Συμβάσεις για προμήθεια αερίου με διάρκεια το αργότερο ως το 2049 - Μέτρα για προώθηση των υποδομών υδρογόνου από την Κομισιόν

Ο αναθεωρημένος κανονισμός και η οδηγία για την αγορά αερίου που ανακοίνωσε χθες η Κομισιόν εκτιμάται ότι θα βελτιώσουν σημαντικά την πρόσβαση στην αγορά και τις υποδομές για ανανεώσιμα αέρια και αέρια χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και υδρογόνο, συμβάλλοντας στη μείωση των εκπομπών σε ολόκληρο τον τομέα της ενέργειας.

Ειδικότερα, η Κομισιόν τονίζει ότι θα διασφαλίσει τη σύνδεσή τους και την πρόσβασή τους στο υφιστάμενο δίκτυο φυσικού αερίου και θα επιτρέψει εκπτώσεις στα διασυνοριακά τιμολόγια και τα τιμολόγια έγχυσης για τα εν λόγω καθαρότερα αέρια. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι τα κράτη μέλη μπορούν να καταστήσουν φθηνότερη τη ροή ανανεώσιμων αερίων και αερίων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών μέσω του συστήματος, καθώς οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές μπορούν να αποφασίσουν να εφαρμόσουν εκπτώσεις σε διάφορα τιμολόγια δικτύου. Το κανονιστικό πλαίσιο διασφαλίζει ότι τα ανανεώσιμα αέρια και τα αέρια χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών έχουν την απαιτούμενη πρόσβαση στην αγορά και μπορούν εύκολα να αποτελέσουν αντικείμενο εμπορίας.

Για να αποφευχθεί ο κατακερματισμός της αγοράς, οι νέοι κανόνες θεσπίζουν κοινά πρότυπα για την ποιότητα του αερίου που μπορεί να ρέει μεταξύ των κρατών μελών. Οι διαχειριστές μεταφοράς υποχρεούνται να δέχονται αέριο με περιεκτικότητα σε υδρογόνο έως 2 %, ενώ είναι επίσης δυνατή η σύναψη εθελοντικών συμφωνιών για υψηλότερα μείγματα. Καθιερώνεται μηχανισμός επίλυσης διαφορών για τις περιπτώσεις όπου προκύπτουν διαφωνίες μεταξύ γειτονικών διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς σχετικά με την ποιότητα του αερίου που είναι διατεθειμένοι να αποδεχθούν. Ωστόσο, η ποιότητα του φυσικού αερίου πρέπει να παρακολουθείται στενά. Οι κανόνες αυτοί θα διασφαλίσουν ότι η απόκλιση στην ποιότητα του φυσικού αερίου δεν θα αποτελέσει εμπόδιο στο διασυνοριακό εμπόριο. Αυτό συνάδει με τη στρατηγική της ΕΕ για το υδρογόνο, του Ιουλίου του 2020, ώστε να αντικατοπτρίζεται η προτεραιότητα της χρήσης υδρογόνου στην καθαρή μορφή του.

Το αναθεωρημένο πλαίσιο καθορίζει επίσης μια διαδικασία για την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με τις πρακτικές πτυχές της εφαρμογής, δηλαδή την εξασφάλιση χρηματοδότησης και την εξεύρεση τεχνικών λύσεων, με σαφείς ρόλους για τις επιχειρήσεις και τις ρυθμιστικές αρχές.

Συμβάσεις για αέριο με διάρκεια ως το 2049

Μεταξύ άλλων προβλέπεται ότι οι μακροπρόθεσμες συμβάσεις για ορυκτό αέριο χωρίς μείωση εκπομπών δεν θα πρέπει να διαρκούν πέραν του 2049. Μετον τρόπο αυτό θα αποφευχθεί ο εγκλωβισμός της Ευρώπης στις εισαγωγές ορυκτού αερίου, ενώ παράλληλα θα δοθούν κίνητρα για τη χρήση ανανεώσιμων αερίων και αερίων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, τα οποία θα παραχθούν σε μεγάλο βαθμό στην εγχώρια αγορά και, ως εκ τούτου, θα ενισχύσουν την ενεργειακή ασφάλεια.

Ανάπτυξη των υποδομών υδρογόνου

Το νέο πλαίσιο για το υδρογόνο που θεσπίστηκε με την εν λόγω μεταρρύθμιση της αγοράς φυσικού αερίου διασφαλίζει ότι το υδρογόνο θα μεταφερθεί με οικονομικά αποδοτικό τρόπο από περιοχές όπου μπορεί εύκολα να παραχθεί στους βιομηχανικούς πελάτες που το χρειάζονται. Εξορθολογίζει τις διαδικασίες σχεδιασμού δικτύων, προωθώντας παράλληλα τον διασυνοριακό συντονισμό.

