Συμβούλιο Υπ. Ενέργειας: Κοινή πρόταση Ισπανίας - Ελλάδας για ενεργοποίηση του μηχανισμού άντλησης υπερεσόδων από την χονδρική σε τυχόν νέα κρίση - Ζυμώσεις και με άλλες χώρες 

Κοινό μέτωπο απέναντι σε τυχόν νέα ενεργειακή κρίση, επιχειρούν ξανά να σχηματίσουν κάποιες χώρες, μεταξύ των οποίων η Ισπανία και η Ελλάδα.

Ενόψει του επικείμενου συμβουλίου Υπουργών Ενέργειας της επόμενης Τρίτης 19 Ιουνίου, το οποίο έχει ως αντικείμενο την νέα αρχιτεκτονική της αγοράς ηλεκτρισμού, Αθήνα και Μαδρίτη προτίθενται να ζητήσουν να συμπεριληφθεί στο κείμενο και ο μηχανισμός ανάκτησης των υπερεσόδων από την χονδρική. Εκείνο δηλαδή το μοντέλο που είχε υιοθετήσει πέρυσι η Κομισιόν, κατ' εφαρμογή του ελληνικού και το οποίο στην πορεία εφάρμοσαν με παραλλαγές μια σειρά από χώρες.

Η πρόταση, την οποία προωθεί η ισπανική κυβέρνηση και η υπουργός Ενέργειας Τερέσα Ριμπέρα, προβλέπει να συμπεριληφθεί ο συγκεκριμένος μηχανισμός στην νέα αριχτεκτονική της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και να ενεργοποιείται κάθε φορά που θα εμφανίζεται μια κρίση τιμών.

Την πρόταση υποστηρίζουν η Ελλάδα, η οποία θα εκπροσωπηθεί στο συμβούλιο της Τρίτης από τον υπηρεσιακό υπουργό Παντελή Κάπρο, καθώς και άλλες χώρες, με τις οποίες γίνομνται επαφές, προκειμένου η υποβολή της να συγκεντρώσει την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη στήριξη. Επί της ουσίας πρόκειται για τον ευρωπαικό μηχανισμό που είχε εφαρμοστεί και πέρυσι σε μια σειρά χωρών, αντιγράφωντας με παραλλαγές τον αντίστοιχο ελληνικό.

Θα εξασφαλισθούν οι συμμαχίες;

Το κατά πόσο θα εξασφαλισθούν οι συμμαχίες, τόσο αριθμητικά, όσο και από πλευράς ισχύος, ώστε να πειστούν οι Βρυξέλλες να συμπεριλάβουν τον μηχανισμό στο κείμενο της νέας αγοράς, μένει να φανεί στην πράξη.

Η κινητικότητα ωστόσο αποδεικνύει ότι παρά την πληρότητα άνω του 60% στις ευρωπαικές αποθήκες και τις συνεχιζόμενες ροές LNG στα ευρωπαικά λιμάνια, σε κάποιες πρωτεύουσες δεν υπάρχει εφησυχασμός. Και ότι κάποες κυβερνήσεις δεν ασπάζονται την σιγουριά των Βρυξελλών ότι η ενεργειακή κρίση πέρασε, ότι τον προσεχή χειμώνα δεν συντρέχει κανείς λόγος ανησυχίας και πώς δεν πρόκειται να ξαναδούμε υψηλές τιμές.

Μπορεί αφορμή για το ανοδικό ράλι 43% στις τιμές του φυσικού αερίου (35,6 ευρώ/ μεγαβατώρα χθες) της τελευταίας εβδομάδας να είναι κυρίως κάποιες διακοπές λειτουργίας εγκαταστάσεων στην Νορβηγία, που αποτελεί και τον μεγαλύτερο τροφοδότη της Ευρώπης, ωστόσο υπάρχουν κι άλλες ανησυχητικές ενδείξεις.

Οι παραγγελίες από Απω Ανατολή

Εχουμε μπει στο καλοκαίρι. Και οι τιμές στην Άπω Ανατολή σταδιακά ανεβαίνουν, καθώς οι ασιάτες πληρώνουν περισσότερο για τα φορτία LNG απ’ ότι οι ευρωπαίοι, όπως είχε επισημάνει και ο Ευ. Μυτιληναίος, κατά το περιθώριο της πρόσφατης γενικής συνέλευσης της εταιρείας.

Αρκετά πλοία αλλάζουν ρότα και βάζουν κατεύθυνση για την Ασία. Οι παραγγελίες αυξάνονται επειδή λήγουν μακροχρόνια συμβόλαια και οι μεγάλοι εισαγωγείς LNG, δηλαδή Ιαπωνία, Κορέα και φυσικά η Κίνα, θέλουν να τα αντικαταστήσουν. Η ζήτηση για νέα, μεγάλης διάρκειας συμβόλαια, συμπίπτει με τη μάχη που δίνει η Κίνα για να ανακάμψει, έπειτα από μια μακρά υποτονική περίοδο λόγω των lockdown.

