Σκληρό παζάρι στο Λουξεμβούργο για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας – Κοινή βούληση για ένα νέο οδικό χάρτη μετά τη συμφωνία για τις ΑΠΕ την Παρασκευή

Ιδιαιτέρως κρίσιμη χαρακτηρίζεται η σημερινή συνεδρίαση των υπουργών Μεταφορών, Τηλεπικοινωνιών και Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Λουξεμβούργο, με βάση το νέο τοπίο που διαμορφώνεται στην ενεργειακή αγορά της Ευρώπης: οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν εκτιναχθεί στα ύψη το τελευταίο δεκαήμερο, η ήπειρος βιώνει ένα πολύ ζεστό καλοκαίρι και η Ολλανδία ετοιμάζει να κλείσει -όπως είχε προαναγγείλει- το κοίτασμα του φυσικού αερίου στο Χρόνινγκεν.

Μετά από μήνες διαβουλεύσεων οι 27 υπουργοί καλούνται να βρουν τη χρυσή τομή στην προτεινόμενη μεταρρύθμιση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ.

Όπως αναφέρεται στην επίσημη ανακοίνωση του συμβουλίου, η εν λόγω μεταρρύθμιση αποτελείται από πρόταση κανονισμού για την αναθεώρηση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ και πρόταση κανονισμού για τη βελτίωση της προστασίας έναντι της χειραγώγησης της αγοράς στη χονδρική αγορά ενέργειας της ΕΕ (REMIT).

Με τη μεταρρύθμιση επιδιώκεται οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας να καταστούν λιγότερο εξαρτημένες από τις ασταθείς τιμές των ορυκτών καυσίμων και να προστατευτούν καλύτερα από απότομες αυξήσεις των τιμών, ιδίως μέσω της βελτίωσης του τρόπου λειτουργίας της μακροπρόθεσμης αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Η γενική προσέγγιση θα αποτελέσει την εντολή για διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσον αφορά την τελική μορφή της νομοθεσίας και σίγουρα λαμβάνει υπόψιν τις προτάσεις της Κομισιόν που κατατέθηκαν τον περασμένο Μάρτιο.

Αισιοδοξία για επίτευξη συμφωνίας

Η Γαλλία εμφανίζεται αισιόδοξη για την επίτευξη συμφωνίας επί ενός πλαισίου, μετά και τη «νίκη» της την περασμένη Παρασκευή: οι πρεσβευτές των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέληξαν σε συμφωνία την Παρασκευή, για έναν νόμο ορόσημο σχετικά με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αφού η Επιτροπή συμφώνησε να εξαιρέσει ορισμένες μονάδες αμμωνίας από τους στόχους των ΑΠΕ.

Η δήλωση της Επιτροπής τερμάτισε ουσιαστικά το αδιέξοδο που είχε επέλθει στην ψήφιση του νόμου, μετά την απόφαση της Γαλλίας και άλλων κρατών να αναστείλουν την έγκρισή του για εβδομάδες, επιδιώκοντας εξαιρέσεις για μη «ανανεώσιμα καύσιμα», όπως είναι τα πυρηνικά.

«Κοινή βούληση»

«Υπάρχει κοινή βούληση να εκπονηθεί ένας γενικός οδικός χάρτης στο συμβούλιο της 19ης Ιουνίου», δήλωσε στους δημοσιογράφους αξιωματούχος από το γραφείο της υπουργού Ενέργειας Agnes Pannier-Runacher.

Τα σχέδια είναι να βασιστούν σε συμβάσεις CFD, καθώς και μακροπρόθεσμων συμβολαίων ηλεκτρικής ενέργειας, για μια ευρύτερη συμφωνία με στόχο τον περιορισμό της αστάθειας, τη μείωση των τιμών για τους καταναλωτές και την παροχή μακροπρόθεσμης προβολής στους βιομηχανικούς παράγοντες.

Θέματα που μένουν να συζητηθούν περιλαμβάνουν το εάν τα CFD θα πρέπει να είναι υποχρεωτικά ή όχι, εάν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για υπάρχοντες σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, η υλοποίηση νέων μονάδων παραγωγής σε περίπτωση ενεργειακής κρίσης και οι μηχανισμοί δυναμικότητας.

Η κοινή πρόταση Ισπανίας - Ελλάδας

Όπως αναγράφεται στην επίσημη ατζέντα της σημερινής συνεδρίασης η αναλαμβάνουσα ισπανική Προεδρία θα παρουσιάσει παράλληλα το πρόγραμμα εργασιών της.

Η Ισπανία έχει ήδη ζητήσει να συμπεριληφθεί στο τελικό κείμενο και ο μηχανισμός ανάκτησης των υπερεσόδων από την χονδρική. Εκείνο δηλαδή το μοντέλο που είχε υιοθετήσει πέρυσι η Κομισιόν, κατ' εφαρμογή του ελληνικού και το οποίο στην πορεία εφάρμοσαν με κάποιες παραλλαγές μια σειρά από χώρες.

Ειδικότερα, η υπουργός Ενέργειας Τερέσα Ριμπέρα, υποστηρίζει ότι ο συγκεκριμένος μηχανισμός θα πρέπει να συμπεριληφθεί στην νέα αρχιτεκτονική της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και να ενεργοποιείται κάθε φορά που θα εμφανίζεται μια κρίση τιμών.

