Χρονιά ορόσημο το 2025 στη διαχείριση των αποβλήτων

Η ψήφιση του νόμου 5151/24 αποτέλεσε κομβικό σημείο για την τιτάνια προσπάθεια που ξεκίνησε η Κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη το 2019 προκειμένου να βγάλει την Ελλάδα από τη «μαύρη λίστα» των περιβαλλοντικά ελεγχόμενων εταίρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της διαχείρισης των αποβλήτων.

Τότε, παραλαμβάναμε έναν ανεδαφικό εθνικό σχεδιασμό, χωρίς στόχους για χαμηλή ταφή, με ελάχιστες υποδομές διαχείρισης αποβλήτων. Μόλις 3 Μονάδες Επεξεργασίας Αποβλήτων σε λειτουργία, άλλες 5 σε κατασκευή, προβληματική ανακύκλωση και 65 περιπτώσεις προστίμων για την ανεξέλεγκτη ταφή των απορριμμάτων μας.

Σήμερα, πέντε χρόνια μετά, τα πράγματα έχουν αλλάξει ριζικά. Από το καλοκαίρι του 2019 η Γενική Γραμματεία Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων έχει έρθει στο φυσικό της χώρο, στο Υπουργείο Περιβάλλοντος. Έτσι, με τη συστηματική δουλειά που κάνουμε, σήμερα έχουμε καταφέρει να έχουμε 12 Μονάδες Επεξεργασίας Αποβλήτων σε λειτουργία, 23 σε φάση κατασκευής, ενώ αναμένεται εντός εξαμήνου η υπογραφή της σύμβασης για άλλες 7. Άλλες 4 μονάδες εκτιμάται ότι θα αρχίσουν να κατασκευάζονται μέχρι τέλος του 2025. Τέλος, με 4 έργα ΣΔΙΤ, που αφορούν στις υποδομές σε Κω και Κάλυμνο, Σύρο και Μύκονο, Λέσβο και Σάμο και Λαμία και Χαλκίδα, θα έχουν ολοκληρωθεί όλες οι διαγωνιστικές διαδικασίες για τις εγκαταστάσεις διαχείρισης αποβλήτων στη χώρα μας.

Παράλληλα, από τις 65 περιπτώσεις προστίμων για τις παράνομες χωματερές που παραλάβαμε, σήμερα έχουν απομείνει 20, εκ των οποίων μόνο οι 3 αφορούν λειτουργούσες παράνομες χωματερές. Για τις περιπτώσεις προστίμων που απομένουν ήδη βρίσκεται σε εφαρμογή σχέδιο για τη «θεραπεία» τους το αμέσως επόμενο διάστημα.

Επίσης, στο πλαίσιο της μεγάλης μεταρρύθμισης στην ανακύκλωση που υλοποιεί η Κυβέρνηση, εντός του 2025 προγραμματίζονται:

• Η εφαρμογή του συστήματος εγγυοδοσίας (DRS) για πλαστικές και μεταλλικές φιάλες. Στόχος είναι, στην πλήρη ανάπτυξή του συστήματος, οι πολίτες να έχουν ένα δίκτυο με 15.000 σημεία σε όλη την Ελλάδα, όπου θα μπορούν εύκολα να επιστρέφουν τα πλαστικά και τα μεταλλικά μπουκαλάκια ποτών ώστε να εισπράττουν το εγγυοδοτικό αντίτιμο των 10 ή 15 λεπτών. Λαμβάνουμε έτσι πίσω καθαρά υλικά, με χαμηλό κόστος διαχείρισης, που δεν το επιβαρύνονται οι πολίτες, ενώ ενισχύουμε ουσιαστικά τα ποσοστά ανακύκλωσης στη χώρα μας.

• Η ανάληψη της συλλογής των ανακυκλώσιμων από τους υπόχρεους παραγωγούς, μέσω ενός νέου επιχειρησιακού σχεδίου, το οποίο θα αυξήσει τους σημερινούς διαθέσιμους πόρους από τα 30 εκατ. ευρώ στα 100 εκατ. ευρώ.

• Η υλοποίηση χωριστής συλλογής βιοαποβλήτων και ανακύκλωσης σε περιοχές κάτω των 10.000 κατοίκων (αφορά σε 90 ορεινούς και νησιωτικούς δήμους).

• Η αναβάθμιση των Μονάδων Επεξεργασίας Αποβλήτων σε Μονάδες Ανάκτησης και Ανακύκλωσης.

• Η ολοκλήρωση των ολιστικών προγραμμάτων ανακύκλωσης για κάθε Φορέα Διαχείρισης Αποβλήτων (ΦΟΔΣΑ). Πρόκειται για σχέδια που θα περιλαμβάνουν τις δράσεις ανακύκλωσης, τις ποσότητες που θα συνεισφέρουν, καθώς και τις πηγές χρηματοδότησης.

• Η ολοκλήρωση των Περιφερειακών Σχεδίων Διαχείρισης Αποβλήτων.

• Η θεσμοθέτηση των απαραίτητων διατάξεων για την ενεργειακή αξιοποίηση των υπολειμμάτων των αποβλήτων.

Τα νέα «στοιχήματα» που έχουμε βάλει δεν είναι εύκολα, αλλά ωστόσο αποτελούν μονόδρομο για να καταστήσουμε την Ελλάδα ισότιμο εταίρο στην ομάδα των περιβαλλοντικά προηγμένων ευρωπαϊκών χωρών. Γεγονός που θα επιφέρει πολλαπλά οφέλη, όχι μόνο για το περιβάλλον, αλλά και για την εθνική οικονομία, τους πολίτες και τις επιχειρήσεις.

Όσα επιτύχαμε μέχρι σήμερα αποτελούν εχέγγυο για μία ακόμη πιο δυναμική συνέχεια, στην οποία η Γενική Γραμματεία Διαχείρισης Αποβλήτων θα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της μάχης, όπως έκανε μέχρι τώρα. Εφαρμόζοντας τον κεντρικό στρατηγικό σχεδιασμό, αξιοποιώντας πληθώρα χρηματοδοτικών εργαλείων, θα εξακολουθήσουμε να επενδύουμε και να δημιουργούμε προϋποθέσεις, κίνητρα και ευκαιρίες ώστε η εικόνα της χώρας μας στον τομέα διαχείρισης των αποβλήτων σύντομα να μη θυμίζει σε τίποτα εκείνη που παραλάβαμε το 2019.

Το 2025, μαζί με τις ελπίδες που φέρνει μαζί του ως ένα νέο ξεκίνημα, ενσωματώνει και τη βεβαιότητα ότι -τουλάχιστον στο κομμάτι των απορριμμάτων- η Ελλάδα αφήνει πίσω της όσα την πλήγωναν και την καθιστούσαν έναν προβληματικό ευρωπαίο εταίρο.
 

Ο κ. Μανώλης Γραφάκος είναι Γενικός Γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του ΥΠΕΝ