Ποιες προκλήσεις έφερε για τους ΦΟΣΕ η πλήρης εφαρμογή του Target Model – Γιατί θα αυξηθούν τα τιμολόγια εκπροσώπησης

Οι ΦοΣΕ ΑΠΕ (Φορείς Σωρευτικής Εκπροσώπηση ΑΠΕ) αποτελούν μια σχετικά νέα νομική οντότητα, η οποία έκανε την εμφάνισή της με την εισαγωγή του Target Model στην Ελλάδα και την ανάγκη εκπροσώπησής των έργων ΑΠΕ στις αγορές ενέργειας. Οι ΦοΣΕ εκπροσωπούν συνολικά χαρτοφυλάκια ΑΠΕ στις αγορές ενέργειας, εκ μέρους των παραγωγών που τους έχουν εμπιστευτεί και αποτελούν ένα σημαντικό παράγοντα για τον ημερήσιο ενεργειακό προγραμματισμό της χώρας.

Η βασική δυσκολία ως προς τον προγραμματισμό της παραγωγής των ΑΠΕ έγγυται στην στοχαστικότητα της παραγωγής, λόγω της άμεσης εξάρτησης της από τις καιρικές συνθήκες. Για το λόγο αυτό, κατά την εισαγωγή του Target Model, εφαρμόστηκε μια μεταβατική περίοδος χάριτος για τις ΑΠΕ και αντίστοιχα για τους ΦοΣΕ που τις εκπροσωπούν, ως προς το καθεστώς ποινών για τις αποκλίσεις μεταξύ πρόβλεψης παραγωγής και πραγματικής παραγωγής ενέργειας. Η μεταβατική αυτή περίοδος έλαβε τέλος στις 30 Νοεμβρίου 2022 και ο αντίκτυπος ήταν άμεσος στους ΦοΣΕ.

Πιο συγκεκριμένα, από τις 30/11/2022, εφαρμόστηκε το πλήρες Target Model στη χώρα μας, με το οποίο οι ΑΠΕ ανέλαβαν πλήρεις ευθύνες εξισορρόπησης για τις αποκλίσεις παραγωγής τους, όπως ακριβώς ισχύει και για τις υπόλοιπες μονάδες παραγωγής. Η αυστηροποίηση των ποινών, έχει οδηγήσει το σύνολο του κλάδου των ΦοΣΕ να βαρύνεται με σημαντικές ζημίες. Αξίζει δε να σημειωθεί, ότι στο πλαίσιο της ανταγωνιστικότητας και της προσπάθειας διεκδίκησης μεγαλύτερου μεριδίου αγοράς ή και διατήρησης του υπάρχοντος, αρκετοί ΦοΣΕ έχουν διατηρήσει ακόμη τις μεταβατικές χρεώσεις εκπροσώπησης, οι οποίες ακριβώς λόγω του ευνοϊκού, μεταβατικού καθεστώτος ποινών αποκλίσεων, ήταν αρκετά χαμηλές.

Συνδυαστικά, τα δύο αυτά στοιχεία έχουν οδηγήσει σχεδόν το σύνολο του κλάδου να πλήττεται από σημαντικές ζημίες, ενώ κάποιοι, λίγοι, ΦοΣΕ, έχουν ήδη προχωρήσει στην αντικατάσταση του κόστους εκπροσώπησης μεταβατικής περιόδου με το τελικό κόστος εκπροσώπησης, προσπαθώντας ακριβώς να περιορίσουν το μέγεθος των ζημιών.

Αυτό που διαφαίνεται είναι ότι πολλές εταιρείες ΦοΣΕ, προσπαθώντας να παραμείνουν ανταγωνιστικές, περιμένουν πρώτα τις κινήσεις των ανταγωνιστών τους, ώστε να προχωρήσουν στην αναμενόμενη και προδιαγεγραμμένη αύξηση των τιμών που θα σήμαινε, εξαρχής, η πλήρης εφαρμογή του Target Model. Από τις μέχρι τώρα αυξήσεις που έχουν γίνει, οι τελικές τιμές φαίνεται να διαμορφώνονται άνω του 1€/ΜWh για Φωτοβολταϊκά (κατά μέσο όρο) ενώ για τα αιολικά το κόστος είναι ακόμη πιο αυξημένο.

Το μόνο σίγουρο, βλέποντας τις ζημίες που καταγράφουν οι ΦοΣΕ τους τελευταίους 6 μήνες, είναι ότι οι εταιρείες με δεσπόζουσα θέση στο χώρο, μπορούν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα να συγκρατήσουν την άνοδο των τιμών τους, με αποτέλεσμα μικρότερες εταιρείες είτε να χρειαστούν πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα για να ανακάμψουν είτε να οδηγηθούν στην έξοδο.

Αργά ή γρήγορα (μάλλον γρήγορα κρίνοντας από το ύψος των ζημιών) και οι μεγαλύτεροι ΦοΣΕ θα προχωρήσουν στις αυξήσεις των χρεώσεων τους, οι οποίες αυξήσεις μπορεί να είναι και ανεξέλεγκτες, ακριβώς διότι θα έχει πληγεί σημαντικά η ανταγωνιστικότητα του κλάδου και οι δυνατότητες επιλογής που θα έχουν οι παραγωγοί ΑΠΕ. Σημαντικό να αναφερθεί δε ότι υπάρχει ευελιξία κίνησης των παραγωγών ΑΠΕ μεταξύ των ΦΟΣΕ με εύκολη λύση σύμβασης (προειδοποίηση ενός μήνα). Επομένως, είναι σχεδόν βέβαιο ότι μια βιαστική απόφαση των παραγωγών με βάση πρόσκαιρες χρεώσεις, γρήγορα μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ στους ίδιους.

Ο κ. Δημήτρης Βαβουράκης είναι project manager της JOULE S.A.