Κερδίζουν μερίδιο αγοράς οι αντλίες θερμότητας στην Ευρώπη παρά την πτώση των πωλήσεων – Οι προκλήσεις και οι προοπτικές

Μετά από αρκετά χρόνια ισχυρής ανάπτυξης, οι αγορές αντλιών θερμότητας επιβραδύνθηκαν στην Ευρώπη το 2023. 

Ωστόσο, παρά την πτώση των πωλήσεων σε βασικές ευρωπαϊκές περιοχές, θα μπορούσε κανείς να πει ότι η τάση το 2023 δεν σηματοδοτεί ύφεση του κλάδου.

Οι αντλίες θερμότητας γενικά αύξησαν τη θέση τους σε σχέση με τα ορυκτά συστήματα θέρμανσης και, σε ορισμένες από τις μεγαλύτερες αγορές θέρμανσης της ηπείρου κατέγραψαν συνεχή ανάπτυξη. 

Φαίνεται ότι το περασμένο έτος, η επέκταση της αγοράς αντλιών θερμότητας στην Ευρώπη χτύπησε ένα «ταβάνι», καθώς οι αλλαγές στην πολιτική,   οι αλλαγές στις τιμές της ενέργειας, η στασιμότητα της οικονομίας και η αντίδραση κατά των πρωτοβουλιών για το κλίμα επηρέασαν αρνητικά τις πωλήσεις σε πολλά έθνη. 

Σε ολόκληρη την ήπειρο, σημειώθηκε γενική κάμψη των πωλήσεων κατά περίπου 5% σε σύγκριση με ένα χρόνο νωρίτερα.

Μεικτά μηνύματα

Ο αντίκτυπος ήταν πιο έντονος στον τομέα των αντλιών θερμότητας με πηγή αέρα για θέρμανση χώρων, με μείωση 12% στις πωλήσεις αέρα-νερού, και 10% μείωση στις πωλήσεις αέρα-αέρα. 

Αντίθετα, ο τομέας των αντλιών θερμότητας ζεστού νερού – αυτές που χρησιμοποιούνται για τη θέρμανση νερού για χρήση στο σπίτι – σημείωσε σημαντική ανάπτυξη, σημειώνοντας αύξηση σχεδόν κατά 20%.

Ωστόσο, αν και παραμένουν υψηλές σε ιστορικούς όρους, αυτές οι πωλήσεις απέχουν πολύ από αυτό που απαιτείται για την επίτευξη των κλιματικών στόχων.

Σύμφωνα με μοντελοποίηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ΕΕ θα χρειαστεί περίπου 60 εκατομμύρια αντλίες θερμότητας έως το 2030 για να φτάσει σε τροχιά μηδενισμού έως το 2050. Εκτιμάται ότι στα τέλη του 2023, υπήρχαν περίπου 23 εκατομμύρια αντλίες θερμότητας σε 21 κράτη της ΕΕ που περιλαμβάνονται στα δεδομένα. Αυτό σημαίνει ότι θα χρειάζονταν κατά μέσο όρο περίπου έξι εκατομμύρια εγκαταστάσεις ετησίως έως το 2030, προκειμένου να επιτευχθεί το ορόσημο των 60 εκατ., ενώ ο τρέχων ρυθμός ανάπτυξης είναι πιο κοντά στα 2,5 εκατομμύρια ετησίως.

Αντίστροφη τάση

Όπως επισημαίνει σε εκτενές του άρθρο το carbonbrief.com  οι τάσεις το 2023 κινήθηκαν προς την αντίθετη κατεύθυνση από ό,τι θα απαιτούνταν. Μεταξύ των χωρών που σημείωσαν τη μεγαλύτερη πτώση στις πωλήσεις ήταν η Ιταλία, η Φινλανδία και η Πολωνία. 

Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία της αγοράς από την Ευρωπαϊκή Ένωση Αντλιών Θερμότητας (EHPA), οι ιταλικές πωλήσεις μειώθηκαν σε περίπου 345.000 μονάδες το 2023, σε σύγκριση με 514.000 το προηγούμενο έτος, καταγράφοντας μείωση 33%.

