Τι ανέφεραν οι φορείς και οι εταιρείες των ΑΠΕ για το φλέγον θέμα των περικοπών στη διαβούλευση της ΡΑΕ

Η ΡΑΕ δημοσίευσε τις τοποθετήσεις των συμμετεχόντων στη διαβούλευση που ολοκλήρωσε για το κρίσιμο θέμα των περικοπών ισχύος από σταθμούς ΑΠΕ, ένα φαινόμενο που απασχολεί ολοένα και περισσότερο το ελληνικό σύστημα.

ΣΠΕΦ: Το φαινόμενο θα γίνεται ολοένα και χειρότερο αν δεν ληφθούν μέτρα

Όπως ανέφερε σχετικά ο ΣΠΕΦ, η κατάσταση με τις περικοπές αναμένεται να επιδεινωθεί στο εξής. Παράλληλα, ο σύνδεσμος σημείωσε τα εξής:

Ως προς την εισήγηση του ΑΔΜΗΕ και τις προτεινόμενες εξειδικεύσεις στην τροποποίηση του Κανονισμού Αγοράς Εξισορρόπησης και του Κώδικα Διαχείρισης ΕΣΜΗΕ έχουμε να παρατηρήσουμε τα εξής:

1) Η εισήγηση του διαχειριστή για την τροποποίηση του Κανονισμού Αγοράς Εξισορρόπησης και του Κώδικα Διαχείρισης ΕΣΜΗΕ προκειμένου να ενσωματωθούν οι προβλέψεις της νομοθεσίας αναφορικά με τις προτεραιότητες κατανομής των επιμέρους κατηγοριών μονάδων ΑΠΕ για λόγους που δεν σχετίζονται με συμφορήσεις τοπικών τμημάτων του ΕΣΜΗΕ, επί της αρχής δεν αντιβαίνει στο νομικό πλαίσιο του άρθρου 9, του ν. 3468. Ωστόσο, τούτο οφείλει να ισχύει και στην πράξη, δηλαδή στο ποιες πραγματικά μονάδες περικόπτονται όταν παρουσιάζονται συνθήκες υπερδυναμικότητας, ενώ εξυπακούεται πως αν για λόγους τεχνικής αδυναμίας του διαχειριστή μέσα σε αυτές περιλαμβάνονται και μονάδες που χαίρουν προτεραιότητας στην έγχυση οπότε και δεν θα έπρεπε να περικόπτονται πριν περικοπούν όλες όσες δεν έχουν, να λαμβάνουν αποζημίωση στο 100% της παραγωγής που απώλεσαν.

2) Σε αντίθεση με τον ΑΔΜΗΕ, ο ΔΕΔΔΗΕ δεν είναι επί του παρόντος σε θέση να εφαρμόσει περιορισμούς εγχύσεων παρά μόνο χειροκίνητες ολικές αποζεύξεις μονάδων στο δίκτυο του. Ακόμη ωστόσο και μετά την εγκατάσταση τηλεχειριζόμενων διακοπτών στις επιλέξιμες σύμφωνα με τη νομοθεσία προς περικοπή μονάδες και που σύμφωνα με όσα γράφονται στον Τύπο θα έχουν εγκατασταθεί τα επόμενα 1.5-2 χρόνια, ο εξοπλισμός αυτός και πάλι δεν φαίνεται ικανός να επιτύχει περιορισμό εγχύσεων παρά μόνο ολικές αποζεύξεις των επιμέρους μονάδων.

