Όσο ο GSI μένει στον «πάγο» η Άγκυρα επαναφέρει τα σενάρια ηλεκτρικής διασύνδεσης Τουρκίας – Κύπρου: Οι γεωπολιτικές παρενέργειες των καθυστερήσεων

Σε μια εξέλιξη με σαφές ενεργειακό και γεωπολιτικό αποτύπωμα εξελίσσεται η παρατεταμένη εκκρεμότητα γύρω από τον Great Sea Interconnector (GSI), την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ. Το έργο, που προορίζεται να τερματίσει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου και να ενισχύσει τον άξονα συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο, έχει ουσιαστικά «παγώσει» μετά την αμφισβήτηση της βιωσιμότητάς του από τη Λευκωσία.

Ως γνωστόν, σε μια προσπάθεια αποφυγής τετελεσμένων και περαιτέρω όξυνσης, Αθήνα και Λευκωσία συμφώνησαν στην επικαιροποίηση των τεχνικών και οικονομικών μελετών του έργου. Ωστόσο, η παράταση της αβεβαιότητας έχει δημιουργήσει πολιτικό κενό, το οποίο η τουρκική και τουρκοκυπριακή πλευρά επιχειρούν ήδη να καλύψουν.

Ενδεικτικές είναι οι πρόσφατες παρεμβάσεις του Τουρκοκύπριου ηγέτη Tufan Erhürman, ο οποίος χαρακτήρισε το σχέδιο του GSI «ούτε οικονομικά ούτε πολιτικά βιώσιμο». Με τον τρόπο αυτό επιχείρησε να αποδομήσει τη στρατηγική σημασία της τριμερούς διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ.

Παράλληλα, επανέφερε ως «πιο ρεαλιστική» τη λύση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου – Τουρκίας και στη συνέχεια σύνδεσης με την Ελλάδα, προβάλλοντας το επιχείρημα της χαμηλότερης δαπάνης και της «αμοιβαίας αλληλεξάρτησης» στο πλαίσιο μιας συνολικής διευθέτησης του Κυπριακού.

Η προσέγγιση αυτή δεν είναι καινούργια. Στο παρελθόν, η τουρκοκυπριακή πλευρά είχε επιχειρήσει – χωρίς επιτυχία – να εντάξει στα Διευρωπαϊκά Δίκτυα Ενέργειας έργο διασύνδεσης μέσω Τουρκίας και Κατεχομένων. Η τότε απόρριψη βασίστηκε τόσο σε νομικά όσο και σε πολιτικά επιχειρήματα, καθώς μια τέτοια εξέλιξη θα δημιουργούσε έμμεση αναγνώριση τετελεσμένων.

Σήμερα, ωστόσο, οι καθυστερήσεις στον GSI προσφέρουν στην Άγκυρα τη δυνατότητα να επαναφέρει το αφήγημα της «ρεαλιστικής εναλλακτικής».

Οι αιχμές Παπαναστασίου

Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη σημασία αποκτούν και οι πρόσφατες τοποθετήσεις του πρώην υπουργού Ενέργειας της Κυπριακής Δημοκρατίας, Γιώργος Παπαναστασίου, ο οποίος άφησε σαφείς αιχμές για οργανωμένα συμφέροντα πίσω από μέρος των αντιδράσεων κατά του έργου.

Ο κ. Παπαναστασίου μίλησε για ενεργειακές αποτυχίες της Κύπρου, για υψηλές τιμές ηλεκτρισμού που επιμένουν λόγω καθυστερήσεων και πολιτικών παρεμβάσεων, αλλά και για τοπικά συμφέροντα που βλέπουν ως «απειλή» οποιαδήποτε νέα πηγή ηλεκτρισμού εκτός του υφιστάμενου ελέγχου της μικρής κυπριακής αγοράς. Η παρέμβασή του έχει βαρύνουσα σημασία, καθώς προέρχεται από πρόσωπο με άμεση γνώση των τεχνικών, οικονομικών και ρυθμιστικών πτυχών του έργου.

Σε ποιο στάδιο βρίσκεται σήμερα

Σε επιχειρησιακό επίπεδο, το έργο βρίσκεται στη φάση της ανάθεσης της επικαιροποίησης των τεχνικών και οικονομικών μελετών, διαδικασία που – σύμφωνα με πληροφορίες – αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός των επόμενων ημερών. Η ολοκλήρωση αυτής της φάσης θεωρείται κομβική για να αρθεί η εκκρεμότητα και να σταλεί μήνυμα συνέχειας προς τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τους χρηματοδότες.

Ωστόσο, η συγκυρία δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Με την τουρκική πλευρά να επανενεργοποιεί το αφήγημα της διασύνδεσης μέσω Τουρκίας και να επενδύει πολιτικά στην αμφισβήτηση του GSI, η ελληνοκυπριακή πλευρά καλείται να κινηθεί ταχύτερα, συντονισμένα και αποφασιστικά. Η προώθηση του έργου δεν αποτελεί απλώς τεχνική ή οικονομική επιλογή, αλλά στρατηγική αναγκαιότητα με άμεσες επιπτώσεις στην ενεργειακή αυτονομία και τη γεωπολιτική θέση της Κυπριακής Δημοκρατίας.