Στη Φινλανδία, πουλήθηκαν περίπου 114.000 αντλίες θερμότητας σε σύγκριση με σχεδόν 200.000 το 2022. Και στην Πολωνία, η αγορά έπεσε στις 129.000 μονάδες αφού έφτασε τις 208.000 το 2022.

Ενώ η ευρωπαϊκή αγορά συρρικνώθηκε συνολικά, αρκετές μεμονωμένες χώρες παρουσίασαν ισχυρή ανάπτυξη. Στη Γερμανία για παράδειγμα, οι πωλήσεις αυξήθηκαν κατά 60% από έτος σε έτος από 276.000 το 2022 σε 439.000 το 2023.

Στην Ολλανδία, πουλήθηκαν 154.000 αντλίες θερμότητας, αύξηση 53% σε σχέση με τα επίπεδα του 2022, που ήταν περίπου 100.000. Το Βέλγιο γνώρισε τη μεγαλύτερη άνοδο στην αγορά της Ευρώπης κατά 72%, ξεπερνώντας τις 100.000 πωλήσεις σε ένα χρόνο για πρώτη φορά. 

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο εμπορικός όμιλος Heat Pump Association ανέφερε ετήσια αύξηση 4% φτάνοντας τις πωλήσεις άνω των 60.000 μονάδων. Αυτά τα δεδομένα περιλαμβάνουν αντλίες θερμότητας αέρα-νερού και εδάφους, αλλά δεν λαμβάνουν υπόψη τον αέρα-αέρα και, ως εκ τούτου, είναι ελλιπή. 

Οι αντλίες θερμότητας αποκτούν μερίδιο αγοράς

Σύμφωνα με το δημοσίευμα του carbonbrief.org η μείωση στις ευρωπαϊκές πωλήσεις αντλιών θερμότητας το 2023 κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση από ό,τι απαιτείται για την επίτευξη των στόχων της Ευρώπης για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές. Ωστόσο, η συνολική εικόνα είναι πιο λεπτή από ό,τι υποδηλώνει αυτή η αντίθεση. 

Για παράδειγμα, σε ορισμένες χώρες όπου τα σπίτια θερμαίνονται κυρίως από ορυκτά καύσιμα, οι αντλίες θερμότητας συνέχισαν να κερδίζουν μερίδιο αγοράς. 

Από την άποψη αυτή η Γαλλία είναι ηγέτιδα. Το μερίδιο αγοράς των αντλιών θερμότητας αυξάνεται σταθερά την τελευταία δεκαετία, με περισσότερες αντλίες θερμότητας να πωλούνται σε σχέση με λέβητες αερίου και πετρελαίου για πρώτη φορά το 2022.

Αυτή η γαλλική τάση συνεχίστηκε το 2023. Οι πωλήσεις λεβήτων ορυκτών καυσίμων μειώθηκαν απότομα κατά 23% , επιτρέποντας στις αντλίες θερμότητας να φτάσουν το 61% της αγοράς θέρμανσης, παρά το γεγονός ότι επίσης σημειώθηκε μικρή πτώση στις πωλήσεις. 

Η Γερμανία έχει δει το μερίδιο αγοράς των αντλιών θερμότητας να αυξάνεται σταθερά από έτος σε έτος από περίπου 10% το 2014 σε 33% το 2023. 

Στην Πολωνία το μερίδιο αγοράς έχει αυξηθεί σημαντικά στο 40%, από μόλις 10% το 2018. Η Ολλανδία έχει επίσης δει μια ταχεία μετατόπιση με μερίδιο αγοράς 18% το 2023, σε σύγκριση με μόλις 1% το 2014.

