Επίσημη πρώτη για την Ευρωπαϊκή Βιομηχανική Συμμαχία για τους Μικρούς Αρθρωτούς Πυρηνικούς Αντιδραστήρες στις Βρυξέλλες

Την πρώτη Γενική Συνέλευση της Ευρωπαϊκής Βιομηχανικής Συμμαχίας για τους Μικρούς Αρθρωτούς Αντιδραστήρες (SMR) φιλοξένησε η Κομισιόν στις Βρυξέλλες στις 29 και 30 Μαΐου. 

Στην εκδήλωση συμμετείχαν η  Επίτροπος Ενέργειας Κάντρι Σίμσον, ο Επίτροπος Εσωτερικής Αγοράς, Τιερί Μπρετόν, και η Επίτροπος Καινοτομίας, Έρευνας, Πολιτισμού, Εκπαίδευσης και Νεολαίας, Ιλιάνα Ιβάνοβα.  

Η εκδήλωση συγκέντρωσε τα 278 Μέλη της Συμμαχίας από τα κράτη μέλη που έχουν υποβάλει αίτηση μέχρι στιγμής, σε κλάδους, ερευνητικούς οργανισμούς, νεοφυείς επιχειρήσεις, κέντρα κατάρτισης και ακαδημαϊκούς και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.

Η συνάντηση επικεντρώθηκε στον τρόπο μελλοντικής υποστήριξης συγκεκριμένων έργων και στη δημιουργία του διοικητικού συμβουλίου και των τεχνικών ομάδων εργασίας. 

Πρόκειται επί της ουσία για την πρώτη επίσημη συνάντηση αυτής της Συμμαχίας, η οποία ξεκίνησε  από την Επιτροπή τον Φεβρουάριο. 

Ο βασικός στόχος της  Βιομηχανικής Συμμαχίας SMRs είναι να επιταχύνει την ανάπτυξη, την επίδειξη και την εξάπλωση των SMR στην Ευρώπη μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 2030. Στόχος είναι η ενίσχυση της πυρηνικής αλυσίδας εφοδιασμού στην Ευρώπη αξιοποιώντας την παραγωγική της ικανότητα και την ικανότητα καινοτομίας της και ενισχύοντας τη συνεργασία της ΕΕ. 

Καταλύτης στην πράσινη μετάβαση

Σε συνδυασμό με άλλες πηγές καθαρής ενέργειας, οι SMR θα διαδραματίσουν ρόλο στην επίτευξη της μετάβασης στην καθαρή ενέργεια και στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας στην Ευρώπη τα επόμενα χρόνια, βοηθώντας στην απανθρακοποίηση της παραγωγής και της βιομηχανίας ηλεκτρικής ενέργειας, στην παραγωγή υδρογόνου χαμηλών εκπομπών άνθρακα και στην παροχή θερμότητας σε βιομηχανίες και αστικές συνοικίες.

«Είμαι στην ευχάριστη θέση να ανοίξω τη σημερινή πρώτη Γενική Συνέλευση της Ευρωπαϊκής Βιομηχανικής Συμμαχίας για τους Μικρούς Αρθρωτούς Αντιδραστήρες» ανέφερε στην εναρκτήρια ομιλία της η Κάντρι Σίμσον, προσθέτοντας: «Έχουμε εδώ κράτη μέλη, την πυρηνική βιομηχανία, νεοφυείς επιχειρήσεις, ΜΜΕ, την κοινότητα της πυρηνικής έρευνας, την ακαδημαϊκή κοινότητα και τα ιδρύματα κατάρτισης και εκπαίδευσης».

Σύμφωνα με την κ. Σίμσον το διακύβευμα είναι μεγάλο, και πως είναι σημαντικό να οικοδομηθεί μια ανταγωνιστική ευρωπαϊκή βιομηχανία SMR για ένα πιο βιώσιμο, οικονομικά αποδοτικό και ασφαλές ενεργειακό σύστημα.

«Η ανανεώσιμη ενέργεια, η οποία συμπληρώνεται από την πυρηνική ενέργεια σε ορισμένα κράτη μέλη, προβλέπεται να καλύψει πάνω από το 90% της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ το 2040. Βασικά, αυτή η μετάβαση προσφέρει πολλές τεχνολογικές και βιομηχανικές ευκαιρίες. Ειδικά για τη βιομηχανία καθαρής τεχνολογίας της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του πυρηνικού τομέα», υπογράμμισε.

