Αγορά φωτοβολταϊκών: Πετώντας σε κενά αέρος

Ο τίτλος δεν μπήκε τυχαία. Η αγορά φωτοβολταϊκών κυριολεκτικά πετάει, τόσο στη χώρα μας όσο και διεθνώς. Την ίδια ώρα όμως, μια σειρά από νέες προκλήσεις κάνουν αυτή την πτήση όχι και τόσο ομαλή και άνετη. Ας δούμε γιατί.

Το 2023, οι εγκαταστάσεις νέων φωτοβολταϊκών στην Ελλάδα άγγιξαν το επίπεδο ρεκόρ των 1,6 GW, ισχύς μεγαλύτερη απ’ ότι έχει εγκατασταθεί ποτέ στη χώρα μας σε ένα έτος, ανεξαρτήτως τεχνολογίας ηλεκτροπαραγωγής. Το 2024 αναμένουμε να ξεπεράσουμε αυτό το νούμερο, ενώ και το 2025 θα έχουμε μια αξιοσημείωτα μεγάλη αγορά. Μεγάλη σίγουρα με τα μέτρα μιας μικρής χώρας όπως είναι η Ελλάδα, αλλά ακόμη και με τα διεθνή δεδομένα. Η χώρα μας φιγουράρει πρώτη στην ΕΕ και δεύτερη στον κόσμο στην εγκατεστημένη ισχύ φωτοβολταϊκών ως ποσοστό της εγχώρια παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας. Μια ιδιαίτερα τιμητική θέση που σπάνια κατέκτησε η χώρα μας σε οποιοδήποτε τομέα της οικονομίας.

Την ίδια ώρα, κάποια σύννεφα σκιάζουν αυτή τη λαμπρή επιτυχία. Το 2024 έγιναν αισθητές οι πρώτες σοβαρές περικοπές σε φωτοβολταϊκούς σταθμούς, αν και προς το παρόν, οι περικοπές είναι περισσότερες στα αιολικά. Όλοι συμφωνούν πως το 2025 θα είναι ακόμη πιο δύσκολη χρονιά ως προς τις περικοπές. Η κατάσταση θα αρχίσει να ηρεμεί από το 2026, οπότε και θα καταστούν λειτουργικά τα πρώτα συστήματα αποθήκευσης.

Τους πρώτους μήνες του 2024 είδαμε ακόμη σημαντικά χαμηλές τιμές για τα φωτοβολταϊκά στη χονδρεμπορική αγορά. Οι λιγότερο υποψιασμένοι μάλιστα ένοιωσαν πανικό μπροστά σε αυτές τις χαμηλές τιμές, ξεχνώντας ότι αυτό που μετρά τελικά είναι οι μέσες ετήσιες τιμές, οι οποίες αναμένεται να διορθωθούν σταδιακά ακολουθώντας μια ανοδική πορεία. Οι νέες συνθήκες που διαμορφώνονται στην αγορά μας υπενθυμίζουν απλώς πως οι ενεργειακές επενδύσεις, όπως κάθε άλλη επένδυση, έχουν ρίσκο. Κάτι που αγνοούσαν όσοι επί σειρά ετών είχαν συνηθίσει τις σταθερές και ενίοτε πολύ γενναιόδωρες ταρίφες.

Και ενώ η Πολιτεία αναζητά πλέον τρόπους να θεραπεύσει αυτές τις νέες ανισορροπίες, ο χρόνος τρέχει αδυσώπητα εναντίον μας. Έχουμε σχεδόν ξεχάσει από πότε έχει να προκηρυχθεί ένας νέος διαγωνισμός για έργα ΑΠΕ. Πολιτικές για την ενσωμάτωση μπαταριών σε έργα ΑΠΕ (μπροστά και πίσω από τον μετρητή) καθυστερούν αδικαιολόγητα, επιβαρύνοντας έτι περαιτέρω την κατάσταση. Η δε παραγωγή νομοθετικού και ρυθμιστικού έργου από πλευράς ΥΠΕΝ υπολείπεται των άμεσων και επιτακτικών αναγκών.

Πουθενά δεν έγινε πιο εμφανές αυτό απ’ ότι στην περίπτωση της αυτοκατανάλωσης. Το ΥΠΕΝ βιάστηκε μεν να περάσει από το σχήμα του net-metering στο net-billing, καθυστέρησε όμως για πάνω από ένα έτος την προώθηση των σχετικών εφαρμοστικών υπουργικών αποφάσεων.

Μεγάλα καράβια, μεγάλες φουρτούνες λένε. Στην περίπτωση των φωτοβολταϊκών, η ρήση αυτή βρίσκει σίγουρα εφαρμογή, καθώς πλέον η αγορά έχει μεγαλώσει και ωριμάσει και συνεπώς κάθε ανισορροπία, στρέβλωση ή καθυστέρηση γίνεται ιδιαίτερα εμφανής και επώδυνη.

Βλέποντας βέβαια την μεγάλη εικόνα, μπορούμε να είμαστε αισιόδοξοι. Τα επόμενα χρόνια, ως  το ορόσημο του 2030, μπορούμε να διπλασιάσουμε τη συνολικά εγκατεστημένη ισχύ των φωτοβολταϊκών, μπορούμε και πρέπει να επιτύχουμε σημαντική ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης και να διευρύνουμε την ενεργειακή δημοκρατία εγγυόμενοι μια σταθερά αναπτυσσόμενη αγορά αυτοκατανάλωσης.

Ναι, ο δρόμος δεν θα είναι εύκολος ούτε χωρίς προβλήματα. Τα ίδια προβλήματα όμως που αντιμετωπίζουν πλέον όλες οι χώρες. Θα ήταν παράδοξο η ενεργειακή μετάβαση σε ένα νέο και πιο πράσινο ενεργειακό μοντέλο να γίνει εν μία νυκτί και ανέφελα. Μιλάμε ίσως για τη σημαντικότερη ενεργειακή μεταστροφή στην ιστορία της ανθρωπότητας. Και σε αυτή την ενεργειακή επανάσταση, τα φωτοβολταϊκά έχουν κληθεί να οδηγήσουν την κούρσα.

______

Ο Δρ. Σωτήρης Καπέλλος είναι Πρόεδρος του Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ)

Το άρθρο περιλαμβάνεται στον τόμο GREEK ENERGY 2024 που εξέδωσε για 13^η χρονιά το επιτελείο του energypress.