Όπως εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς και έχουμε σε μελέτη μας από Φεβρουάριο του 2022 για τα φωτοβολταϊκά ποσοτικά αναδείξει, οι αποζεύξεις προκαλούν πολλαπλάσια απώλεια παραγωγής ανά μονάδα χρόνου σε σχέση με τους περιορισμούς (set point) που είναι σε θέση και ήδη εφαρμόζει ο ΑΔΜΗΕ, ο οποίος και διαθέτει τηλε-έλεγχο των μονάδων που συνδέονται στο δίκτυο του. Αναλυτικότερα:

i. Όπως φαίνεται από διάγραμμα της μελέτης μας παρακάτω, περιορισμός της ισχύος έγχυσης μιας Φ/Β μονάδας λ.χ. στο 60% της μέγιστης ισχύος της επιφέρει ετησίως απώλεια παραγωγής 11% (πορτοκαλί καμπύλη), ενώ αν εφαρμοστεί απόζευξη της κάθε φορά που η φόρτιση της φθάνει στο ίδιο ποσοστό 60%, η ετήσια απώλεια παραγωγής εκτοξεύεται στο 55% (μπλε καμπύλη).

ii. Υπό το φως αυτό οι εντολές περιορισμού ισχύος που θα διαβιβάζει ο ΑΔΜΗΕ στον ΔΕΔΔΗΕ σύμφωνα με το υπό διαβούλευση κείμενο και που θα μετατρέπονται από τον δεύτερο εν τοις πράγμασι σε αποζεύξεις των επιλέξιμων προς περικοπή μονάδων του δικτύου του, οφείλουν να είναι ποσοτικά και σε χρονική διάρκεια κατάλληλα μικρότερες, ούτως ώστε οι καταγραφόμενες εν τέλει απώλειες παραγωγής στα επιλέξιμα προς περιορισμό έργα ΑΠΕ στο δίκτυο του να είναι σύμμετρες των μεγάλων έργων που διαχειρίζεται στο σύστημα ο ΑΔΜΗΕ. Άλλως οι μονάδες ΑΠΕ του δικτύου θα εξοντωθούν προς όφελος των μονάδων του συστήματος.

3) Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή οδηγία 943/2019 ο διαχειριστής του συστήματος μεταφοράς οφείλει να λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα σχετικά με το δίκτυο και την αγορά προκειμένου να ελαχιστοποιούνται οι περικοπές ενέργειας που παράγεται από ΑΠΕ, στοιχείο που ωστόσο δεν φαίνεται πως συνάδει με την μονοδιάστατη πολιτική του ΑΔΜΗΕ να εκδίδει όρους σύνδεσης συνολικά πολλαπλάσιες από την ενεργό ζήτηση ισχύος, την στιγμή μάλιστα που το άρθρο 5, παρ. 20 του ν. 4951/2022 του προσφέρει την δυνατότητα αναστολής νέων αιτήσεων.

Εν συντομία, για ζήτηση ηλεκτρικής ισχύος στον πραγματικό χρόνο που δεν υπερβαίνει τα 6 – 9 GW στην ηπειρωτική χώρα και τα διασυνδεδεμένα με αυτή νησιά, η παραγωγική δυναμικότητα των εν λειτουργία έργων ΑΠΕ βρίσκεται στα ~11 GW, των μεγάλων υδροηλεκτρικών σταθμών στα επιπλέον ~3.5 GW, των οριστικών προσφορών σύνδεσης που έχουν επιπλέον εκδοθεί στα ~14 GW (ώριμα προς άμεση υλοποίηση έργα) και τέλος όσων GW προσφορών σύνδεσης αναμένεται ακόμη να εκδοθούν από τον ΑΔΜΗΕ δυνάμει της ΥΠΕΝ/ΔΑΠΕΕΚ/7063/374 -που από προτεραιότητα στην έκδοση επιπλέον ~15 GW εφόσον υφίσταται ηλεκτρικός χώρος μετατράπηκε ατύπως σε βεβαιότητα έκδοσης τους, οδηγούν την προσφορά ισχύος σε μεγέθη άνω των 35GW.

