Τίτλοι τέλους για το ιταλικό μοντέλο - Η εναλλακτική λύση της… αντιστάθμισης, το παζάρι με τη Κομισιόν για 17 εκατ το χρόνο και τα νέα πυρά από βιομηχανία

Τέλος και επίσημα για το ιταλικό μοντέλο στο οποίο είχε ποντάρει πολλά η βιομηχανία για να μειωθεί το ενεργειακό της κόστος δείχνουν οι κινήσεις του ΥΠΕΝ, που επικεντρώνεται πλέον στην αντιστάθμιση, επιχειρώντας μέσω της εν εξελίξει διαπραγμάτευσης με τη Κομισιόν να αυξήσει όσο περισσότερο γίνεται τα διαθέσιμα ποσά.

Το γεγονός ότι το συγκεκριμένο θέμα έχει μπει στην άκρη μετά και τις επιφυλάξεις των Βρυξελλών και δεν αποτελεί πλέον το βασικό σενάριο για τη κυβέρνηση, επιβεβαίωσε χθες εμμέσως πλην σαφώς και ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου.

«Θα ήταν λάθος μήνυμα προς την Ευρώπη να δείξουμε ότι αυτενεργούμε», είπε ο κ. Παπασταύρου από το βήμα του Athens Energy Summit, φωτογραφίζοντας το ιταλικό μοντέλο, για να προσθέσει ότι «οι επαφές με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν φημίζονται για την ταχύτητά τους, αλλά είμαστε κοντά σε λύση».

Στο ερώτημα ως προς το ποια είναι η εναλλακτική λύση για να μειωθεί το ενεργειακό κόστος της βιομηχανίας, η απάντηση που δίνουν πηγές του ΥΠΕΝ παραπέμπει σε ένα μέτρο που αποτελεί εδώ και χρόνια κεκτημένο και ψηφισμένο για τις ελληνικές ενεργοβόρες επιχειρήσεις, την επιδότηση για την αντιστάθμιση του ενεργειακού τους κόστους λόγω CO2.

Στην πράξη, η συζήτηση δείχνει να επιστρέφει εκεί απ' όπου ξεκίνησε εδώ και πολλούς μήνες. Κι αυτό, καθώς τα έσοδα από την αντιστάθμιση, που σημειωτέον έχουν ψαλιδιστεί μετά τις νέες κατευθυντήριες γραμμές της Κομισιόν, αφορούν ένα υπάρχον μέτρο και δεν συνιστούν ένα καινούργιο σχήμα στήριξης όπως αυτό που χρειάζεται ο ενεργοβόρος τομέας.

«Η αντιστάθμιση είναι ένα κεκτημένο μέτρο, κακώς προτείνεται για να αποτελέσει το εναλλακτικό μέτρο», δηλώνει ο Πρόεδρος της ΕΒΙΚΕΝ Αντώνης Κοντολέων, πόσο μάλλον, όπως λέει, όταν σήμερα δεν μπορούμε να ποσοτικοποιήσουμε το τι θα κερδίσουν οι 57 ελληνικές βιομηχανίες που ωφελούνται απ’ αυτό.

Τα χρήματα για την αντιστάθμιση επρόκειτο να διαμορφωθούν φέτος για την ελληνική βιομηχανία στα 250 εκατ ευρώ, (ευθυγραμμιζόμενα με το μέσον όρο των υπόλοιπων χωρών -μελών της ΕΕ), αλλά με βάση τις νέες κατευθυντήριες γραμμές της Κομισιόν για την αντιστάθμιση, η Ελλάδα, λόγω της απολιγνιτοποίησης, είδε τον εθνικό συντελεστή εκπομπών CO2, βάσει του οποίου προκύπτει το ανθρακικό αποτύπωμα κάθε χώρας, να υφίσταται μια από τις μεγαλύτερες μειώσεις στην ΕΕ. Και να υποχωρεί κατά 25%, από 0,73 τόνους tCO₂/ MWh σε 0,58 tCO₂/.

Στη πράξη, επειδή το εθνικό μας αποτύπωμα έγινε πιο «πράσινο», μειώθηκε και η επιδότηση της βιομηχανίας για την αντιστάθμιση για τη περίοδο 2026-2030. Μεσοσταθμικά η απώλεια αυτή υπολογίζεται σε 17 εκατ ευρώ το χρόνο.

Αναζητούνται τρόποι για να περιοριστούν οι απώλειες

Τούτων δοθέντων, το υποκατάστατο που αναζητά η κυβέρνηση μετά τις επιφυλάξεις της Κομισιόν στο ιταλικό μοντέλο (τις οποίες γνώριζε από τη πρώτη στιγμή των μεταξύ τους επαφών), ως μέτρο μείωσης του κόστους των ενεργοβόρων επιχειρήσεων, είναι να αυξηθεί ο συντελεστής της χώρας για το ανθρακικό αποτύπωμα, ώστε η ελληνική βιομηχανία να… χάσει όσο το δυνατόν λιγότερα από τα 17 εκατ το χρόνο. Ή και να κερδίσει κάποια εκατομμύρια επιπλέον.

