Οι τρεις άμεσες παρεμβάσεις για θωράκιση απέναντι σε ένα μπλακ άουτ - Γιατί πρέπει να ανεβάσουν ταχύτητα οι επενδύσεις σε δίκτυα, μπαταρίες και ενίσχυση της αδράνειας

Τα μέτρα που θα θωρακίσουν το ηλεκτρικό σύστημα της χώρας δεν μπορούν να βασίζονται μόνο στις όλο και μεγαλύτερες περικοπές ενέργειας από ΑΠΕ, που από μόνες τους δεν αποτελούν παρά μια εμβαλωματική λύση και όχι μια δομική παρέμβαση.

Το κατέδειξε το ίδιο το μπλάκ άουτ στην Ιβηρική, για το οποίο μπορεί χθες η ισπανίδα υπ. Κλιματικής Μετάβασης Sara Aagesen να δήλωσε ότι θα χρειαστούν αρκετές ακόμη ημέρες μέχρι να ολοκληρωθεί το πόρισμα για τις αιτίες που το προκάλεσαν, ωστόσο όλα δείχνουν ότι συνδέεται με τις δομικές αδυναμίες του απομονωμένου απο την υπόλοιπη Ευρώπη ηλεκτρικού συστήματος της χώρας. Δηλαδή την απουσία ισχυρών διασυνδέσεων και επιτάχυνσης βασικών έργων εκσυγχρονισμού του δικτύου, πρόβλημα παρόμοιο με αυτό που αντιμετωπίζει και η Ελλάδα.

Το σχετικό καμπανάκι έκρουσε χθες με άρθρο του στο «Βήμα», ο Πρόεδρος του ΑΔΜΗΕ, Μάνος Μανουσάκης, μιλώντας για μια σειρά από κρίσιμα έργα για τη θωράκιση του Λεκανοπέδιου και όλης της χώρας που καθυστερούν επικίνδυνα και τα οποία έχουν μπλοκάρει από τοπικά συμφέροντα.

Εφερε ως παραδείγματα τις διασυνδέσεις Κορίνθου - Αττικής, Λάρυμνας- Αλιβερίου και τη γραμμή Χανιά – Δαμάστα Ηρακλείου, αλλά κυρίως το ΚΥΤ Αργυρούπολης, «η ματαίωση του οποίου εγείρει σοβαρούς κινδύνους για την Αττική, ειδικά με την αύξηση της ζήτησης φορτίου που θα επιφέρει η ανάπτυξη του Ελληνικού και το cold ironing στα λιμάνια». Σημειωτέον ότι το Λεκανοπέδιο Αττικής χρειάζεται για την ευστάθεια του ηλεκτρικού συστήματος 5 Κέντρα Υπερυψηλής Τάσης (ΚΥΤ), ωστόσο ακόμη και σήμερα συνεχίζει και λειτουργεί με 4, καθώς το ΚΥΤ Αργυρούπολης απουσιάζει από την εξίσωση.

«Η καθυστέρηση αυτών των έργων θα αυξήσει τις πιθανότητες τοπικών διακοπών ή ανάλογα και με τις συνθήκες, ολικού blackout», ανέφερε χαρακτηριστικά o κ. Μανουσάκης.

Δεν έχει εγκατασταθεί ούτε μια μπαταρία

Το δεύτερο καμπανάκι αφορά το γεγονός ότι παρά τη θηριώδη διείσδυση των ΑΠΕ - στα επίπεδα των 2 GW πέρυσι, με εκτίμηση για άλλα τόσα φέτος - και την επίσης αλματώδη αύξηση των περικοπών, δεν έχουμε ακόμη εγκαταστήσει στη χώρα ούτε μια μπαταρία. Τα μοναδικά συστήματα αποθήκευσης που λειτουργούν σήμερα στην Ελλάδα είναι δύο αντλησιοταμιευτικά της ΔΕΗ.

Στο κεφάλαιο αυτό, οι ευθύνες του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και των υπόλοιπων εμπλεκόμενων φορέων, διαχειριστών και ρυθμιστών είναι μεγάλες.

Η ανισορροπία ανάμεσα στη μεγάλη προσφορά πράσινης ενέργειας και στην περιορισμένη κατανάλωση δεν προέκυψε χθες. Είναι ένα μέγεθος απολύτως μετρήσιμο, αναμενόμενο και υπολογισμένο εδώ και χρόνια. Τίποτα ωστόσο δεν έχει γίνει στη κατεύθυνση να μειωθούν οι χρονοβόρες αδειοδοτικές διαδικασίες που απαιτεί η υλοποίηση αυτών των επενδύσεων.

