Αλέξης Αλεξίου: Πάγωμα ανάπτυξης με τριψήφιες τιμές πετρελαίου

Όταν η πρώτη πετρελαϊκή κρίση του OPEC χτύπησε στη δεκαετία του 1970, ο Πρόεδρος Νίξον απάντησε χαμηλώνοντας το εθνικό όριο ταχύτητας μέχρι τα 55 μίλια ανά ώρα σε μια προσπάθεια να εξοικονομήσει ενέργεια. Αλλά τα όρια ταχύτητας δεν είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να αλλάξει όταν οι τιμές του πετρελαίου ανεβαίνουν. Αυτή τη στιγμή, βλέπουμε ότι η αύξηση των τιμών του αργού μπορεί να επηρεάσει πολύ περισσότερο από το πόσο γρήγορα μπορούμε να οδηγούμε το αυτοκίνητό μας. Οι υψηλές τιμές του πετρελαίου αλλάζουν την ταχύτητα με την οποία η οικονομίες μπορεί να αυξηθούν.

Ακριβώς όπως οι άνθρωποι χρειάζονται τροφή, οι οικονομίες απαιτούν ενέργεια. Η σχέση είναι απλή: η οικονομική ανάπτυξη είναι συνάρτηση της κατανάλωσης ενέργειας. Με τις εθνικές οικονομίες σε όλο τον κόσμο για άλλη μια φορά να αναγκάζονται να πληρώσουν περισσότερα από 100 δολ. για κάθε βαρέλι πετρελαίου που καταναλώνεται, ένα κρίσιμο ερώτημα πρέπει να τεθεί. Τι συμβαίνει όταν η πιο σημαντική πηγή ενέργειας στον κόσμο γίνεται ασύμφορη;

Μια ματιά στους τελευταίες αριθμούς ΑΕΠ ήδη μας λέει την απάντηση. Η οικονομική ανάπτυξη έχει κατεβάσει ταχύτητα σχεδόν παντού. Η Ευρώπη αγωνίζεται να κρατήσει το κεφάλι της έξω από το νερό, η Βόρεια Αμερική παρουσιάζει στασιμότητα και οι άλλοτε  ανθεκτικές οικονομίες των χωρών BRIC αρχίζουν να στενάζουν υπό το βάρος των υψηλών τιμών ενέργειας.

Όταν η τιμή του πετρελαίου ανεβαίνει, κάτι πρέπει να θυσιαστεί. Αυτή τη στιγμή η Ευρωπαϊκή Νομισματική Ένωση φαίνεται να είναι το πιο πιθανό θύμα. Πόσο περισσότερο θα αντέξει η Ελλάδα τις απαιτήσεις των πιστωτών της επιβάλλοντας την τιμωρία των μέτρων λιτότητας με μόνο αποτέλεσμα τη συνεχιζόμενη κατάρρευση της οικονομίας της; Θα μπορέσει η Ισπανία να σφίξει το ζωνάρι της περαιτέρω όταν το ένα τέταρτο του εργατικού δυναμικού της είναι ήδη σε ανεργία; Οι απαντήσεις φαίνονται προφανείς. Χωρίς οικονομική ανάπτυξη καμία χώρα δεν μπορεί να εξυπηρετήσει το χρέος της και η ανάπτυξη δεν είναι ακριβώς μόνο στα χαρτιά. Το έδαφος κάτω από την Ευρωπαϊκή Νομισματική Ένωση δεν έτρεμε ποτέ τόσο πολύ. Καθώς το ευρώ τρέμει, αυξάνονται τα σενάρια επιστροφής της δραχμής, του εσκούδο, της πεσέτας, της ιρλανδικής λίρας και της λιρέτας.

Όταν κοιτάζουμε πέρα από τον Ειρηνικό, βλέπουμε ότι ακόμη και η Κίνα και η Ινδία, κύριοι κινητήρες της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης, δεν μπορούν να ξεφύγουν από τις συνέπειες των υψηλών τιμών ενέργειας. Όταν οι φορείς χάραξης της πολιτικής στο Πεκίνο προσπάθησαν να διατηρήσουν τους διψήφιους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης, ο πληθωρισμός των τροφίμων και της ενέργειας πάτησαν γρήγορα τα φρένα. Οι οικονομίες της Κίνας και της Ινδίας θα αγωνιστούν τώρα να αυξηθούν έστω και στο μισό των καυτών ρυθμών των τελευταίων ετών. Όταν αυτό συμβεί, ο υπόλοιπος κόσμος θα δώσει ιδιαίτερη προσοχή.

Σε έναν κόσμο όπου η απόσταση κοστίζει χρήματα, η Κίνα θα προσβλέπει ολοένα και περισσότερο στους δικούς της καταναλωτές των 1,3 δισεκατομμυρίων ανθρώπων για να οδηγήσουν την οικονομική ανάπτυξη. Αν η Κίνα αποφασίζει να επικεντρωθεί στην αξιοποίηση του εγχώριου δυναμικού της, αντί να προμηθεύει με φθηνά προϊόντα τα μακρινά Wal-Mart, η οικονομική ισορροπία της δύναμης θα γείρει οριστικά προς τα ανατολικά. Τι θα συμβεί αν η Τράπεζα του Λαού της Κίνας στη συνέχεια αποφασίσει ότι η αγορά κρατικών ομολόγων των ΗΠΑ δεν είναι πλέον μια αναγκαιότητα; Οι Αμερικανοί φορολογούμενοι δεν θέλουν να μάθουν καν. Θα πρέπει να πληρώσουν το δημοσιονομικό έλλειμμα της Ουάσιγκτον, που επί του παρόντος ανέρχεται σε ένα και ένα τέταρτο τρισ. δολάρια.

Σε έναν κόσμο τριψήφιων τιμών πετρελαίου η παγκόσμια οικονομία θα είναι πολύ διαφορετική από αυτήν που ξέρουμε…

(express 7/5/2012, του Αλέξη Αλεξίου, πιστοποιημένου διαχειριστή χαρτοφυλακίων σε ΑΕΠΕΥ)