Στ. Δάλλας (Protasis): Τα ελληνικά και ευρωπαϊκά λιμάνια γίνονται κόμβοι βιώσιμης ενέργειας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ναυτιλίας, ο Δρ. Στέφανος Δάλλας, Head of EU Projects Division της PROTASIS, παραχώρησε συνέντευξη στο energypress για το Cold Ironing και τη συμμετοχή της εταιρείας σε ευρωπαϊκά προγράμματα για τα λιμάνια.

Παρατίθεται ολόκληρη η συνέντευξη:

Μπορείτε να μας εξηγήσετε με απλά λόγια τι είναι το «Cold Ironing» ή On-shore Power Supply (OPS) και γιατί θεωρείται τόσο σημαντικό για το μέλλον των ευρωπαϊκών λιμανιών;
Οι όροι Cold Ironing, On-shore Power Supply (OPS) και Shore-Side Electricity System (SSES) περιγράφουν την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας από τον λιμένα στο πλοίο κατά τον ελλιμενισμό. Ο όρος Cold Ironing προέρχεται από τον 19ο αιώνα, όταν τα ατμόπλοια έσβηναν τις μηχανές τους και τα μεταλλικά τους μέρη “κρύωναν”. Σήμερα, η ίδια αρχή εφαρμόζεται με σύγχρονα συστήματα, ώστε τα πλοία να μη λειτουργούν τις μηχανές τους εντός λιμένα. Η λύση αυτή μειώνει σημαντικά ρύπους και θόρυβο, ενώ αποτελεί υποχρέωση βάσει των κανονισμών (ΕΕ) 2023/1804, (ΕΕ) 2023/1805 και της στρατηγικής Fit for 55, καθιστώντας την κρίσιμη για το μέλλον των ευρωπαϊκών λιμανιών.
 

Η PROTASIS συμμετείχε σε πολλά ευρωπαϊκά έργα. Ποιο είναι το κοινό τους όραμα και ποια είναι τα βασικά αποτελέσματα που ξεχωρίζετε μέχρι σήμερα;
Στόχος όλων των έργων που συμμετέχει η PROTASIS, όπως τα ELEMED, EALING, CIPORT, ALFION/ALFION-INFRA, CENTAVROS και DECOMPRES, είναι η δημιουργία λιμανιών φιλικών προς το περιβάλλον, μειώνοντας τις εκπομπές αερίων ρύπων από τα πλοία. Η εφαρμογή συστημάτων ηλεκτρικής διασύνδεσης ξηράς-πλοίου (Cold Ironing) επιτρέπει στα πλοία να τροφοδοτούνται με καθαρή ηλεκτρική ενέργεια κατά τον ελλιμενισμό τους.
Μέχρι σήμερα, έχουν ολοκληρωθεί μελέτες για δύο κύρια (core) και τρία συμπληρωματικά (comprehensive) λιμάνια του διευρωπαϊκού δικτύου (TEN-T), ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη αντίστοιχες μελέτες για άλλα τρία συμπληρωματικά λιμάνια. Επιπλέον, δύο λιμάνια –της Ηγουμενίτσας και της Ραφήνας– προχωρούν ήδη στην υλοποίηση συστημάτων Cold Ironing, γεγονός που θα μειώσει σημαντικά το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα.

Αν μπορούσατε να σταθείτε σε ένα συγκεκριμένο έργο που σας έκανε να αισθανθείτε περήφανοι, ποιο θα ήταν και γιατί;
Δεν θα μπορούσαμε να επιλέξουμε μόνο ένα έργο. Παρόλο που το κύριο αντικείμενο των έργων αυτών ήταν οι μελέτες συστημάτων Cold Ironing, κάθε ένα έχει τη δική του συνεισφορά στην προσπάθεια για την πράσινη μετάβαση των λιμένων. Το ELEMED ήταν το πρώτο έργο στην Ελλάδα με πιλοτική εφαρμογή Cold Ironing στην Κυλλήνη, ενώ το ALFION περιλάμβανε επιπρόσθετες μελέτες για την ενεργειακή αναβάθμιση του λιμένα Ηγουμενίτσας. Το EALING επικεντρώθηκε σε ευρωπαϊκά λιμάνια, το ALFION-INFRA στην εγκατάσταση Cold Ironing σε λιμάνι του κύριου δικτύου, και τα υπόλοιπα έργα συνέβαλαν σε τεχνικές μελέτες και υποδομές που μειώνουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Κάθε έργο αποτέλεσε διαφορετική πρόκληση και η ολοκλήρωσή τους μας γεμίζει υπερηφάνεια.

Ποιες προκλήσεις αντιμετωπίσατε και πώς τις ξεπεράσατε;

Κάθε έργο αποτελεί ξεχωριστή πρόκληση λόγω του αντικειμένου του και των ιδιαιτεροτήτων κάθε λιμανιού. Πριν από μια δεκαετία, το Cold Ironing ήταν κάτι νέο και αντιμετωπιζόταν με επιφυλακτικότητα. Επιπλέον, οι υφιστάμενες υποδομές των λιμένων, όπως τα απαρχαιωμένα τους ηλεκτρικά δίκτυα και οι χωροταξικοί περιορισμοί, απαιτούσαν προσεκτική ανάλυση της κίνησης και εκτίμηση των ενεργειακών αναγκών των πλοίων. Η επιτυχής υλοποίηση απαιτεί συνδυασμό διεπιστημονικής γνώσης, τεχνολογικής εξειδίκευσης και στρατηγικής συνεργασίας. Η ομάδα ΠΡΩΤΕΑΣ (PROTEUS), με συμμετοχή των εταιρειών PROTASIS Engineering and Consulting S.A., HYDRUS Engineering S.A., GATES – Global Transport and Engineering Systems Ltd και του Εργαστηρίου Θαλάσσιων Μεταφορών του ΕΜΠ, αποτελεί επιτυχημένο παράδειγμα τέτοιας συνέργειας.