Το μέγεθος αυτό είναι κατά πολύ μεγαλύτερο και πολύ νωρίτερα από τον στόχο του υπό αναθεώρηση ΕΣΕΚ για το 2030 περί 28 GW ΑΠΕ και μάλιστα με μηδαμινές επί του παρόντος υποδομές αποθήκευσης, αφού το 2026 αναμένεται να έχουμε εν λειτουργία μόλις 1.4 GW αντλησιοταμιευτικών σταθμών και ακόμα 1 GW συσσωρευτών με βάση τους εξαγγελθέντες σήμερα διαγωνισμούς. Στα ανωτέρω οφείλουν να προστεθούν και τα επιπλέον 2 GW του οικιακού προγράμματος Φ/Β στέγης, που αν και δεν είναι ευθύνη του ΑΔΜΗΕ, εντούτοις προσθέτουν παραγωγή στο δίκτυο ή κατοπτρικά αφαιρούν ζήτηση. 

ΕΛΕΤΑΕΝ: Απαραίτητη η αποζημίωση των παραγωγών

Η ένωση αιολικής ενέργειας έχει ταχτεί υπέρ ενός μηχανισμού αποζημίωσης για τις περικοπές και πρότεινε σχετική μεταβατική λύση προς τις αρχές. Δείτε εδώ αναλυτικά την πρότασή της.

ΕΣΗΑΠΕ: Να αντιμετωπίζονται οι περικοπές ως υπήρεσία

Ο ΕΣΗΑΠΕ επανέλαβε το αίτημά του για αποζημίωση προς τους παραγωγούς ώστε να τους θέτει σε "ουδέτερη θέση". Τόνισε, δε, ότι σε άλλες χώρες οι περικοπές αντιμετωπίζονται ως υπηρεσία που παρέχουν έναντι αντίτιμου. Αναλυτικά η θέση του ΕΣΗΑΠΕ εδώ.

ΔΕΗ: Να υπάρχει πληροφόρηση για τη συμμόρφωση των ΦΟΣΕ με τις περικοπές

Στη δική της τοποθέτηση η ΔΕΗ σχολίασε ότι σε περίπτωση έκδοσης εντολών περιορισμού έγχυσης, οι ΦΟΣΕ ΑΠΕ πρέπει να λαμβάνουν πληροφόρηση, κατ' ελάχιστο, για το εάν τα χαρτοφυλάκια των μονάδων που εκπροσωπούν ανταποκρίθηκαν στις σχετικές εντολές του διαχειριστή και περιόρισαν την έγχυσή τους μέσω των αρχείων εκκαθάρισης της αντίστοιχης πλατφόρμας του ΑΔΜΗΕ.

Η ΔΕΗ θεωρεί σημαντικό όλοι οι φορείς της αγοράς να συνεχίσουν τις ενέργειές τους για το σχεδιασμό και την άμεση υλοποίηση βελτιώσεων (αυξημένη παραγωγή και ενσωμάτωση ΑΠΕ, αποθήκευση, νέες μορφές ΑΠΕ, απόκριση ζήτησης), αλλά και των απαιτούμενων συνολικών και οριστικών αλλαγών στις αγορές και τις συντονισμένες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για εξοικονόμηση ενέργειας και την επιτάχυνση στον τομέα της καθαρής ενέργειας.

ΣΕΗΑΠΕ: Νάρκη στα θεμέλια της αγοράς η υπεραδειοδότηση των ΑΠΕ

Ο Σύνδεσμος Εταιρειών Ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ (ΣΕΗΑΠΕ) ανέφερε τα εξής:

Γνωρίζουμε από ενημέρωση των Εταιριών - Μελών μας, ότι ο «Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε.», έχει ξεκινήσει, τουλάχιστον, από τα τέλη Μαΐου 2023, την αντικατάσταση, σε Φωτοβολταϊκούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που δεν προβλέπεται ο περιορισμός της ισχύος τους, ούτε από τη Σύμβαση τους, ούτε από το θεσμικό πλαίσιο που τους διέπει, των υπαρχόντων διακοπτών απασφάλισης, με άλλους διακόπτες, κατάλληλους για τηλεχειρισμό, καθιστώντας την διαδικασία της διαβούλευσης, εντελώς προσχηματική.