Μεταξύ άλλων χωρών, την πρόταση υποστηρίζει και η Ελλάδα, η οποία θα εκπροσωπηθεί στο συμβούλιο της Τρίτης από τον υπηρεσιακό υπουργό Παντελή Κάπρο.

Στόχος της μεταρρύθμισης, με βάση τουλάχιστον όσα είχαν ανακοινωθεί αρχικά, ήταν να καταστήσει τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας λιγότερο εξαρτημένες από τις διακυμάνσεις εκείνων του φυσικού αερίου και να προστατεύσει τους καταναλωτές από τις απότομες αυξήσεις, ιδίως με τη βελτίωση του τρόπου λειτουργίας της μακροπρόθεσμης αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι στόχοι της Ισπανίας

Η Ισπανία θα επιδιώξει συμφωνία σχετικά με την προτεινόμενη μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ κατά τη διάρκεια της εξάμηνης προεδρίας της στο Συμβούλιο της ΕΕ που ξεκινά την 1η Ιουλίου και λήγει στις 31 Δεκεμβρίου.

«Υποθέτω ότι θα πρέπει να καταλήξουμε σε μια πολιτική συμφωνία κατά τη διάρκεια της ισπανικής προεδρίας μέχρι το τέλος του έτους», έχει δηλώσει χαρακτηριστικά η Τερέσα Ριμπέρα, έτσι οι νέοι κανόνες της ΕΕ να είναι σε ισχύ το 2024 κατά τη διάρκεια της βελγικής προεδρίας και πριν από τις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου του 2024.

Μάλιστα, η Ριμπέρα δήλωσε ότι η Μαδρίτη θα επιδιώξει μια βαθύτερη μεταρρύθμιση από αυτή που περιλαμβάνεται στην πρόταση της Επιτροπής.

Η Ευρώπη χρειάζεται επίσης μια πιο συντονισμένη προσέγγιση όσον αφορά την προστασία των ευάλωτων καταναλωτών σε περιόδους κρίσης, υποστήριξε η Ισπανίδα υπουργός, σημειώνοντας ότι οι χώρες της ΕΕ δεν έχουν όλες τη δημοσιονομική δυνατότητα να το κάνουν αυτό.

«Δεν μπορούμε να βασιστούμε μόνο στο δημοσιονομικό περιθώριο κάθε κράτους μέλους. Διότι αυτό θα σήμαινε ότι υπάρχουν ορισμένα κράτη μέλη όπου οι πολίτες και οι ΜμΕ μπορούν να καλυφθούν και άλλα όχι», τόνισε.

Οι προτάσεις της Κομισιόν

Η μεταρρύθμιση που προτείνει η Επιτροπή προβλέπει αναθεωρήσεις διαφόρων νομοθετικών πράξεων της ΕΕ — ιδίως του κανονισμού για την ηλεκτρική ενέργεια, της οδηγίας για την ηλεκτρική ενέργεια και του κανονισμού για την ακεραιότητα και τη διαφάνεια στην ενεργειακή αγορά χονδρικής (REMIT). Εισάγει μέτρα που παρέχουν κίνητρα για μακροπρόθεσμες συμβάσεις για ηλεκτροπαραγωγή από μη ορυκτές πηγές και εισάγουν στο σύστημα περισσότερες καθαρές ευέλικτες λύσεις για να ανταγωνιστούν το αέριο, όπως η απόκριση της ζήτησης και η αποθήκευση. Σύμφωνα με την Επιτροπή, με αυτό τον τρόπο θα μειωθεί ο αντίκτυπος των ορυκτών καυσίμων στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας των καταναλωτών και θα αντικατοπτρίζεται σε αυτούς, το χαμηλότερο κόστος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Επιπλέον, η προτεινόμενη μεταρρύθμιση θα τονώσει τον ανοικτό και θεμιτό ανταγωνισμό στις ευρωπαϊκές ενεργειακές αγορές χονδρικής, ενισχύοντας τη διαφάνεια και την ακεραιότητα της αγοράς.

Επιπλέον, αποσκοπεί στην ενίσχυση της σταθερότητας των τιμών, μέσω της μείωσης του κινδύνου χρεωκοπίας των προμηθευτών. Η Επιτροπή προτείνει οι προμηθευτές να έχουν την υποχρέωση να διαχειρίζονται την τιμολογιακή διακινδύνευση τουλάχιστον στο μέτρο των ποσοτήτων που αφορούν συμβόλαια καθορισμένης τιμής, ώστε να είναι λιγότερο εκτεθειμένοι σε εξάρσεις των τιμών και σε αστάθεια της αγοράς. Υποχρεώνει επίσης τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν προμηθευτές έσχατης ανάγκης ώστε κανένας καταναλωτής να μην μένει χωρίς ηλεκτρική ενέργεια.

Τέλος, προκειμένου να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της ΕΕ και να μειωθεί η έκθεσή της σε ασταθείς τιμές, η Επιτροπή προτείνει να διευκολυνθεί η σύναψη πιο σταθερών μακροπρόθεσμων συμβάσεων, όπως οι συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (PPA), μέσω των οποίων οι επιχειρήσεις κατοχυρώνουν τις δικές τους άμεσες προμήθειες ενέργειας και, ως εκ τούτου, μπορούν να επωφεληθούν από τις πιο σταθερές τιμές της ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες και μη ορυκτές πηγές.