Ποιος είναι ο ρόλος της PROTASIS σε αυτά τα έργα, και με ποιον τρόπο η συνεργασία στο πλαίσιο της ομάδας ΠΡΩΤΕΑΣ ενισχύει την επιτυχία τους;

Η PROTASIS αναλαμβάνει κυρίως τις απαραίτητες μελέτες για την αναβάθμιση του ηλεκτρικού δικτύου του λιμένα, τις μελέτες Front-End Engineering Design (FEED), τον σχεδιασμό συστημάτων διαχείρισης ενέργειας, καθώς και την τεχνική συμμόρφωση με τα διεθνή πρότυπα. Μέσα από την ομάδα ΠΡΩΤΕΑΣ, έχουμε ενώσει δυνάμεις με κορυφαίους φορείς όπως το ΕΜΠ και οι εταιρείες HYDRUS και GATES. Έτσι συνδυάζουμε τεχνογνωσία σε ηλεκτρολογικές μελέτες, περιβαλλοντική ανάλυση, στρατηγική ωρίμανση και τεχνολογίες αιχμής. Αυτή η συνέργεια είναι που μας επιτρέπει να υλοποιούμε έργα υψηλής πολυπλοκότητας με επιτυχία.

Ποιες είναι οι μεγαλύτερες περιβαλλοντικές βελτιώσεις που επιτυγχάνονται μέσω του Cold Ironing σε λιμάνια όπως ο Πειραιάς, η Ραφήνα ή η Ηγουμενίτσα;

Τα οφέλη από τη χρήση συστημάτων Cold Ironing σε λιμάνια όπως ο Πειραιάς, η Ραφήνα και η Ηγουμενίτσα είναι πολλαπλά. Επειδή βρίσκονται εντός αστικού ιστού, ήταν από τα πρώτα που συμμετείχαν σε ευρωπαϊκά έργα. Τα συστήματα μειώνουν σχεδόν ολόκληρο το τοπικό ρυπαντικό φορτίο (SO₂, NOₓ, PM) και τον θόρυβο από τις γεννήτριες των πλοίων, ενώ περιορίζουν τις εκπομπές CO₂, με τα οφέλη να αυξάνονται όσο «πρασινίζει» το ηλεκτρικό δίκτυο. Το αποτέλεσμα είναι καθαρότερος αέρας για κατοίκους και επιβάτες, πιο ήσυχο περιβάλλον ελλιμενισμού και βελτιωμένη υγεία και εικόνα των πόλεων.

Πέρα από το περιβάλλον, ποια είναι τα κοινωνικά οφέλη για τις τοπικές κοινότητες που ζουν δίπλα στα λιμάνια και πώς επηρεάζεται ο τουρισμός ή η καθημερινότητα των κατοίκων;

Η εγκατάσταση συστημάτων Cold Ironing ωφελεί τις τοπικές κοινότητες με πολλούς τρόπους. Μειώνεται η ατμοσφαιρική ρύπανση και ο θόρυβος, ενώ δημιουργούνται νέες θέσεις εργασίας για τη λειτουργία και συντήρηση των υποδομών. Η προώθηση του λιμανιού ως «πράσινου» και σύγχρονου προσελκύει περισσότερα και ποιοτικότερα πλοία, ενισχύοντας την τοπική οικονομία. Παράλληλα, οι πόλεις με τέτοιες υποδομές θεωρούνται πιο βιώσιμες και «έξυπνες», βελτιώνοντας τη διεθνή εικόνα τους και τον τουρισμό. Η αναβάθμιση του λιμανιού εντάσσεται ομαλά στον αστικό ιστό, καθιστώντας το χώρο ανάπτυξης και όχι πηγή ρύπανσης.

Πώς βλέπετε να εξελίσσονται οι σύγχρονοι λιμένες τα επόμενα 5–10 χρόνια και ποια θα είναι η συμβολή της PROTASIS σε αυτή τη μετάβαση;

Κοιτώντας μπροστά, το Cold Ironing αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα στη μετάβαση των λιμένων σε «έξυπνους ενεργειακούς κόμβους». Μέσα στην επόμενη δεκαετία, αναμένεται οι λιμένες να συνδυάζουν υποδομές ηλεκτροδότησης με συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές (φωτοβολταϊκά, αιολικά), τεχνολογίες υδρογόνου και εξελιγμένα εργαλεία διαχείρισης ζήτησης. Έτσι, όχι μόνο θα καλύπτονται οι ανάγκες των πλοίων με καθαρή ενέργεια, αλλά θα ενισχύεται και η ευστάθεια του τοπικού ηλεκτρικού δικτύου.
Η PROTASIS βλέπει τον ρόλο της σε αυτό το νέο περιβάλλον ως στρατηγικό εταίρο στην ολοκληρωμένη ενεργειακή διαχείριση των λιμένων: από τον σχεδιασμό και την υλοποίηση τεχνικών λύσεων, μέχρι τη διασύνδεση με τις τοπικές κοινότητες και την υιοθέτηση καινοτομιών που μειώνουν το αποτύπωμα άνθρακα. Στόχος μας είναι να συμβάλλουμε στη διαμόρφωση ενός βιώσιμου μοντέλου ναυτιλίας και λιμενικών υποδομών, με εφαρμογή τόσο στην Ελλάδα όσο και σε όλη τη Μεσόγειο.