Η πρακτική αυτή, εκτός των άλλων (σπατάλη χρημάτων του Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε. και των μετόχων του, καταπάτηση Εθνικής και Ευρωπαϊκής νομοθεσίας κ.α.) προσβάλλει και υπονομεύει τόσο κύρος της Αρχής και της Διοίκησης της, όσο και αυτή καθεαυτή τη διαδικασία της διαβούλευσης.

Όσον αφορά την ουσία της εισήγησης, αυτή μας θυμίζει τις πρακτικές της περιόδου 2011 -2013, που ενώ υπογράφονταν αθρόες συμβάσεις πώλησης με τον τότε «Δ.Ε.Σ.Μ.Η.Ε. Α.Ε.», μετέπειτα «Λ.ΑΓ.Η.Ε. Α.Ε.» και πλέον «Δ.Α.Π.Ε.Ε.Π. Α.Ε.», υπερβαίνοντας κατά 50%, τους θεσμοθετημένους στόχους του Ν.3851/2010 και της υπ' αριθμ.πρωτ. Αρ. Πρωτ.: A.Y./Φ1/οικ.19598, Υπουργικής απόφασης για την επιδιωκόμενη αναλογία εγκατεστημένης ισχύος και την κατανομή της στο χρόνο μεταξύ των διαφόρων τεχνολογιών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, στη συνέχεια, επιβάλλοντο έκτακτες εισφορές και μονομερή «κουρέματα» συμβάσεων, για την δήθεν αντιμετώπιση των ελλειμμάτων που δημιούργησαν οι εν λόγω πρακτικές.

Έτσι και τώρα, ενώ η απαιτούμενη ηλεκτρική ισχύς για την κάλυψη της ζήτησης, στο Ηπειρωτικό Δίκτυο και στο Διασυνδεδεμένο μ' αυτό Σύστημα των νησιών, κυμαίνετε περί τα 9GW εγκατεστημένης ισχύος, με την εγκατεστημένη ισχύ των λειτουργούντων έργων να φθάνει τα 11 GW, ο «Α.Δ.Μ.Η.Ε. Α.Ε.» εξακολουθεί να εκδίδει οριστικές προσφορές σύνδεσης που προσεγγίζουν τα 35GW και οι οποίες ξεπερνούν κατά 25% τον υπό αναθεώρηση στόχο, των 28 GW του ΕΣΕΚ για το 2030, ήδη από το 2023

Και σ' όλα τα παραπάνω θα πρέπει να προσθέσουμε τα 2 GW του οικιακού προγράμματος Φ/Β στέγης, τα οποία αφαιρούν ζήτηση από το σύστημα, ενώ οι εν λειτουργία μονάδες αποθήκευσης (αντλησιοταμίευση και συσσωρευτές), το 2026 δεν θα ξεπερνούν τα 2,4 GW.

Είναι κάτι παραπάνω από προφανές ότι η υπεραδειοδότηση σταθμών Α.Π.Ε., χωρίς τις απαραίτητες επενδύσεις, από την πλευρά των Διαχειριστών των Δικτύων, συνιστά νάρκη στα θεμέλια της αγοράς και των επενδύσεων μας, για την οποία φέρουν ακεραία την ευθύνη οι Διοικούντες τους, η εποπτεύουσα Ρυθμιστική Αρχή και η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Ενέργειας καθώς το κόστος των επιλογών τους δεν μπορούν να το πληρώσουν για μια ακόμα φορά, οι μονάδες που δεν έχουν καμία ευθύνη γι' αυτό.

Από το θεσμικό πλαίσιο και τις Συμβάσεις, που διέπει τις μονάδες των Εταιριών - Μελών μας, είναι ξεκάθαρο, ότι απολαμβάνουν την πλήρη και κατά προτεραιότητα έγχυση και αμοιβή της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας και σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται να δεχθούμε αποκοπές, που θα περιορίσουν περεταίρω τα έσοδα των Εταιρειών - Μελών μας, τα οποία είναι ήδη «κουρεμένα» κατά 45%μεσοσταθμικά, μετά τις μονομερείς παρεμβάσεις του Ν. 4254/2014, επί των υπογεγραμμένων συμβάσεων και των έκτακτων εισφορών του 2020 (Ν.4759/2020), των κατά τ' άλλα «εγγυημένων τιμών» αλλά και όλες τις επιβαρύνσεις (Διακοψιμότητα) που αδίκως επωμιστήκαν κυρίως οι εν λόγω σταθμοί.