Ενώ δηλαδή η βιομηχανία υπολόγιζε ότι θα εισπράξει 150 εκατ ευρώ, τώρα το «παζάρι» με τις Βρυξέλλες αφορά το πώς θα υποστεί όσο το δυνατόν μικρότερη απώλεια από ένα υφιστάμενο μέτρο.

Στο ερώτημα πώς τα πράγματα έφτασαν ως εδώ, η απάντηση πηγών του ΥΠΕΝ είναι ότι η Κομισιόν απαγορεύει το συνδυασμό δύο εργαλείων κρατικής ενίσχυσης για τη στήριξη του ενεργειακού κόστους της βιομηχανίας. Δεν επιτρέπει δηλαδή τη χρηματοδότηση δύο φορές για το ίδιο επιλέξιμο κόστος.

Αυτό σημαίνει ότι οι επιδοτήσεις από το ιταλικό μοντέλο ή από το νέο κοινοτικό πλαίσιο για κρατικές ενισχύσεις (γνωστό ως CISAF), δεν μπορούν να «σωρευθούν» με άλλες ενισχύσεις που λαμβάνουν οι ενεργοβόρες επιχειρήσεις από άλλα εγκεκριμένα σχήματα, όπως π.χ. η αντιστάθμιση. Η τελευταία αποτελεί ένα πολύ σημαντικό εργαλείο στήριξης των επιλέξιμων ενεργοβόρων βιομηχανιών στη περίπτωση της Ελλάδας, το οποίο θα κινδύνευε - όπως λένε οι ίδιες πηγές - να απενεργοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό σε περίπτωση συμψηφισμού του με άλλο μέτρο.

Στο επιχείρημα αυτό, η βιομηχανία διαφωνεί. Και επιμένει, όπως επιβεβαιώνεται από την ίδια τη Κομισιόν ότι το ιταλικό σχήμα δεν συνιστά επιδότηση της βιομηχανίας, αλλά ενίσχυση των ΑΠΕ. Κι αυτό, καθώς πρόκειται για ένα είδος ενεργειακού «δανείου» (σταθερή τιμή μεγαβατώρας για τρία χρόνια) που αποπληρώνεται σε βάθος χρόνου με «τόκο». Και άρα οι επιχειρήσεις μπορεί να λάβουν ταυτόχρονα και έκπτωση στο ρεύμα αλλά και αποζημίωση για τους ρύπους, χωρίς τα δύο μέτρα να εμπίπτουν στη παραπάνω απαγόρευση.

Τι ευελπιστεί το ΥΠΕΝ

Αλλά επειδή το ΥΠΕΝ έχει διαφορετική άποψη επιμένει ότι η βασική του προτεραιότητα είναι μη «θυσιάσει» τα έσοδα από την αντιστάθμιση, που με στοιχεία 2023, έφτασαν στα 287 εκατ ευρώ για την Ελλάδα. Την ίδια χρονιά η Ολλανδία εισέπραξε 147 εκατ, η Φινλανδία 143 εκατ και η Ρουμανία 116,7 εκατ. ευρώ.

Ανάλογο πρόβλημα με εμάς λέγεται ότι έχει και η Γερμανία. Στο σενάριο που συμφωνήσει στο νέο κοινοτικό πλαίσιο στήριξης (CISAF) και πάρει έκπτωση στο ρεύμα, θα πρέπει να απεμπολήσει το ποσό των 2,4 δισ ευρώ που εισπράττει το χρόνο ως αντιστάθμιση, μακράν το υψηλότερο στην ΕΕ.

Η δε, Ιταλία, παρά το μέγεθός της, δεν εισπράττει ως αντιστάθμιση παρά μόνο 165 εκατ ευρώ, γεγονός που σημαίνει, όπως μεταφέρουν πηγές του ΥΠΕΝ, ότι είχε διαθέσιμο «χώρο» και έτσι κατάφερε να κατοχυρώσει έκπτωση βάσει του ιταλικού μοντέλου. Αυτό ωστόσο θα ίσχυε, όπως λένε πήγες της βιομηχανίας, μόνο σε περίπτωση χορήγησης της επιδότησης μέσω CISAF που είναι κρατική ενίσχυση.

Σε αυτό το λαβύρινθο των διαπραγματεύσεων με τη κοινοτική γραφειοκρατία συνεχίζει να βρίσκεται η υπόθεση με το βιομηχανικό ρεύμα.

Το μεν ΥΠΕΝ ζητά από τη DG Comp να λάβει υπόψη το περιφερειακό συντελεστή για την αντιστάθμιση, δηλαδή αυτών της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, που είναι υψηλότερος του ελληνικού (0,91 tCO₂/MWh), έτσι ώστε να… αυξηθεί το ανθρακικό αποτύπωμα της χώρας, άρα και η αποζημίωση που εισπράττει η βιομηχανία.

Ευελπιστεί ότι αν πειστεί η Κομισιόν, όχι μόνο να τον επαναφέρει εκεί που ήταν, αλλά και να πλησιάσει στα επίπεδα των Βαλκάνιων γειτόνων μας, ίσως προκύψουν για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες κάποια επιπλέον εκατομμύρια, λένε οι ίδιες πηγές.