Στο ελ ντοράντο των κρίσιμων μετάλλων – Πράσινο φως από την Νορβηγία για εξορύξεις βαθέων υδάτων

Ένα καθοριστικό βήμα στο να γίνει η πρώτη χώρα στον κόσμο που ανοίξει τον βυθό της για εμπορική εξόρυξη βαθέων υδάτων κάνει η Νορβηγία, η οποία  έδωσε το πράσινο φως σε μια άκρως επίμαχη κοινοβουλευτική ψηφοφορία χθες Τρίτη.

Η απόφαση έρχεται παρά τις προειδοποιήσεις επιστημόνων ότι θα μπορούσε να έχει καταστροφικές επιπτώσεις στη θαλάσσια ζωή και την αντίθεση από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο, που έχουν ζητήσει την προσωρινή απαγόρευση της εξόρυξης βαθέων υδάτων λόγω περιβαλλοντικών ανησυχιών.

Η πρόταση, η οποία υπερψηφίστηκε με 80 ψήφους υπέρ έναντι 20 κατά από το κοινοβούλιο της Νορβηγίας μετά την προσέλκυση διακομματικής υποστήριξης, αναμένεται να επιταχύνει την εξερεύνηση ορυκτών , συμπεριλαμβανομένων πολύτιμων καικρίσιμων μετάλλων, αλλά και σπάνιων γαιών με μεγάλη ζήτηση για πράσινες τεχνολογίες.

Μια έκταση όση η Βρετανία

Ενώ η απόφαση θα ισχύει αρχικά για τα νορβηγικά ύδατα, θα εκθέσει μια περιοχή μεγαλύτερη από τη Βρετανία – 280.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα (108.000 τετραγωνικά μίλια) – σε πιθανή εξόρυξη από εταιρείες, οι οποίες θα μπορούν να υποβάλουν αίτηση για άδειες εξόρυξης ορυκτών όπως λίθιο, σκάνδιο και κοβάλτιο. 

Οι υποστηρικτές λένε ότι η εξόρυξη μετάλλων και ορυκτών από τον βυθό του ωκεανού είναι απαραίτητη για τη διευκόλυνση μιας παγκόσμιας μετάβασης από τα ορυκτά καύσιμα, προσθέτοντας ότι η πρακτική είναι λιγότερο επιζήμια για το περιβάλλον από την εξόρυξη στην ξηρά.

Οι επικριτές ωστόσο, υποστηρίζουν ότι η εξόρυξη βαθέων υδάτων είναι «εξαιρετικά καταστροφική», ενώ οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι πλήρεις περιβαλλοντικές επιπτώσεις είναι δύσκολο να προβλεφθούν.

Στον κυνήγι για κρίσιμα ορυκτά

Κρίσιμα ορυκτά όπως το κοβάλτιο, το νικέλιο, ο χαλκός και το μαγγάνιο μπορούν να βρεθούν σε οζίδια μεγέθους πατάτας στον πυθμένα του βυθού. Αυτά τα ορυκτά χρησιμοποιούνται για μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων, ανεμογεννήτριες και ηλιακούς συλλέκτες.

Τι προτείνεται;

Η πρόταση της Νορβηγίας ανοίγει το δρόμο για τις εταιρείες να υποβάλουν αίτηση για εξόρυξη κρίσιμων ορυκτών στα εθνικά της ύδατα κοντά στο αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ. Η περιοχή, η οποία αποτελεί μέρος της εκτεταμένης υφαλοκρηπίδας του βυθού της Νορβηγίας, εκτιμάται ότι είναι μεγαλύτερη από το Ηνωμένο Βασίλειο σε περίπου 280.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα.

Η κυβέρνηση της Νορβηγίας δεν σκοπεύει να ξεκινήσει αμέσως γεωτρήσεις για κρίσιμα ορυκτά, εάν εγκριθεί το σχέδιο. Αντίθετα, οι εταιρείες θα πρέπει να υποβάλουν προτάσεις για άδειες που θα ψηφίζονται κατά περίπτωση στο κοινοβούλιο.

Οζίδια νικελίου στον βυθό

Οι υποστηρικτές θεωρούν ότι η απόξεση ορυκτών από τον πυθμένα θα μπορούσε να σπάσει τον έλεγχο της Κίνας και της Ρωσίας σε κρίσιμες πρώτες ύλες και ότι μπορεί να αντικαταστήσει την χερσαία εξόρυξη, η οποία στοιχειώνεται από ζητήματα όπως η αποψίλωση των δασών, η παιδική εργασία και ο εκτοπισμός κοινοτήτων. Αλλά φαίνεται υπερβολικά αισιόδοξο η χερσαία εξόρυξη να πάψει εάν ξεκινήσει η ακριβότερη εξόρυξη βαθέων υδάτων.

Αλλά και νέα θέματα αναδύονται, όπως η ασάφεια του πώς θα μοιραστούν τα λάφυρα, δεδομένου ότι ο διεθνής βυθός είναι κοινή κληρονομιά της ανθρωπότητας. Ταυτόχρονα εταιρείες όπως η BMW, η Volvo και η Samsung έχουν δεσμευτεί να κρατήσουν τα ορυκτά που προέρχονται από αυτή τη μέθοδο μακριά από τις αλυσίδες εφοδιασμού τους.

Μια ιστορία δεκαετιών

Από τη δεκαετία του 1960, ο απέραντος, κρύος, ανήλιαγος βυθός του ωκεανού αποτελεί αντικείμενο σιωπηρής μελέτης για εξορυκτικές δραστηριότητες. Ένα επίσης πολλά υποσχόμενο πεδίο είναι η Ζώνη Clarion-Clipperton, μια περιοχή που εκτείνεται τουλάχιστον 4,5 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα στον Ειρηνικό.

