Κρίσιμες πρώτες ύλες: 15 χρόνια πίσω από την Κίνα βρίσκεται η Ευρώπη - Οι προκλήσεις στην στρατηγική της ΕΕ

Πολύ πιο προετοιμασμένη είναι η Κίνα στην πορεία της πράσινης μετάβασης, καθώς εκτιμάται ότι όσον αφορά την εξόρυξη και επεξεργασία κρίσιμων πρώτων υλών, παίρνει προβάδισμα 15 ετών τουλάχιστον.

Σύμφωνα με τον Georg Riekeles, αναπληρωτή διευθυντή στο EPC, η Κίνα είναι στρατηγικά προετοιμασμένη για την πράσινη μετάβαση και την εποχή μηδενικών εκπομπών, σε αντίθεση με την Ευρώπη.

«Νομίζω ότι πρέπει να είμαστε ειλικρινείς στο ότι ως Ευρώπη βρισκόμαστε εκεί που ήταν η Κίνα πριν από 15 με 20 χρόνια περίπου», τόνισε χαρακτηριστικά, μιλώντας σε σχετική εκδήλωση του EURACTIV. «Τα σχέδια της Κίνας για την «καθαρή» τεχνολογία, είτε πρόκειται για μπαταρίες υδρογόνου, είτε για αιολική και ηλιακή ενέργεια, είτε για στρατηγικές για πρώτες ύλες, αναπτύχθηκαν πριν από 15, 20 χρόνια», πρόσθεσε.

Το πλάνο της Ευρώπης

Με την παρουσίαση του Critical Raw Materials Act τον περασμένο Μάρτιο, η ΕΕ έθεσε σαφή κριτήρια για για την αυτονομία της όσον αφορά τις πρώτες ύλες που θεωρούνται στρατηγικής σημασίας, όπως το λίθιο και το κοβάλτιο.

Συγκεκριμένα, στόχος είναι το 10% της ζήτησης να προέρχοεται από την εγχώρια παραγωγή, έως το 2030. Επιπρόσθετα, ένα 15% υπολογίζεται να προέλθει από ανακύκλωση, ενώ το 40% της επεξεργασίας θα πρέπει να γίνεται στην Ευρώπη.

Εντούτοις, οι στόχοι αυτοί κρίνονται δύσκολο να επιτευχθούν, δεδομένου ότι αυτή την στιγμή μπορεί να εξορύξει μόνο ένα μικρό κομμάτι των αναγκών της, ενώ από την άλλη η ζήτηση αναμένεται να αυξηθεί εκθετικά. Χαρακτηριστικές είναι οι προβλέψεις της Παγκόσμιας Τράπεζας, που αναφέρουν ότι η ζήτηση για ορυκτά όπως ο γραφίτης, το λίθιο και το κοβάλτιο θα αυξηθούν κατά 500% μέχρι το 2050.

Η κυριαρχία της Κίνας

Η ΕΕ εξαρτάται σήμερα σε μεγάλο βαθμό από την εισαγωγή κρίσιμων πρώτων υλών. Σύμφωνα με έκθεση του Γερμανικού Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών (DIW), η εξάρτηση από ξένους προμηθευτές φτάνει το 100% για 14 από τα 27 ορυκτά και το 95% για 3 ακόμη υλικά.

Οι περισσότερες εισαγωγές προέρχονται από την Κίνα, η οποία κατέχει μονοπώλιο όσον αφορά την εξόρυξη και την επεξεργασία κρίσιμων πρώτων υλών. Ενδεικτικά, η ΕΕ εισάγει σήμερα το 93% του μαγνησίου της και το 86% των μετάλλων σπάνιων γαιών από την Κίνα.

Παράλληλα, η Κίνα κυριαρχεί ακόμη και όταν πρόκειται αμιγώς για την επεξεργασία και όχι την εξόρυξη. Για παράδειγμα, ενώ μόλις το 9% περίπου του λιθίου παγκοσμίως εξορύσσεται στην Κίνα, περίπου το 60% υφίσταται επεξεργασία στην ασιατική χώρα.

Προκειμένου να αποφευχθούν πιθανές ελλείψεις στην αλυσίδα εφοδιασμού, η ΕΕ έθεσε τη λεγόμενη ρήτρα, σύμφωνα με την οποία η εξάρτηση από κάθε χώρα χωριστά δε θα πρέπει να υπερβαίνει το 65%, κάτι που σημαίνει ότι το επόμενο διάστημα θα πρέπει να διαφοροποιήσει σημαντικά τις πηγές της.