Ακόμα κι' όμως αν δεχθούμε την ανάγκη αποκοπών, αυτό σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να γίνει χωρίς να αποζημιωθούν πλήρως οι παραγωγοί, και αυτό γιατί συνιστά «διακοψιμότητα», αλλά από την πλευρά της προσφοράς αυτή τη φορά. Δηλαδή ενώ μόλις μέχρι τις 30/09/2021, τα Φ/Β επωμίστηκαν επιβάρυνση 3,6% επί των ακαθάριστων εσόδων τους, για πιθανές αποκοπές από την πλευρά της ζήτησης (που δεν έγιναν ποτέ) λόγω δήθεν ανεπάρκειας ισχύος, τώρα μεθοδεύονται αποκοπές από την πλευρά της προφοράς, αλλά αυτή φορά «δωρεάν».

Και όλα αυτά συμβαίνουν, τη στιγμή που το Υπουργείο Ενέργειας με επίσημη ανακοίνωση του αναφέρει ότι: «Η λελογισμένη χρήση των ηλεκτρικών συσκευών κατά τις βραδινές ώρες αιχμής 20:00-22:00, θα συμβάλλει καθοριστικά στην εξοικονόμηση ενέργειας και στην αποφυγή τυχόν προβλημάτων ηλεκτροδότησης, διασφαλίζοντας την υγεία, την ασφάλεια και την καλύτερη εξυπηρέτηση όλων των πολιτών» και «απευθύνει σύσταση στους πολίτες να μεταφέρουν, στο μέτρο του δυνατού, την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από ενεργοβόρες συσκευές, κατά τις ώρες 14:00-18:00, όπου κορυφώνεται η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τους Φωτοβολταϊκούς Σταθμούς και η επιβάρυνση του ηλεκτρικού συστήματος, λόγω της ζήτησης είναι μικρότερη.»

Μ' άλλα λόγια οι Α.Π.Ε. είναι χρήσιμες για την κάλυψη των αιχμών της ζήτησης και όταν επιδότησαν και συνεχίζουν να επιδοτούν με 5 και πλέον δις ευρώ, τους λογαριασμούς των καταναλωτών την περίοδο της ενεργειακής κρίσης, μέσω του Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης αλλά τώρα που οι Διαχειριστές και η Πολιτεία, αδειοδοτούν εν έτη 2023, 25% παραπάνω από τον στόχο του ΕΣΕΚ του 2030, μη θέλοντας να πουν, στους καταναλωτές την αλήθεια για το κόστος αυτών τους των επιλογών, μεταθέτουν το κόστος, για μια ακόμα φορά στις Α.Π.Ε. και ειδικότερα στα Φ/Β που αδειοδοτήθηκαν εντός των Εθνικών Στόχων του 2014.

Τέλος η ευρωπαϊκή οδηγία 943/2019 (Άρθρο 12, §6 του Κανονισμού (Ε.Ε.) 2019/943), αναφέρει: «...οι εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή συμπαραγωγή υψηλής απόδοσης και έχουν τεθεί σε λειτουργία πριν από την 4η Ιουλίου 2019 και, εφόσον έχουν τεθεί σε λειτουργία, έχουν κατανεμηθεί κατά προτεραιότητα δυνάμει του άρθρου 15 παράγραφος 5 της οδηγίας 2012/27/ΕΕ ή του άρθρου 16 παράγραφος 2 της οδηγίας 2009/28/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (20) εξακολουθούν να κατανέμονται κατά προτεραιότητα.», κάτι που σημαίνει, ότι αν υπάρχει υπερεπάρκεια ισχύος, η περικοπή της θα πρέπει να αναζητηθεί σε άλλες τεχνολογίες. Σύμφωνα εξάλλου με την ίδια οδηγία, ο διαχειριστής του συστήματος μεταφοράς (ΑΔΜΗΕ Α.Ε., εν προκειμένω) οφείλει να λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα σχετικά με το δίκτυο και την αγορά προκειμένου να ελαχιστοποιούνται οι περικοπές ενέργειας που παράγεται από ΑΠΕ.