Σε εθνικό επίπεδο, όλοι οι διαχειριστές δικτύων μεταφοράς υδρογόνου πρέπει να υποβάλλουν δεκαετές σχέδιο ανάπτυξης δικτύου και να το επικαιροποιούν ανά διετία, κατόπιν διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη. Κάθε κράτος μέλος θα διαθέτει ενιαίο σχέδιο ανάπτυξης δικτύων για το υδρογόνο ή, κατ' επιλογή, κοινό σχέδιο για το φυσικό αέριο και το υδρογόνο, όπου οι ειδικές ανάγκες του τομέα υδρογόνου προσδιορίζονται και αντιμετωπίζονται χωριστά. Ενθαρρύνεται επίσης ο ισχυρότερος συντονισμός του σχεδιασμού των υποδομών μεταξύ των τομέων της ηλεκτρικής ενέργειας, του υδρογόνου και του φυσικού αερίου. Όσον αφορά την ανάπτυξη του δικτύου διανομής, η νομοθεσία διασφαλίζει ότι οι διαχειριστές υποβάλλουν ανά τετραετία πρόγραμμα ανάπτυξης του δικτύου.

Εκτός από τα εθνικά σχέδια ανάπτυξης δικτύων, ένα ξεχωριστό δεκαετές σχέδιο ανάπτυξης δικτύων υδρογόνου σε επίπεδο ΕΕ θα παράσχει την αναγκαία διαφάνεια όσον αφορά τις ανάγκες σε υποδομές. Την ανάπτυξή του θα αναλάβει μια νέα, ανεξάρτητη ένωση της ΕΕ που συγκεντρώνει διαχειριστές δικτύων μεταφοράς υδρογόνου με την ονομασία ENNOH (Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών Δικτύων Υδρογόνου). Αυτό θα συμβάλει στην προώθηση ειδικών υποδομών υδρογόνου και στην καλύτερη ευθυγράμμισή τους με τα εθνικά σχέδια. Για να διασφαλιστεί η ενοποίηση του ενεργειακού συστήματος και να συμβάλει στην οικονομικά αποδοτική ανάπτυξη υποδομών, το ΕΔΔΔΥ, το ΕΔΔΣΜ-ηλ και το ΕΔΔΣΜ-αερίου θα συνεργαστούν για την υλοποίηση ολοκληρωμένου σχεδιασμού δικτύων σε επίπεδο ΕΕ, με κοινά σενάρια στους τομείς της ηλεκτρικής ενέργειας, του υδρογόνου και του φυσικού αερίου.

Η μεταρρύθμιση εισάγει επίσης τον σχεδιασμό της αγοράς υδρογόνου στην Ευρώπη με σταδιακή εισαγωγή κανόνων σε δύο φάσεις, πριν και μετά το 2033. Κατά τη φάση της επέκτασης θα εφαρμοστεί μόνο ένα απλουστευμένο πλαίσιο, ενώ θα παρέχει ήδη σαφή προβολή σχετικά με τους μελλοντικούς κανόνες για μια ανεπτυγμένη αγορά υδρογόνου. Οι διατάξεις αυτές καλύπτουν ιδίως την πρόσβαση σε υποδομές υδρογόνου, τον διαχωρισμό των δραστηριοτήτων παραγωγής και μεταφοράς υδρογόνου («αποδεσμοποίηση») και τον καθορισμό τιμολογίων.

Σύστημα πιστοποίησης για το υδρογόνο χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και τα συνθετικά καύσιμα

Η μεταρρύθμιση εισάγει ένα σύστημα πιστοποίησης για τα αέρια χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, συμπεριλαμβανομένου του υδρογόνου, το οποίο συμπληρώνει την πιστοποίηση των ανανεώσιμων αερίων και του υδρογόνου στο πλαίσιο της αναθεωρημένης οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Θα εξασφαλίσει ισότιμους όρους ανταγωνισμού και συνέπεια κατά την αξιολόγηση του πλήρους αποτυπώματος εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου των διαφόρων αερίων και θα επιτρέψει στα κράτη μέλη και τους καταναλωτές να τα συγκρίνουν αποτελεσματικά και να τα λαμβάνουν υπόψη στο ενεργειακό τους μείγμα. Οι κανόνες πιστοποίησης θα ισχύουν τόσο για τις εισαγωγές όσο και για την εγχώρια παραγωγή, προκειμένου να εξασφαλιστούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού και να αποφευχθεί η διαρροή άνθρακα. Το σύστημα αντικατοπτρίζει το σύστημα που χρησιμοποιείται για την πιστοποίηση των βιοκαυσίμων.

Η Επιτροπή αξιολογεί και αναγνωρίζει τα λεγόμενα εθελοντικά συστήματα για την πιστοποίηση των καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Ως εκ τούτου, οι παραγωγοί καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών μπορούν να βασίζονται σε ένα καθιερωμένο σύστημα πιστοποίησης από τρίτους, τα εθελοντικά συστήματα, τα οποία είναι διεθνείς εταιρείες με πείρα άνω της δεκαετίας στην πιστοποίηση βιοκαυσίμων, βιομάζας και άλλων προϊόντων παγκοσμίως. Τα κράτη μέλη υποχρεούνται να αποδέχονται αποδεικτικά στοιχεία από τα εθελοντικά συστήματα που αναγνωρίζονται από την Επιτροπή.

Σύμφωνα με την αναθεωρημένη νομοθεσία, το υδρογόνο χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών ορίζεται ως καύσιμο που επιτυγχάνει μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 70 % σε σύγκριση με τα ορυκτά καύσιμα. Η ακριβής μεθοδολογία για την αξιολόγηση των εκπομπών υδρογόνου χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών θα αναπτυχθεί μέσω κατ' εξουσιοδότηση πράξης που θα υποβληθεί έως το τέλος του 2024.