Οι τρεις πόλοι

Η ευρωπαία επίτροπος αναφέρθηκε σε τρεις βασικές παραμέτρους:

 Πρώτον, η εστίαση αυτής της Βιομηχανικής Συμμαχίας πρέπει να είναι σε συγκεκριμένα έργα και τεχνολογίες. Να προσφέρει με πολύ πρακτικούς όρους, με σεβασμό στην ασφάλεια και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Να προχωρήσει πέρα από την Ε&Α και τις γενικές συζητήσεις για την τεχνολογία. Και να αναπτύξει έτοιμα σχέδια SMR την επόμενη δεκαετία. Καταλύτης σε αυτή την προσπάθεια είναι οι startups καθώς έχουν δυνατότητες καινοτομίας και ευελιξίας και μπορούν να χρησιμοποιήσουν πόρους εδραιωμένων βιομηχανικών ή ερευνητικών κέντρων.

Δεύτερον, η Συμμαχία θα χρειαστεί να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις που σχετίζονται με την ανάπτυξη των SMR κατά μέτωπο. Μέχρι τώρα, ήμασταν πολύ αργοί στην αντιμετώπιση ζητημάτων που σχετίζονται με τις νέες τεχνολογίες. Τα θέματα κυμαίνονται από την αλυσίδα εφοδιασμού και τη χρηματοδότηση έως τις δεξιότητες και τις ικανότητες, και από την ασφάλεια και τη διαχείριση απορριμμάτων έως τον τρόπο με τον οποίο δεσμεύουμε το κοινό. Αυτό πρέπει να αλλάξει εάν θέλουμε οι SMR να κάνουν σημάδια την επόμενη δεκαετία και μετά.

Τρίτον, η κ. Σίμσον εξέφρασε τις ευχαριστίες της για το ενδιαφέρον που έχει καταγραφεί για αυτή τη Συμμαχία. « Έχουμε ήδη λάβει περισσότερες από 300 αιτήσεις από πολύ διαφορετικούς τύπους οντοτήτων.  Όλες οι αιτήσεις που ελήφθησαν πριν από την αρχική προθεσμία της 12ης Απριλίου 2024 έχουν αξιολογηθεί και οι αιτούντες έλαβαν πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση της αίτησής τους πριν από τα τέλη Απριλίου. Εξακολουθούμε να λαμβάνουμε αιτήσεις και συνεχίζουμε να τις αξιολογούμε – έτσι η Συμμαχία θα αναπτυχθεί περαιτέρω» υπογράμμισε.

Συνεργασίες

Η κ. Σίμσον αναφέρθηκε επίσης στην προώθηση της συνεργασίας μεταξύ της Βιομηχανικής Συμμαχίας και οποιωνδήποτε άλλων παραγόντων που έχουν δεσμευτεί να προωθήσουν την ανάπτυξη των SMR στην Ευρώπη. Αυτό περιλαμβάνει εκείνους από τους ομοϊδεάτες διεθνείς συμμάχους μας όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, τις ΗΠΑ και τη Νότια Κορέα.

Επόμενα βήματα

Τέλος αποκάλυψε ότι τα άμεσα επόμενα βήματα θα είναι οι τεχνολογικοί χάρτες πορείας της Συμμαχίας έως το 4ο τρίμηνο του τρέχοντος έτους και το Στρατηγικό Σχέδιο Δράσης έως το 1ο τρίμηνο του επόμενου έτους.

Η πρόσκληση

Τον περασμένο Φεβρουάριο η Κομισιόν δημοσίευσε πρόσκληση υποβολής αιτήσεων για ένταξη στη νέα Ευρωπαϊκή Βιομηχανική Συμμαχία για Μικρούς Αρθρωτούς Αντιδραστήρες (SMR).

Οι SMR είναι πυρηνικοί αντιδραστήρες που είναι πολύ μικρότεροι από τους συμβατικούς πυρηνικούς σταθμούς και η παραγωγή τους μπορεί να βασίζεται σε συστήματα και εξαρτήματα συναρμολογημένα στο εργοστάσιο. Με την ενίσχυση της συνεργασίας σε επίπεδο ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Βιομηχανική Συμμαχία για τους SMR θα επιταχύνει την ανάπτυξη των πρώτων SMR στην ΕΕ έως τις αρχές της δεκαετίας του 2030. Αυτό θα γίνει σύμφωνα με τα υψηλότερα πρότυπα ασφάλειας και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας, με ταυτόχρονη προώθηση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας.

Η ανακοίνωση υπογράμμιζε ότι είναι απαραίτητες όλες οι ενεργειακές λύσεις με μηδενικές και χαμηλές εκπομπές άνθρακα (συμπεριλαμβανομένων των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, της πυρηνικής ενέργειας, της ενεργειακής απόδοσης, της αποθήκευσης, της CCS, της CCU, της αφαίρεσης άνθρακα, της γεωθερμίας και της υδροενέργειας και όλες οι άλλες τρέχουσες και μελλοντικές τεχνολογίες καθαρής μηδενικής ενέργειας) για την απανθρακοποίηση του ενεργειακού συστήματος τις επόμενες δεκαετίες.

