορυκτών πρώτων υλών στην ασφάλεια, την ευημερία και την πρόοδο, αποτελεί δικαίωση για όλους τους ανθρώπους του κλάδου μας. Η Ε.Ε. και η Δύση γενικότερα, αντιλαμβάνεται πλέον την σημασία των ΟΠΥ και αναγνωρίζει την ουσιαστική συμβολή μας όχι μόνο στην ανάπτυξη αλλά και στην γεωπολιτική σταθερότητα.  Το γεγονός ότι οι «Κρίσιμες και Στρατηγικές Ορυκτές Πρώτες Ύλες» έγιναν σχεδόν καθημερινό αντικείμενο δημόσιας συζήτησης δεν σημαίνει βέβαια ότι λύθηκαν τα προβλήματα. Απέχουμε ακόμα αρκετά από το να δούμε, σε εθνικό αλλά και Ευρωπαϊκό επίπεδο, ουσιαστικά βήματα για την άρση των παραγόντων που οδήγησαν τον κλάδο σε συρρίκνωση τα τελευταία τριάντα χρόνια.

Τα παραπάνω τόνισε ο πρόεδρος του ΣΜΕ κ. Κωνσταντίνος Γιαζιτζόγλου στην ομιλία του στο ανοιχτό μέρος  της Ετήσιας Τακτικής Γενικής Συνέλευσης που πραγματοποιήθηκε σήμερα στην Αθήνα.

«Σχεδόν όλο το 2025 κύλησε με πλήρη αβεβαιότητα σε σχέση με το πώς θα λειτουργήσουν εφεξής οι διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες. Ως κλάδος, θα μπορούσαμε να δούμε και μια θετική πλευρά σε αυτό, καθώς έγινε πλέον σαφές με τον πιο ξεκάθαρο και ωμό τρόπο, ότι δεν μπορεί κανείς να εξαρτάται από τρίτους όταν πρόκειται για στρατηγικές επιλογές. Οι απέλπιδες και πολλές φορές αφελείς προσπάθειες της νέας αμερικανικής ηγεσίας να διασφαλίσει σπάνιες γαίες και άλλες ορυκτές πρώτες ύλες, απέδειξαν την αγωνία της απέναντι στο ασιατικό μονοπώλιό και κατέδειξαν με τον πλέον ξεκάθαρο τρόπο το πόσο λάθος δρόμο έχει πάρει η Ευρώπη.  

Η εξόρυξη στην Ελλάδα

Στα αρνητικά, θα πρέπει να καταγραφεί, αφ’ ενός μεν το ότι οι επιλογές της ενεργειακής μετάβασης νομοτελειακά οδήγησαν σε περαιτέρω μείωση των όγκων της παραγωγής του λιγνίτη, αφ’ ετέρου δε ότι μετά την αποτυχημένη πρώτη προσπάθεια να αξιοποιηθεί ο πλούτος της ΛΑΡΚΟ, υπήρξε μια μακρά περίοδος απραξίας. Η περίοδος αυτή  διεκόπη πρόσφατα με την αναζήτηση νέου σεναρίου πώλησης. Ο σοφός Ελληνικός λαός λέει μεν   «Κάλιο αργά παρά ποτέ» αλλά λέει επίσης και ότι  «Όποιος δεν θέλει να ζυμώσει, δέκα μέρες κοσκινίζει».

Επίσης, το μάρμαρο εξακολουθεί να υπολείπεται των περιόδων της εκρηκτικής ζήτησης από την Μέση Ανατολή και την Ασία, αλλά σταδιακά βρίσκει «ποιοτικές» εναλλακτικές αγορές, αναπροσαρμόζοντας και τους στόχους του.

Από την άλλη πλευρά τα δομικά υλικά απολαμβάνουν την συνεχώς αναπτυσσόμενη οικοδομική δραστηριότητα της χώρας μας, η οποία βασίζεται πλέον κατά κύριο λόγο στην ιδιωτική πρωτοβουλία. Τα βιομηχανικά ορυκτά, παρότι επηρεάζονται περισσότερο από τις αναταραχές των εφοδιαστικών αλυσίδων, συνολικά συνεχίζουν την σταθερή θετική τους πορεία.

Τέλος, ο τομέας των μετάλλων μπορεί να υπερηφανεύεται για τις επιδόσεις του αλλά και τις προοπτικές του, αφού αφ’ ενός η μεγάλη επένδυση της Ελληνικός Χρυσός οδεύει ολοταχώς προς ολοκλήρωση, αφ’  ετέρου  δε  η ΜΕΤΛΕΝ προχωράει με την παραγωγή του Γαλλίου. Έτσι, πριν από τα τέλη του 2026, η χώρα μας θα ξεκινήσει την παραγωγή ακόμα δύο κρίσιμων και στρατηγικών ορυκτών (Χαλκού και Γαλλίου), αποδεικνύοντας έμπρακτα ότι μπορεί να συνεισφέρει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση του προβλήματος της εξάρτησης της ΕΕ από τρίτους.

