ΚΕΔΕ: Παραλείψεις στο νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ - Πιο δύσκολη η συνεργασία μεταξύ ΟΤΑ για κοινότητες ΑΠΕ

Το νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ για την αυτοπαραγωγή και τις ενεργειακές κοινότητες χαρακτηρίζεται από παραλείψεις στην εφαρμογή της κοινοτικής οδηγίας για τις ΑΠΕ, επισημαίνει η ΚΕΔΕ στην τοποθέτησή της στα πλαίσια της σχετικής διαβούλευσης.

Αναλυτικότερα, η ΚΕΔΕ θεωρεί ότι οι παραλείψεις επηρεάζουν τους ΟΤΑ α' βαθμού, ενώ οι διατάξεις για τις ενεργειακές κοινότητες δυσχαιρένουν τη συνεργασία μεταξύ ΟΤΑ καθώς απαιτούν σύμπραξη τουλάχιστον 3 ΟΤΑ ή τουλάχιστον 2 ΟΤΑ και μίας Αναπτυξιακής κατά 100% Δημοτικής (Περιφερειακής) Επιχείρησης για τη σύσταση μίας ολιγομελούς ΚΑΕ.

Οι θέσεις της ΚΕΔΕ

θετική αξιολογείται η θέσπιση ενός κοινού πλαισίου για την προώθηση των ΑΠΕ που να δηµιουργεί τις κατάλληλες βάσεις για την ανάπτυξη των ενεργειακών σχέσεων µεταξύ των Κρατών – Μελών, και να προωθεί την υιοθέτηση κοινών κανόνων, προκειμένου να υπάρξει ενεργειακή ασφάλεια και να ενεργειακή απεξάρτηση. 

Ειδικά για το θέμα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, η Επιτροπή μας έχει κατά καιρούς εκφραστεί θετικά, εκφράζοντας όμως πάντα την ανάγκη να υπάρχουν κανόνες στην ανάπτυξη και χρήση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Εξάλλου, είναι και κοινά γνωστό ότι παγκόσμιας φύσεως περιβαλλοντικά προβλήματα, όπως είναι το Φαινόμενο του Θερμοκηπίου και η Κλιματική Αλλαγή, έχουν δημιουργήσει μια αδιαμφισβήτητη ανάγκη για μετάβαση σε καθαρότερες μορφές ενέργειας, όπως είναι οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Η ανάγκη αυτή διατυπώνεται σήμερα σε ένα σύνολο Στρατηγικών για την προώθηση της Βιώσιμης Ανάπτυξης και σε ένα μεγάλο αριθμό Εθνικών και Κοινοτικών Πολιτικών για την προστασία του περιβάλλοντος. Ενδεικτικά αναφέρονται ο 7ος από τους 17 Στόχους για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη των Ηνωμένων Εθνών, η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (γνωστή και ως Green Deal), το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα, το Σχέδιο Ανάπτυξης για την Ελληνική Οικονομία (γνωστό και ως Έκθεση Πισσαρίδη) και το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «ΕΛΛΑΔΑ 2.0».

Ως προς τις προτεινόμενες διατάξεις του Νομοσχεδίου για την Αυτοπαραγωγή και τις Κοινότητες Ανανεώσιμης Ενέργειας (Ενεργειακές Κοινότητες), έχουμε να αναφέρουμε τα εξής:

Διαπιστώνεται ότι η εναρμόνιση της εθνικής νομοθεσίας με την Οδηγία 2018/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 11ης Δεκεμβρίου 2018 «για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές» (L 328) και την Οδηγία 2019/944 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 5ης Ιουνίου 2019 «σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την τροποποίηση της οδηγίας 2012/27/ΕΕ» (L 158). Renewable Energy Directive – RED II (ΕΕ) 2018/2001), δεν έγινε στο σύνολο των άρθρων της Οδηγίας, αλλά υπάρχουν σημαντικές παραλείψεις στην ενσωμάτωση σημαντικών διατάξεων αυτής, οι οποίες δυνητικά επηρεάζουν και τους ΟΤΑ Α’ Βαθμού, όπως:

• Οι διατάξεις τoυ Άρθρου 15 της Οδηγίας που επιβάλλουν: α) οι διοικητικές διαδικασίες να απλουστεύονται και να διεκπεραιώνονται με ταχείες διαδικασίες στο κατάλληλο διοικητικό επίπεδο και να ορίζονται προβλέψιμα χρονοδιαγράμματα, β) οι κανόνες για την έγκριση, την πιστοποίηση και τη χορήγηση άδειας να είναι αντικειμενικοί, διαφανείς και αναλογικοί, να μην δημιουργούν διακρίσεις μεταξύ των αιτούντων, και να λαμβάνουν πλήρως υπόψη τις ιδιαιτερότητες των επιμέρους τεχνολογιών ανανεώσιμης ενέργειας, γ) τα διοικητικά τέλη που καταβάλλονται να είναι διαφανή και ανάλογα του κόστους και δ) να καθορίζονται απλουστευμένες και λιγότερο επαχθείς διαδικασίες αδειοδότησης, μεταξύ άλλων μέσω απλής κοινοποίησης, για αποκεντρωμένα συστήματα και για την παραγωγή και αποθήκευση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

• Οι διατάξεις του Άρθρου 17 όπου τα κράτη μέλη μπορούν να επιτρέπουν διαδικασία απλής κοινοποίησης για εγκαταστάσεις ή συγκεντρωτικές μονάδες παραγωγής με δυναμικότητα ηλεκτροπαραγωγής μεγαλύτερη από 10,8 kW και έως 50 kW, εφόσον διατηρούνται η σταθερότητα, η αξιοπιστία και η ασφάλεια του δικτύου.