Εχουμε δει τα χαμηλά του αερίου

Ο επικεφαλής της Mytilineos δεν κρύβει την ανησυχία του, όπως φαίνεται και από πρόσφατες δηλώσεις του στην Καθημερινή της Κυριακής. «Πολύ φοβάμαι ότι είδαμε τα χαμηλά του αερίου σε αυτή την φάση. Μην ξεχνάμε ότι πέρυσι αυτό που μας έσωσε ήταν ο καιρός, η Κίνα και η εξοικονόμηση που έκαναν οι πολίτες λόγω των υψηλών τιμών. Αν φέτος έχουμε ένα κανονικό χειμώνα και η ζήτηση στην Κίνα αυξηθεί, οι τιμές θα αρχίσουν να ανεβαίνουν και η Ευρώπη θα κλονιστεί και πάλι», όπως ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η Ευρωπαική Επιτροπή πάντως δείχνει να διακατέχεται από την πεποίθηση ότι ο κίνδυνος αποτελεί παρελθόν. Στην πρόσφατη έκθεση που είδε το φως της δημοσιότητας, η Κομισιόν δεν έχει συμπεριλάβει ούτε ένα εναλλακτικό σενάριο σε περίπτωση που κάτι πάει στραβά αυτό τον χειμώνα.

Διαβάζοντας κανείς το κείμενο, αντικατοπτρίζει σε μεγάλο βαθμό την γνωστή από πέρυσι αντίληψη του Βορρά, ότι οι αρνητικές επιπτώσεις από τα μέτρα ενεργειακής στήριξης ήταν μεγαλύτερες από τα οφέλη, παραγνωρίζοντας ότι χωρίς αυτά, ο ευρωπαϊκός Νότος, (Ελλάδα, Πορτογαλία, Ισπανία, Ιταλία), θα είχε αντιμετωπίσει τεράστια προβλήματα.

Η Κομισιόν εκφράζει την πεποίθηση ότι «δεν είναι πιθανό να δούμε τον ερχόμενο χειμώνα υψηλές τιμές όπως εκείνες του 2022». Και προσθέτει ότι οι τιμές ηλεκτρισμού μειώθηκαν δραστικά, βρίσκονται κατά μέσο όρο κάτω από τα 80 ευρώ / MWh, ενώ οι τιμές του φυσικού αερίου όχι μόνο μειώθηκαν αλλά και έχουν σταθεροποιηθεί σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα (23-25 ευρώ/ MWh). Εκτοτε βέβαια έχουν φτάσει στα 35 ευρω.

Η Κίνα και ο καιρός

Ενδείξεις πάντως ανόδου των τιμών δεν έρχονται μόνο από την Ασία. Ενώ η τιμή στο φυσικό αέριο κινείται στα 35 ευρώ, ένα φορτίο στη ευρωπαική αγορά για το Δεκέμβριο κοστίζει 50 ευρώ η μεγαβατώρα. Κι αυτό, καθώς αρκετοί «κλείνουν» από τώρα την ενέργεια που θα χρειαστούν για το χειμώνα, ώστε να έχουν το κεφάλι τους ήσυχο, όπως είχε πει ο κ. Μυτιληναίος, για να προσθέσει ότι μέχρι να μπουν σε λειτουργία το 2026 τα νέα μεγάλα τέρμιναλ υγροποιημένου αερίου που τώρα κατασκευάζονται, θα είμαστε μονίμως στο έλεος του καιρού και της Κίνας.

Στο ερώτημα, πως σκέφτεται να αντιμετωπίσει μια τυχόν νέα κρίση η Ευρώπη, αρκετοί αναλυτές θυμίζουν ότι πέρυσι τα κατάφερε για τρεις λόγους. Αφενός στάθηκε τυχερή λόγω του ήπιου χειμώνα, αφετέρου οι χώρες-μέλη έλαβαν γρήγορα έκτακτα μέτρα στήριξης, όπως επιδοτήσεις, φοροελαφρύνσεις και άντληση εσόδων από την επιβολή πλαφόν στα κέρδη των παραγωγών, ενώ κομβικό ρόλο έπαιξαν οι αθρόες εισαγωγές αμερικανικού LNG. Δύο εκ των τριών αυτών παραγόντων, μετά και τη προτροπή των Βρυξελλών να μπει τέλος στα έκτακτα μέτρα στήριξης, φέτος το χειμώνα δεν θα υπάρχουν.