Γαλλία: Ο οδικός χάρτης στην ενέργεια για την επόμενη δεκαετία - Οι βασικοί άξονες και η ισορροπία μεταξύ πυρηνικών και ΑΠΕ

Ο πρωθυπουργός της Γαλλίας, Σεμπαστιέν Λεκoρνύ, ανακοίνωσε ότι θα υπογράψει έως το τέλος αυτής της εβδομάδας κυβερνητική απόφαση που θα καθορίζει τον ενεργειακό οδικό χάρτη της χώρας έως το 2035, βάζοντας τέλος σε περισσότερα από δύο χρόνια πολιτικού αδιεξόδου γύρω από έναν από τους πιο ευαίσθητους τομείς δημόσιας πολιτικής.

Η ενέργεια είναι «πιθανότατα ένα από τα πιο επείγοντα ζητήματα» που αντιμετωπίζει η Γαλλία, δήλωσε ο Λεκoρνύ σε συνέντευξή του σε τοπικά μέσα ενημέρωσης το Σαββατοκύριακο, επιβεβαιώνοντας τα βασικά στοιχεία μιας στρατηγικής που θα στηρίζεται σε ανανεωμένο πυρηνικό πρόγραμμα, παράλληλα με αυξημένες επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την επιτάχυνση της ηλεκτροποίησης της οικονομίας.

Κοινοβουλευτικές αντιπαραθέσεις

Το έγγραφο, το οποίο καθυστερεί περίπου δυόμισι χρόνια, είχε μπλοκαριστεί λόγω κοινοβουλευτικών αντιπαραθέσεων και διαφωνιών σχετικά με τη μελλοντική ισορροπία μεταξύ πυρηνικής ενέργειας και ανανεώσιμων πηγών. Η δημοσίευσή του αποτελεί πλέον σημαντικό ορόσημο για τη δεύτερη θητεία του προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, καθώς η κυβέρνηση επιδιώκει να προσφέρει σαφή κατεύθυνση στη βιομηχανία, τους επενδυτές και τις τοπικές αρχές, σε ένα περιβάλλον αυξημένου ενεργειακού κόστους και γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Στην καρδιά του οδικού χάρτη βρίσκεται μια ισχυρή δέσμευση υπέρ της πυρηνικής ενέργειας. Ο Λεκoρνύ επιβεβαίωσε τα σχέδια για την κατασκευή έξι νέων πυρηνικών μονάδων νέας γενιάς, με δυνατότητα προσθήκης ακόμη οκτώ στο μέλλον. Η ανακοίνωση βασίζεται στην απόφαση του Μακρόν το 2022 να ανατρέψει προηγούμενες πολιτικές που στόχευαν στη μείωση της εξάρτησης της Γαλλίας από την πυρηνική ενέργεια, σηματοδοτώντας μια σαφή επιστροφή στην τεχνολογία που εδώ και δεκαετίες στηρίζει το γαλλικό ηλεκτρικό σύστημα.

Το πυρηνικό στοίχημα

Η Γαλλία παράγει σήμερα περίπου τα δύο τρίτα της ηλεκτρικής της ενέργειας από πυρηνικούς σταθμούς, κληρονομιά του εκτεταμένου προγράμματος κατασκευής αντιδραστήρων που ξεκίνησε τη δεκαετία του 1970. Ωστόσο, ο υφιστάμενος στόλος γηράσκει, ενώ οι καθυστερήσεις και οι υπερβάσεις κόστους στο έργο του αντιδραστήρα EPR στο Φλαμανβίλ έχουν εγείρει αμφιβολίες για την ικανότητα του κλάδου να παραδώσει νέες μονάδες εγκαίρως. Ο νέος οδικός χάρτης στοχεύει στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, προσφέροντας ένα σαφές, μακροπρόθεσμο πλαίσιο επενδύσεων.