Δεν θα σχολιάσω τους δείκτες ασφάλειας, είπε ο πρόεδρος του ΣΜΕ ,διότι πάγια θέση μου είναι ότι εφόσον έχουμε έστω και ένα ατύχημα σε χώρο εργασίας, δεν έχουμε κανένα δικαίωμα να πανηγυρίζουμε. Η επιστημονική γνώση και η τεχνολογία μας επιτρέπουν σήμερα να στοχεύουμε σε μηδέν χαμένο χρόνο από ατύχημα. Προϋπόθεση είναι να εξηγήσουμε και αν χρειαστεί να επιβάλουμε τους σωστούς κανόνες σε όλους τους συναδέλφους, ανεξάρτητα από τη θέση τους στην ιεραρχία.

Σε ότι αφορά τους δείκτες βιώσιμης ανάπτυξης, το αναπάντητο ερώτημα παραμένει ποια είναι η βάση σύγκρισης. Κάθε φορά που συζητάμε για την εξόρυξη, κάποιος αντιπαραθέτει την επίπτωση που έχει στο περιβάλλον. Η εύλογη απορία είναι «Η εξόρυξη έχει επίπτωση στο περιβάλλον συγκρινόμενη με τι;» . Κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα έχει επιπτώσεις στο περιβάλλον και το ερώτημα είναι, αφενός μεν αν κρίνουμε τη συγκεκριμένη δραστηριότητα απαραίτητη, αφετέρου δε εάν αξιοποιούμε τις καλύτερες τεχνολογίες, ώστε να έχουμε τη λιγότερη δυνατή επίπτωση. Στην περίπτωση της εξόρυξης, στην Ευρώπη ισχύουν και τα δύο. Προφανώς, όσο αγνοούμε επιδεικτικά το από που – και με τι περιβαλλοντικό κόστος –  προμηθευόμαστε τις πρώτες ύλες που χρειαζόμαστε,  ακόμα και η παραμικρή διαταραχή της ευζωίας μας δεν είναι αποδεκτή. Πάντως σήμερα πλέον, ουδείς μπορεί να αμφισβητήσει ότι, εάν θέλουμε ορυκτές πρώτες ύλες με το μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, πρέπει να τις εξορύξουμε στην ΕΕ.

Το αύριο

 Το πρώτο εξάμηνο του 2026, ένας πόλεμος πολύ κοντά μας, μας αναγκάζει να αναθεωρήσουμε όλες μας τις προβλέψεις. Η εκτόξευση των διεθνών τιμών της ενέργειας και η διακοπή, για άλλη μια φορά, βασικών εφοδιαστικών αλυσίδων, υπογραμμίζει την ανάγκη στοιχειώδους αυτάρκειας σε κρίσιμες και στρατηγικές πρώτες ύλες.

Σε ότι αφορά το εθνικό θεσμικό πλαίσιο, αναμένουμε  την νομοθέτηση σειράς από ρυθμίσεις για ζητήματα που δεν αποτελούν μείζονα προβλήματα αλλά αθροιστικά επιβαρύνουν και επιβραδύνουν τα μέλη μας. Η πρωτοβουλία για την αναθεώρηση του ΚΜΛΕ, την οποία με επιμονή ζητούμε εδώ και χρόνια, μας βρίσκει θερμούς υποστηρικτές επι της αρχής. Πιστεύομε ότι ο συγκεκριμένος κώδικας θα πρέπει να γίνει σύγχρονος αλλά και λειτουργικός. Η πρόσφατη κινητικότητα στα θέματα χωροταξίας, συνάδει με την πάγια θέση μας ότι θα πρέπει να υπάρχουν ξεκάθαροι κανόνες για το «που επιτρέπεται τι» ώστε να επικρατεί ασφάλεια δικαίου για τους επενδυτές. Από την άλλη πλευρά, θα πρέπει να επαναλάβουμε το κοινότυπο ότι τα ορυκτά τα χωροθετεί η φύση και όχι ο νομοθέτης. Τέλος, θα επιμείνουμε ότι η χώρα χρειάζεται μια σύγχρονη Εθνική Πολιτική, η οποία θα εκφράζεται και από έναν διαφορετικό Μεταλλευτικό Κώδικα.»