Φούρλαρης: Η γεωπολιτική αβεβαιότητα «σημαδεύει» ανεξίτηλα πλέον τις αγορές ενέργειας - Οι πέντε άξονες για τον επιτυχημένο ενεργειακό σχεδιασμό

Την «νέα τάξη πραγμάτων» οφείλει να αναγνώσει και να αποτυπώσει ο ενεργειακός σχεδιασμός όπου η βεβαιότητα περνά στο παρελθόν με την θέση της να παίρνουν τα πλείστα σενάρια και η προσαρμοστικότητα.

Τα παραπάνω υπογράμμισε, μεταξύ άλλων, ο Αντιπρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων Δημήτρης Φούρλαρης, μιλώντας εχθές στο 6^ο συνέδριο Δίκαιο της Ενέργειας και προλογίζοντας το πάνελ το τίτλο «Ενεργειακός σχεδιασμός υπό συνθήκες γεωπολιτικής αβεβαιότητα: μια άλυτη εξίσωση;».

Πράγματι, όπως τόνισε ο ίδιος, πρόκειται για μια άλυτη εξίσωση που ωστόσο δεν θα πρέπει να αποθαρρύνει παρά να προσανατολίσει την σχετική «άσκηση» στην ενσωμάτωση περισσότερης ευελιξίας που με την σειρά της θα επιτρέπει στο ηλεκτρικό σύστημα της χώρας να απαντά ικανοποιητικά και αποτελεσματικά στις προκλήσεις που συνοδεύουν την ενέργεια και το ενεργειακό «γίγνεσθαι» συνολικά.

Αναλυτικότερα, ο κύριος Φούρλαρης πέντε βασικούς άξονες που αναδεικνύουν και υπογραμμίζουν την «αλλαγή σελίδας» στο ενεργειακό σύστημα, γεγονός που δεν μπορεί παρά να επηρεάσει και θα πρέπει να επηρεάσει και την κατάρτιση του ενεργειακού σχεδιασμού. Εν συντομία οι εν λόγω άξονες είναι οι εξής:

Ανάγκη ισορροπίας ανάμεσα στην ενεργειακή ασφάλεια, την απανθρακοποίηση και το κόστος

Ο ενεργειακός σχεδιασμός όπως ανέφερε καλείται να εξυπηρετήσει ένα τρίγωνο απαιτήσεις με τις γωνίες να καταλαμβάνουν η ενεργειακή ασφάλεια, η προσιτότητα και η βιωσιμότητα. Αυτό είναι κεντρικό σημείο.

Το θέμα ωστόσο δεν είναι ποιο θα προκριθεί και θα λάβει χαρακτήρα προτεραιότητας έναντι των άλλων, όσο να εντοπιστούν και να προσδιοριστούν εκείνες οι πολιτικές και ρυθμιστικές λύσεις που θα μειώσουν τις αντιφάσεις και θα πολλαπλασιάσουν τις συνέργειες προς επίτευξη της ισορροπίας. «Η απανθρακοποίηση μπορεί να αποτελέσει εργαλείο ενεργειακής ασφάλειας αν εφαρμοστεί σωστά».

Άλλωστε, η έννοια της ενεργειακής ασφάλειας διευρύνεται, ξεφεύγοντας από την παραδοσιακή προσέγγιση της στενής συνάφειας με το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Πλέον η σχετική εξίσωση περιλαμβάνει αδιαμφισβήτητα τις πρώτες ύλες και τον εξοπλισμό, γεγονός που επιβεβαιώνει, όπως ανέφερε ο ίδιος, ότι «η ενεργειακή ασφάλεια δεν διασφαλίζεται μόνο με την πράσινη μετάβαση αλλά ενισχύεται με την πράσινη μετάβαση».

Από την λογική της πρόβλεψης στη λογική της ανθεκτικότητας

Η αγορά ενέργειας έχει γνωρίσει διαδοχικές σημαντικές κρίσεις τα τελευταία χρόνια με το σύνολο αυτών να επιβεβαιώνουν το «αίολο» της πρόβλεψης, δηλαδή την δυσκολία εκτίμησης μιας εξαιρετικά ευμετάβλητης κατάστασης με έντονα γεωπολιτικά χαρακτηριστικά. Υπό αυτό το πρίσμα, «ο ενεργειακός σχεδιασμός δεν μπορεί να στηρίζεται σε μία μόνο πρόβλεψη, δεν μπορεί να στηρίζεται πάνω σε ένα μόνο σενάριο.