Για την εξυπηρέτηση, μάλιστα αυτής της σκοπιμότητας, δηλαδή τη λήψη των κατάλληλων μέτρων για την ελαχιστοποίηση των περικοπών ενέργειας από Α.Π.Ε., ο «Α.Δ.Μ.Η.Ε Α.Ε.» είναι εξουσιοδοτημένος από τον Ν. 4951/2022, άρθρο 5, §20: καθώς «....δύναται να αναστέλει την υποβολή αιτήσεων για Οριστική Προσφορά Σύνδεσης για χρονικό διάστημα που δεν μπορεί να ξεπερνά τους έξι (6) μήνες και εφόσον τουλάχιστον ενενήντα (90) ημέρες πριν την αναστολή ενημερώσει τους ενδιαφερόμενους.»

Άρα για τις επόμενες, τουλάχιστον 90 ημέρες, ο Διαχειριστής δεν προτίθεται να αναστείλει την υποβολή αιτήσεων για Οριστική Προσφορά Σύνδεσης, παρά την κατά 25% υπέρβαση των στόχων του ΕΣΕΚ για το 2030!!

Προτιμά να αντικαθιστά του διακόπτες απασφάλισης λειτουργούντων από το 2010 μονάδων Α.Π.Ε., προετοιμαζόμενος για παράνομες και δωρεάν αποκοπές.

Optimus Energy: Οι τροποποιήσεις δεν επιλύουν την ουσία του θέματος

Τέλος, η ΦΟΣΕ Optimus Energy παρέθεσε δύο παραδείγματα τα οποία αποδεικνύουν πως ο υπολογισμός του Φορτίου Αναφοράς και ο υπολογισμός του ΑΕΠΕ, όχι μόνο δε δημιουργεί οικονομική ουδετερότητα των ΦΟΣΕ ως προς τις αποκλίσεις αλλά τους οδηγεί ξεκάθαρα στην τάση να προσπαθούν να προβλέψουν την πιθανότητα περικοπής και να μην πουλήσουν αυτές τις ποσότητες στην αγορά.

Για το λόγο αυτό προτείνει α) υιοθέτηση ορθότερου τρόπου υπολογισμού του Φορτίου Αναφοράς επιλέγοντας έναν από τους τρόπους υπολογισμού όπως αναλύθηκαν εκτενώς παραπάνω. β) Υπολογισμό της εκτιμώμενης ποσότητας περιορισμού έγχυσης του Χαρτοφυλακίου με βάση το νέο τρόπο υπολογισμού του Φορτίου Αναφοράς και προσθήκη της στην μετρούμενη παραγωγή του Χαρτοφυλακίου (MQ), σύμφωνα με την προτεινόμενη διαδικασία εκκαθάρισης.

Καταλήγοντας, προειδοποιεί ότι "φοβούμαστε πως οι υπό διαβούλευση προτεινόμενες τροποποιήσεις δεν επιλύουν το πρόβλημα στην ουσία καθώς δεν εξασφαλίζουν την οικονομική ουδετερότητα των Συμμετεχόντων, αλλάζουν ριζικά και τελικώς ακυρώνουν την λογική του marketbased redispatch το οποίο θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μέσω Χαρτοφυλακίων Κατανεμόμενων ΑΠΕ και δεν ενισχύουν την στρατηγική ουδετερότητας από τους Συμμετέχοντες ως προς τις θέσεις αγοράς".