Ασφαλώς και η εγκατάσταση μπαταριών δεν πρόκειται από μόνη της να μηδενίσει το πρόβλημα, μπορεί ωστόσο να δώσει σημαντικές ανάσες και στο σύστημα και στους παραγωγούς.

Παρ’ όλα αυτά ενδείξεις μείωσης των καθυστερήσεων δεν διαφαίνονται, παρ’ ότι οι ώρες με περικοπές και μηδενικές ή αρνητικές τιμές λόγω του συνδυασμού υπερπροσφοράς και χαμηλής ζήτησης, πρόκειται να «πυκνώσουν» το επόμενο διάστημα. Κι αυτό γιατί βρίσκεται προ των πυλών η επαναφορά των αρνητικών προσφορών στην αγορά Εξισορρόπησης (αρχικά με κατώφλι τα -50 ευρώ/ MWh). 

Ενίσχυση της αδράνειας και πυκνωτές

Το τρίτο καμπανάκι στο οποίο αναφέρθηκε με πρόσφατο άρθρο του στο Energypress ο ομότιμος καθηγητής του Πολυτεχνείου, Παντελής Κάπρος, αφορά τα έργα ενίσχυσης της αδράνειας του συστήματος, των συστημάτων ισχύος ταχείας απόκρισης και τη γενικότερη αναβάθμιση της προστασίας και ελέγχου για την αντιμετώπιση ταχέων μεταβατικών φαινομένων.

Τα δίκτυα που λειτουργούν με ενέργεια από φυσικό αέριο ή άλλες θερμικές μονάδες έχουν υψηλή αδράνεια, γεγονός που σημαίνει ότι διαθέτουν αντίσταση στις αλλαγές συχνότητας. Αυτό δεν ισχύει όταν τα δίκτυα στηρίζονται σε ενέργεια που παράγεται από ΑΠΕ, όπου η αδράνεια είναι χαμηλή και μπορεί να τα κάνει λιγότερο ανθεκτικά σε αιφνίδιες διαταραχές.

Τόσο η αποθήκευση με μπαταρίες όσο και οι υπερπυκνωτές παίζουν σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της αδράνειας. Στο πλαίσιο αυτό άλλωστε ο Διευθύνων Σύμβουλος της ΔΕΗ, Γιώργος Στάσσης, ανακοίνωσε στις αρχές Απριλίου από τη Δ.Μακεδονία, ότι οι παλαιές γεννήτριες των μονάδων 3 και 4 της Καρδιάς θα μετατραπούν σε σύγχρονους πυκνωτές, προκειμένου να ενισχύσουν τη σταθεροποίηση του συστήματος υπερυψηλής τάσης.

Στη πράξη οι πυκνωτές είναι μια τεχνολογία που χρησιμοποιεί τις υπάρχουσες γεννήτριες έχοντας ενσωματώσει στον άξονά τους έναν σφόνδυλο, ο οποίος λειτουργεί ως βαρίδι. Έτσι, καθίσταται δυνατή η ρύθμιση της τάσης και της συχνότητας του συστήματος, ενώ η λύση αυτή θεωρείται η βέλτιστη από τεχνοοικονομική άποψη για τη διασφάλιση της αξιοπιστίας και της ασφάλειας των εθνικών δικτύων υπερυψηλής τάσης. Στη συγκεκριμένη περίπτωση έχει ήδη ξεκινήσει η διαδικασία επιλογής αναδόχου, μετά την ολοκλήρωση των απαιτούμενων αδειοδοτήσεων, με την επένδυση να κινείται στα 30 εκατ. ευρώ.

Συνοψίζοντας, το μπλακ άουτ στην Ιβηρική θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αιτία αναστοχασμού και στην Ελλάδα. Καταρχήν για να επιταχυνθούν οι διαδικασίες όρων σύνδεσης σε μπαταρίες που αποτελούν το πρώτο «αντίδοτο» στην υψηλή διείσδυση των ΑΠΕ. Αφετέρου για να δοθεί βάρος σε επενδύσεις ενίσχυσης της αδράνειας του συστήματος, και κυρίως για να αλλάξει το θεσμικό πλαίσιο, ώστε να μειωθούν οι καθυστερήσεις στην αδειοδοτική διαδικασία των μικρών και μεγαλύτερων έργων στα δίκτυα.

Αρκεί μια ματιά στη τελευταία ανασκόπηση προόδου του δεκαετούς προγράμματος ανάπτυξης του ΑΔΜΗΕ 2025-2034, με τα χρονοδιαγράμματα για πολλά από τα μικρά, μεσαία και μεγαλύτερα έργα του να μετατίθενται για μια ακόμη φορά προς τα πίσω.