Ο σύγχρονος ενεργειακός σχεδιασμός θα πρέπει να μετατοπιστεί από την προσπάθεια να προβλέψει το μέλλον στο να μπορεί να λειτουργεί με ανθεκτικότητα σε πολλαπλάσια σενάρια». Κατά συνέπεια, ο ενεργειακός σχεδιασμός θα πρέπει να επεκταθεί πέραν της ισχύος, συμπεριλαμβάνοντας και τα υπόλοιπα «μεγέθη» του ενεργειακού συστήματος όπως είναι η ευελιξία, τα δίκτυα και τα οποία πλέον διαθέτουν ανάλογη βαρύτητα με τα μεγαβάτ και τα γιγαβάτ.

Γεωπολιτική ως αναπόσπαστο μέρος του ενεργειακού σχεδιασμού

Η συνάφεια της ενέργειας με την γεωπολιτική είναι γνωστή με την ποιοτική διαφορά στο σήμερα να εντοπίζεται στην ένταση και την πολυπλοκότητα. «Ο ενεργειακός σχεδιασμός δεν μπορεί να είναι αποκλειστικά τεχνική άσκηση» ανέφερε χαρακτηριστικά για να προσθέσει ότι θα πρέπει να συνομιλεί με την διπλωματία, με την πολιτική, με την εξωτερική πολιτική κλπ, καταλήγοντας μέρος μιας συνολικότερης γεωπολιτικής ανάλυσης που με την σειρά της επιτρέπει σε πρώτο χρόνο την ορθή χαρτογράφηση των κινδύνων για να ακολουθήσουν τα μέτρα αντιμετώπισης και αντιστάθμισης των κινδύνων.

Ο ιδιαίτερος ρόλος της Ελλάδας ως ενεργειακός κόμβος

Σε συνέχεια των παραπάνω, η ανάδειξη της χώρας σε ενεργειακό κόμβο προκύπτει μεν ως απόρροια των επιταγών της αγοράς και των ανάλογων υποδομών, θεμελιώνεται δε με την εμπέδωση της απαραίτητης θεσμικής αξιοπιστίας που με την σειρά της δύναται να εδραιώσει αυτόν τον ρόλο. Σε αυτή την βάση, ο ρόλος της Ρυθμιστικής Αρχής, όπως τόνισε ο Δημήτρης Φούρλαρης αναδεικνύεται ιδιαίτερα σημαντικός πράγμα που αποτυπώνεται πλέρια με τον αμέσως επόμενο άξονα στη διαμόρφωση του ενεργειακού σχεδιασμού.

Ο ρόλος της ρύθμισης προς διασφάλιση της σταθερότητας και της προσαρμοστικότητας

Η ενεργειακή αγορά χρειάζεται κάτι περισσότερο από ταχύτητα και αυτό είναι η σταθερότητα και πολύ περισσότερο η ικανότητα να διατηρεί τον βηματισμό της, παραμένοντας, ταυτόχρονα, «εν κινήσει» σε συνέχεια των αλλαγών που συντελούνται στο παγκόσμιο γίγνεσθαι. Ενδεικτικά, όπως επισημάνθηκε, «να προστατεύει τον καταναλωτή χωρίς να αποθαρρύνει τον επενδυτή». Με άλλα λόγια, να εντοπίζει την σωστή αναλογία και ισορροπία χωρίς «μονομέρειες» στο τεχνικό πλαίσιο ή αντίθετα στο πολιτικό και γεωπολιτικό πλαίσιο.

Η εν λόγω ανάγκη προκύπτει από την αντικειμενική χρονική ασυμμετρία που διακρίνει την σχέση της ενέργειας με την γεωπολιτική με την πρώτη να κινείται με πιο αργούς ρυθμούς (ανάπτυξη υποδομών παραγωγής, μεταφοράς διανομής) έναντι της δεύτερης που εν «μία νυκτί» δύναται να αλλάξει τα δεδομένα του παιχνιδιού όπως έγινε με τις πολεμικές συρράξεις σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή. Κατά συνέπεια, απαιτείται διαλειτουργικότητα και τακτική επαναξιολόγηση του σχεδιασμού ως συστατικό στοιχείο της θεσμικής ωριμότητας, χωρίς να καταλήγει κάθε φορά σε «zero-sum game».