Ευρύ φάσμα

Η πρόσκληση απευθυνόταν σε ένα ευρύ φάσμα ενδιαφερομένων, συμπεριλαμβανομένων πωλητών, επιχειρήσεων κοινής ωφελείας, εξειδικευμένων πυρηνικών εταιρειών, χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, ερευνητικών οργανισμών, κέντρων κατάρτισης και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια. Η αρχική πρόσκληση ήταν ανοιχτή για αιτήσεις έως τις 12 Απριλίου, ενώ θα ακολουθήσουν επόμενες προσκλήσεις για την εξασφάλιση της ενημερωμένης συμμετοχής.

Όπως αναφέρει η Κομισιον σε ανακοίνωσή της, οι SMR έχουν πολλά πλεονεκτήματα έναντι των συμβατικών πυρηνικών σταθμών. Είναι πολύ πιο ευέλικτοι όσον αφορά την επιλογή τοποθεσίας, την ταχύτητα κατασκευής καθώς και την ποσότητα του νερού ψύξης που απαιτείται. Έχουν επίσης μεγαλύτερη απήχηση στους ιδιώτες επενδυτές χάρη στο χαμηλότερο αρχικό κόστος και τα μικρότερα χρονοδιαγράμματα ανάπτυξης. Είναι κατάλληλα για χρήση σε ολοκληρωμένους ενεργειακούς κόμβους (π.χ. σε συνδυασμό με μερικές φορές διαλείπουσα ανανεώσιμη ενέργεια) και για αντικατάσταση σταθμών ηλεκτροπαραγωγής με ορυκτά καύσιμα. Είναι σε θέση να παρέχουν ηλεκτρική ενέργεια καθώς και θερμότητα για τη βιομηχανία και την τηλεθέρμανση και θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή υδρογόνου χαμηλών εκπομπών άνθρακα.

Οι στόχοι της συμμαχίας

Η συμμαχία στοχεύει να διευκολύνει και να επιταχύνει την ανάπτυξη, την επίδειξη και την ανάπτυξη των πρώτων έργων SMRs στην Ευρώπη στις αρχές της δεκαετίας του 2030. Λειτουργεί μέσω ειδικών ομάδων εργασίας για τη βελτίωση των συνθηκών για την ανάπτυξη, επίδειξη και εγκατάσταση SMR, συμπεριλαμβανομένης της αναζωογόνησης της αλυσίδας εφοδιασμού πυρηνικών. Οι δραστηριότητές της αποσκοπούν στην υποστήριξη συγκεκριμένων έργων SMR και στην επιτάχυνση της ανάπτυξής τους στην ευρωπαϊκή αγορά.

Για την επίτευξη αυτών των στόχων, η συμμαχία θα διαμορφώσει ένα στρατηγικό σχέδιο δράσης, μαζί με τεχνολογικούς οδικούς χάρτες, προς 

1. εντοπισμό των πιο ελπιδοφόρων, προηγμένων και οικονομικά αποδοτικών τεχνολογιών SMR που είναι κατάλληλες για υποστήριξη συμμαχίας
2. υποστήριξη έργων SMR, ενίσχυση της ευρωπαϊκής αλυσίδας εφοδιασμού (συμπεριλαμβανομένων των καυσίμων και των πρώτων υλών), με την αντιμετώπιση πιθανών κενών και την παροχή καθοδήγησης σε έργα SMR από την έναρξη έως την ανάπτυξη
3. εντοπισμό επενδυτικών φραγμών, ανάλυση ευκαιριών χρηματοδότησης και διερεύνηση νέων οικονομικών επιλογών ανάμειξης για την ανάπτυξη SMR
4. καθιέρωση τρόπων ενημέρωσης και εμπλοκής των πιθανών βιομηχανικών χρηστών των SMR, όπως οι βιομηχανίες έντασης ενέργειας, οι παραγωγοί υδρογόνου κ.λπ.
5. εντοπισμό μελλοντικών αναγκών για έρευνα σε SMR και προηγμένους αρθρωτούς αντιδραστήρες (AMR), διαπιστώνοντας τα κενά δεξιοτήτων κατά μήκος της αλυσίδας εφοδιασμού που θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν στο πλαίσιο του προγράμματος έρευνας και κατάρτισης Euratom και από εθνικά προγράμματα
6. ενίσχυση των ανταλλαγών και των επαφών μεταξύ των φορέων υλοποίησης έργων, των ευρωπαϊκών ρυθμιστικών αρχών πυρηνικής ασφάλειας και των ρυθμιστικών αρχών στις χώρες της ΕΕ
7. διευκόλυνση της ίδρυσης μιας Ακαδημίας Πυρηνικών Δεξιοτήτων και εντοπισμό μελλοντικών ικανοτήτων και αναγκών ανάπτυξης δεξιοτήτων
8. συνεργασία με σχετικούς διεθνείς φορείς για να βοηθήσει τα ευρωπαϊκά έργα SMR να φτάσουν στις διεθνείς αγορές