• Οι διατάξεις του Άρθρου 21 όπου όλοι οι αυτοπαραγωγοί μπορούν: α) να εγκαθιστούν και να λειτουργούν συστήματα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας σε συνδυασμό με εγκαταστάσεις που παράγουν ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές για αυτοκατανάλωση, β) να διατηρούν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους ως τελικοί καταναλωτές· γ) να λαμβάνουν αμοιβή, μεταξύ άλλων, κατά περίπτωση, μέσω καθεστώτων στήριξης, για την αυτοπαραγόμενη ή αποθηκευμένη ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές που διοχετεύουν στο δίκτυο, η οποία αποτυπώνει την αγοραία αξία της εν λόγω ηλεκτρικής ενέργειας και λαμβάνει ενδεχομένως υπόψη τη μακροπρόθεσμη αξία της για το Δίκτυο, το περιβάλλον και την κοινωνία.

• Οι διατάξεις σύμφωνα με τις οποίες, τα Κράτη-Μέλη μεριμνούν ώστε οι αυτοκαταναλωτές ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, μεμονωμένα ή μέσω φορέων σωρευτικής εκπροσώπησης, να δικαιούνται: α) να παράγουν ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, μεταξύ άλλων για δική τους κατανάλωση, να αποθηκεύουν και να πωλούν την πλεονάζουσα παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, μεταξύ άλλων μέσω συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας και συμβάσεων εμπορίας χωρίς διαμεσολάβηση, χωρίς να υπόκεινται: i) σε σχέση με την ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνουν από το δίκτυο ή διοχετεύουν σε αυτό, σε μεροληπτικές ή δυσανάλογα επαχθείς διαδικασίες και επιβαρύνσεις και σε τέλη δικτύου που δεν αντανακλούν το κό-στος, και ii) σε σχέση με την αυτοπαραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές που παραμένει στις εγκαταστάσεις τους, σε μεροληπτικές ή δυσανάλογα επαχθείς διαδικασίες και σε οποιαδήποτε επιβάρυνση ή τέλος, ΚΑΙ β) να εγκαθιστούν και να λειτουργούν συστήματα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας σε συνδυασμό με εγκαταστάσεις που παράγουν ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές για αυτοκατανάλωση, χωρίς να είναι υπόχρεοι σε οποιαδήποτε διπλή χρέωση, όπως τέλη δικτύου, για την αποθηκευμένη ηλεκτρική ενέργεια η οποία παραμένει στις εγκαταστάσεις τους.

Δυσκολότερη η συνεργασία μεταξύ ΟΤΑ

Tο σχέδιο νόμου παρότι θεωρητικώς ευνοεί τη δημιουργία Κοινοτήτων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΚΑΕ) από ΟΤΑ, απαιτεί οπωσδήποτε τη σύμπραξη τουλάχιστον 3 ΟΤΑ ή τουλάχιστον 2 ΟΤΑ και μίας Αναπτυξιακής κατά 100% Δημοτικής (Περιφερειακής) Επιχείρησης για τη σύσταση μίας ολιγομελούς ΚΑΕ για οποιονδήποτε σκοπό, έναντι της δυνατότητας που έχει σήμερα με το ισχύον καθεστώς για τις Ενεργειακές Κοινότητες, να συστήσει με μόνο τη συνολική συμμετοχή 4 Μελών κάθε νομικής μορφής. Η διάταξη αυτή θα κάνει πιο δυσχερή και χρονοβόρα την προσπάθεια πολλών ΟΤΑ που έχουν προγραμματίσει άμεσα ενεργειακές δράσεις αυτοπαραγωγής και κοινωνικής ενεργειακής αλληλεγγύης στα όρια του Δήμου ή της Περιφέρειας τους, χωρίς την ανάγκη υποχρεωτικής συνεργασίας με άλλους.

Να σημειώσουμε και να τονίσουμε ότι οι Αναπτυξιακές εταιρείες ΟΤΑ κατα κανόνα δεν ανήκουν 100% σε ΟΤΑ γιατί συμμετέχουν σε Ευρωπαϊκά Προγράμματα που συνήθως απαιτείται και η συμμετοχή ΜΚΟ ή Κοινωνικών Εταίρων. Προτείνουμε το ποσοστό συμμετοχής να είναι τουλάχιστον 51% και όχι 100%.