Ζώνη Clarion-Clipperton

Η αβυσσαλέα πεδιάδα, πάνω από 4 χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια, είναι γεμάτη με τρισεκατομμύρια «πολυμεταλλικούς όζους» μεγέθους πατάτας που περιέχουν μαγγάνιο, νικέλιο, χαλκό και κοβάλτιο, μέταλλα τα οποία χρησιμοποιούνται σε επαναφορτιζόμενες μπαταρίες για ηλεκτρικά οχήματα. Τα μέταλλα συσσωρεύονται σε οζίδια γύρω από μικρά αντικείμενα όπως όστρακα επί εκατομμύρια χρόνια.

Η περιοχή διαθέτει επίσης υποβρύχια βουνά, επενδυμένα με κρούστα-επικάλυψη αποτελούμενη από μέταλλα και θειούχα μεταλλεύματα που βρίσκονται γύρω από υδροθερμικούς αγωγούς βαθέων υδάτων πολύ υψηλών θερμοκρασιών. Οι κρούστες είναι πλούσιες σε πολύτιμα μέταλλα όπως η πλατίνα και το μολυβδαίνιο. Τα μεταλλεύματα περιέχουν χαλκό, χρυσό και ασήμι. Όλα είναι περιζήτητα προϊόντα στα ηλεκτρονικά είδη, τις κατασκευές και τις μεταφορές.

Αλλά αυτά τα ορυκτά είναι ενσωματωμένα σε μια θαλάσσια υποδομή, που δημιουργήθηκε επί χιλιετίες και περισσότερο, η οποία υποστηρίζει έναν ως επί το πλείστον άγνωστο κατάλογο ζωής στα βαθιά. Γνωστοί κάτοικοι περιλαμβάνουν σφουγγάρια, αγγούρια της θάλασσας, χταπόδια και ξενοφυφόρα, περίεργα μονοκύτταρα πλάσματα στο μέγεθος μπάλας του τένις. Τα νηματώδη σκουλήκια και τα καρκινοειδή φωλιάζουν στη μαλακή θαλάσσια ιλύ.

Η εξόρυξη βαθέων υδάτων θα κατέστρεφε αυτά τα πλάσματα και τους βιότοπούς τους. Η ανάκτηση των οζιδίων συνεπάγεται την αφαίρεση του ανώτερου στρώματος του πυθμένα της θάλασσας, διαχωρισμό των οζιδίων από τη λάσπη, άντληση των οζιδίων μέσω ενός εύκαμπτου σωλήνα σε ένα σκάφος ανοικτής θαλάσσης και μετά, διοχέτευση των υπολειμμάτων στη θάλασσα.

Ανεκμετάλλευτες δυνατότητες

Σύμφωνα με την Benchmark Mineral Intelligence, μια εταιρεία που επικεντρώνεται στην παρακολούθηση μετάλλων που είναι απαραίτητα στην ενεργειακή μετάβαση, μεταξύ 2020 και 2030, η ζήτηση μπαταριών για νικέλιο αναμένεται να αυξηθεί κατά 20 περίπου φορές, η ζήτηση μαγγανίου προβλέπεται να οκταπλασιαστεί και η ζήτηση μπαταριών κοβαλτίου αναμένεται να τετραπλασιαστεί.

Το νικέλιο, ο χαλκός, το κοβάλτιο και το μαγγάνιο βρίσκονται σε αφθονία στον πυθμένα της θάλασσας, με τη μορφή πολυμεταλλικών οζιδίων, που είναι σφαιρικές συγκεντρώσεις ορυκτών που καλύπτουν έως και το 70% του πυθμένα της θάλασσας σε ορισμένες περιοχές.

Στη ζώνη Clarion-Clipperton, «υπολογίζεται ότι υπάρχουν περισσότεροι από 20 δισεκατομμύρια τόνοι οζιδίων», λέει ο Μπάρον, προσθέτοντας ότι υπάρχουν περίπου 270 εκατ. τόνοι νικελίου.

Συγκριτικά αναφέρεται ότι πέρυσι παρήχθησαν περίπου 3,3 εκατομμύρια μετρικοί τόνοι νικελίου. Η Metals Company πιστεύει ότι η αγορά νικελίου θα μπορούσε να ωφεληθεί περισσότερο από την εξόρυξη βαθέων υδάτων, τόσο επειδή το ορυκτό είναι αναπόσπαστο μέρος των μπαταριών ιόντων λιθίου με πυκνότητα ενέργειας όσο και επειδή η αύξηση της εξόρυξης νικελίου στην Ινδονησία προκαλεί τεράστια αποψίλωση των δασών στα τροπικά δάση της χώρας.

Η περιοχή του έργου όπου η The Metals Company ελπίζει να ξεκινήσει την εξόρυξη, που ονομάζεται NORI-D , θεωρείται ότι έχει το μεγαλύτερο απόθεμα νικελίου στον κόσμο και περιλαμβάνει σχεδόν 29.000 τετραγωνικά μίλια θαλάσσιου πυθμένα . Αν και αυτό είναι μόνο περίπου το 0,02% του συνόλου του βυθού, η εταιρεία λέει ότι αυτός ο πόρος, σε συνδυασμό με μια άλλη περιοχή του έργου όπου η εταιρεία έχει συμβόλαιο εξερεύνησης, περιέχει αρκετό νικέλιο, χαλκό, κοβάλτιο και μαγγάνιο για την τροφοδοσία περίπου 280 εκατομμυρίων EVs — αυτό είναι περίπου το σύνολο των αυτοκινήτων που κυκλοφορούν στις ΗΠΑ σήμερα.