Καθησυχάζοντας τις… ΑΠΕ

Παράλληλα, ο πρωθυπουργός επιχείρησε να καθησυχάσει τον κλάδο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ο οποίος είχε αρχίσει να ανησυχεί ότι οι πυρηνικές φιλοδοξίες θα γίνονταν εις βάρος των στόχων για καθαρή ενέργεια. Η Γαλλία θα «επενδύσει σε μια νέα πορεία για την υπεράκτια αιολική ενέργεια, την ηλιακή και τη γεωθερμία», δήλωσε ο Λεκoρνύ, επαναλαμβάνοντας όσα είχε πει την Παρασκευή σε εκπροσώπους των λόμπι των ΑΠΕ, οι οποίοι φοβούνταν ότι οι στόχοι θα περικόπτονταν δραστικά.

Οι διαβεβαιώσεις αυτές θα εξεταστούν προσεκτικά από τους επενδυτές, ιδίως στον τομέα της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας, όπου η Γαλλία υστερεί σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, παρά τις εκτεταμένες ακτογραμμές της. Παρότι η κυβέρνηση έχει επανειλημμένα δεσμευθεί να επιταχύνει τις αδειοδοτήσεις και την υλοποίηση έργων, η πρόοδος παραμένει αργή, συχνά λόγω τοπικών αντιδράσεων και δικαστικών προσφυγών.

Επιφυλάξεις για τα αιολικά

Όσον αφορά την χερσαία αιολική ενέργεια, ο Λεκoρνύ υιοθέτησε πιο επιφυλακτικό τόνο. Αντί για την επέκταση του αριθμού των αιολικών πάρκων, προτεραιότητα θα δοθεί στην αναβάθμιση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων με ισχυρότερες ανεμογεννήτριες, διαδικασία γνωστή ως «repowering». Στόχος είναι η αύξηση της παραγωγής, περιορίζοντας ταυτόχρονα τις οπτικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις που έχουν τροφοδοτήσει συχνές τοπικές αντιδράσεις.

«Προτεραιότητα θα δοθεί στην αναβάθμιση των υφιστάμενων αιολικών πάρκων με πιο ισχυρές ανεμογεννήτριες, ώστε να αποφευχθεί η εξάπλωσή τους στο τοπίο», δήλωσε ο πρωθυπουργός, αναγνωρίζοντας την πολιτική ευαισθησία του θέματος στις αγροτικές περιοχές.

Σημειώνεται ότι ο Λεκoρνύ δεν αποκάλυψε συγκεκριμένους αριθμητικούς στόχους ούτε για τις ανανεώσιμες πηγές ούτε για την πυρηνική ενέργεια, αφήνοντας να εννοηθεί ότι τα αναλυτικά στοιχεία θα περιλαμβάνονται στο επίσημο έγγραφο. Αυτό έχει ήδη προκαλέσει κριτική από περιβαλλοντικές οργανώσεις, οι οποίες υποστηρίζουν ότι οι σαφείς στόχοι είναι απαραίτητοι για τον έλεγχο της κυβερνητικής πολιτικής.

Ωστόσο, ο πρωθυπουργός επιχείρησε να απομακρύνει τη συζήτηση από ό,τι χαρακτήρισε ξεπερασμένες ιδεολογικές αντιπαραθέσεις. «Οι παλιές διαμάχες, όπως το να αντιπαραθέτουμε την πυρηνική ενέργεια με τις ανανεώσιμες, είναι ανούσιες και δεν ανταποκρίνονται στο μέγεθος των προκλήσεων που αντιμετωπίζουμε», δήλωσε. Αντίθετα, παρουσίασε την ενεργειακή μετάβαση ως ζήτημα κυριαρχίας, ασφάλειας και οικονομικής ανθεκτικότητας.

Τα ορυκτά καύσιμα

Η Γαλλία, όπως σημείωσε, εξακολουθεί να εισάγει πετρέλαιο και φυσικό αέριο αξίας περίπου 60 δισ. ευρώ ετησίως, γεγονός που την καθιστά ευάλωτη στις διακυμάνσεις των διεθνών αγορών και εξαρτημένη από ξένες δυνάμεις. Η ανάγκη περιορισμού αυτής της εξάρτησης έχει καταστεί ακόμη πιο επιτακτική μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η οποία εκτόξευσε τις τιμές της ενέργειας σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Στον πυρήνα ο εξηλεκτρισμός