Το μερίδιο αγοράς αντλιών θερμότητας της Ιταλίας που είναι πιο σταθερό, συρρικνώθηκε το 2023 μετά από δύο χρόνια ανάπτυξης. Στο Ηνωμένο Βασίλειο οι αντλίες θερμότητας έχουν τριπλασιάσει περίπου το μερίδιο αγοράς τους σε πέντε χρόνια, αλλά από πολύ χαμηλή βάση. Εξαιρουμένων των πωλήσεων αντλιών θερμότητας αέρα-αέρα , μόνο περίπου 60.000 μονάδες πωλήθηκαν το 2023, με τρέχον μερίδιο αγοράς περίπου 3%. 

Λαμβάνοντας υπόψη και τις έξι χώρες μαζί – τις μεγαλύτερες αγορές για εγκαταστάσεις θέρμανσης, οι οποίες εξακολουθούν να έχουν λέβητες αερίου ως κυρίαρχη τεχνολογία θέρμανσης – το μερίδιο αγοράς των αντλιών θερμότητας τριπλασιάστηκε από περίπου 8% το 2013 σε 24% το 2023.

Μια προκλητική προοπτική 

Οι ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν ποικίλες προκλήσεις όσον αφορά την αύξηση των πωλήσεων αντλιών θερμότητας. Ένα καλό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση της Γαλλίας. 

Από τη μία πλευρά, η γαλλική κυβέρνηση μείωσε τη χρηματοδότηση ενός από τα κύρια προγράμματα υποστήριξης αντλιών θερμότητας κατά 1,4 δισ. ευρώ , ενώ ανακοίνωσε αύξηση των τιμολογίων ηλεκτρικής ενέργειας. Από την άλλη, η ρυθμιστική αρχή ανακοίνωσε επίσης μια αύξηση στα τιμολόγια του φυσικού αερίου, συνδέοντάς την άμεσα με τη μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου, μεταξύ άλλων παραγόντων, συμπεριλαμβανομένης της άρσης του ανώτατου ορίου τιμών. 

Αυτό υποδηλώνει μια κλιμακούμενη οικονομική ευπάθεια για τους πελάτες που παραμένουν στο δίκτυο φυσικού αερίου στη Γαλλία. Ο κλάδος θέρμανσης αναμένει περαιτέρω συρρίκνωση της αγοράς λεβήτων το 2024, αν και όχι με τον ρυθμό που παρατηρήθηκε το 2022-2023.

Η αγορά αντλιών θερμότητας στην Ολλανδία ήταν μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες στην Ευρώπη το 2023.  

Ενώ σημειώθηκε μείωση των πωλήσεων στη χώρα κατά το τελευταίο τρίμηνο του 2023, λόγω των περιορισμών της εφοδιαστικής αλυσίδας, οι μακροπρόθεσμες προοπτικές μιλούν για περαιτέρω ανάπτυξη. Η αγορά αναμένεται να παραμείνει σε παρόμοια επίπεδα όλο το 2024.

Προειδοποιήσεις

Σε επίπεδο ΕΕ, οι προηγουμένως ισχυρές ενδείξεις υποστήριξης έχουν αρχίσει να εξασθενούν. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καθυστερήσει το σχέδιο δράσης της για την αντλία θερμότητας , το οποίο θα συνέχιζε να θέτει τις βάσεις για την ταχεία επέκταση της τεχνολογίας σε ολόκληρη την ΕΕ. 

Περισσότεροι από 60 διευθύνοντες σύμβουλοι σε όλη τη βιομηχανία αντλιών θερμότητας επέκριναν την απόφαση, προειδοποιώντας ότι διακινδύνευε δισεκατομμύρια ευρώ σε επενδύσεις. 

Ταυτόχρονα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκριναν πρόσφατα την αναθεωρημένη Οδηγία για την Ενεργειακή Απόδοση στα Κτίρια , η οποία θα απαγορεύει τις επιδοτήσεις για αυτόνομους λέβητες ορυκτών καυσίμων μετά το 2025 και στοχεύει στην πλήρη κατάργηση των λεβήτων ορυκτών καυσίμων έως το 2040.