Κεντρικός πυλώνας του οδικού χάρτη θα είναι, επομένως, ο εξηλεκτρισμός. Ο Λεκoρνύ δήλωσε ότι απαιτούνται ισχυρότερα κίνητρα για την επιτάχυνση της μετάβασης από τα ορυκτά καύσιμα, με στόχο το 60% των ενεργειακών αναγκών της χώρας να καλύπτεται από ηλεκτρική ενέργεια έως το 2030. Αυτό συνεπάγεται την ευρύτερη διάδοση των ηλεκτρικών οχημάτων, των αντλιών θερμότητας και τους εξηλεκτρισμού της βιομηχανίας, αυξάνοντας τις πιέσεις στο ηλεκτρικό σύστημα σε μια περίοδο που πολλοί πυρηνικοί σταθμοί βρίσκονται σε φάση συντήρησης ή αναβάθμισης.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η πρόκληση για την κυβέρνηση θα είναι να διασφαλίσει ότι η νέα παραγωγική ισχύς θα τεθεί σε λειτουργία εγκαίρως ώστε να καλυφθεί η αυξανόμενη ζήτηση, ενώ παράλληλα θα εκσυγχρονιστεί το δίκτυο και θα συγκρατηθεί το κόστος. Η υφιστάμενη ενεργειακή στρατηγική της Γαλλίας θεωρείται ευρέως ξεπερασμένη, καθώς περιλαμβάνει τη δέσμευση για μείωση της συμμετοχής της πυρηνικής ενέργειας στο 50% του ηλεκτρικού μείγματος έως το 2035 — στόχο ασύμβατο με τα σχέδια του Μακρόν για νέους αντιδραστήρες.

Η επερχόμενη κυβερνητική απόφαση αναμένεται να εγκαταλείψει επίσημα αυτόν τον στόχο, ευθυγραμμίζοντας την πολιτική με το όραμα του προέδρου για την πυρηνική ενέργεια ως ακρογωνιαίο λίθο του χαμηλών εκπομπών άνθρακα μέλλοντος της Γαλλίας. Οι υποστηρικτές θεωρούν ότι η πυρηνική ενέργεια προσφέρει αξιόπιστη, μηδενικών εκπομπών ηλεκτρική ισχύ σε μεγάλη κλίμακα, προσδίδοντας στη χώρα πλεονέκτημα στην απανθρακοποίηση των μεταφορών και της βιομηχανίας. Οι επικριτές, αντίθετα, υποστηρίζουν ότι οι νέοι αντιδραστήρες είναι δαπανηροί, απαιτούν μεγάλο χρόνο κατασκευής και κινδυνεύουν να εκτοπίσουν επενδύσεις σε φθηνότερες ανανεώσιμες πηγές.

Αναζητώντας πολιτικές ισορροπίες

Οι πολιτικές εντάσεις αναμένεται να συνεχιστούν. Χωρίς σαφή κοινοβουλευτική πλειοψηφία, η κυβέρνηση έχει αναγκαστεί να κινηθεί προσεκτικά, εξισορροπώντας αντικρουόμενα συμφέροντα και αποφεύγοντας νομοθετικές συγκρούσεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέες καθυστερήσεις. Με την επιλογή της έκδοσης του οδικού χάρτη μέσω κυβερνητικής απόφασης, ο Λεκoρνύ υιοθετεί μια πιο εκτελεστική προσέγγιση, η οποία ωστόσο ενδέχεται να αντιμετωπίσει νομικές ή πολιτικές προκλήσεις.

Για τη βιομηχανία, πάντως, η ύπαρξη ενός μακροπρόθεσμου σχεδίου θεωρείται ζωτικής σημασίας. Ενεργειακές εταιρείες, διαχειριστές δικτύων και βιομηχανίες έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι η αβεβαιότητα αποθαρρύνει τις επενδύσεις και υπονομεύει την ικανότητα της Γαλλίας να επιτύχει τους κλιματικούς της στόχους. Η δέσμευση του πρωθυπουργού να υπογράψει την απόφαση έως το τέλος της εβδομάδας θα αποτελέσει, επομένως, κρίσιμο τεστ αξιοπιστίας για την κυβέρνηση.