Συμφωνία στις Βρυξέλλες για μείωση της ζήτησης ρεύματος, πλαφόν στην ηλεκτροπαραγωγή και φορολόγηση υπερκερδών στα ορυκτά καύσιμα

(upd: 17:30) Η Κομισιόνθα επιδιώξει να διαπραγματευτεί ένα "πλαίσιο τιμών" με τους αξιόπιστους προμηθευτές φυσικού αερίου, δήλωσε σήμερα η Επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Κάντρι Σίμσον, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι δεν υπάρχει συναίνεση στο μπλοκ σχετικά με ένα πιθανό ανώτατο όριο τιμών φυσικού αερίου.

"Θα προχωρήσουμε σε αυτό και θα προσπαθήσουμε να διαπραγματευτούμε ένα πλαίσιο τιμών, όχι ένα σταθερό ανώτατο όριο, που θα μας επιτρέψει να μειώσουμε το κόστος για τους καταναλωτές μας", δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου μετά τη συνάντηση των υπουργών Ενέργειας της ΕΕ στις Βρυξέλλες.

(upd:16:49) Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας,Κώστας Σκρέκας, συμμετείχε στην έκτακτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Υπουργών Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που πραγματοποιήθηκε σήμερα, Παρασκευή 30 Σεπτεμβρίου, στις Βρυξέλλες, αναφέρει η σχετική ανακοίνωση του ΥΠΕΝ.

Οκ. Σκρέκας, κατά τη διάρκεια του Συμβουλίου, παρουσίασε αναλυτικά την πρόταση του Πρωθυπουργού,Κυριάκου Μητσοτάκηγια επιβολή γενικού πλαφόν στο φυσικό αέριο.

Επίσης, κατά τη διάρκεια κλειστής πρωινής συνάντησης, Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Βέλγιο και Πολωνία συμφώνησαν να καταθέσουν την επόμενη εβδομάδα προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μια τεχνική πρόταση για τον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργεί το πλαφόν.

Οκ. Σκρέκαςεξέφρασε την ικανοποίησή του για την συμφωνία, δεδομένου ότι ο ελληνικός μηχανισμός ανάκτησης υπερεσόδων υιοθετείται από την Ευρώπη και γίνεται Ευρωπαϊκός Κανονισμός. Η Ελλάδα έχει συγκεντρώσει ήδη 2,6 δισ. ευρώ από τις 7 Ιουλίου 2022.

(upd:14:40) Την εξειδίκευση των μέτρων, που αποφασίστηκαν στο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας, παρουσίασε ο υπουργός Βιομηχανίας και Εμπορίου της Τσεχίας, Ζόζεφ Σικέλα, αναφέροντας τα εξής:

Μείωση ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας

«Το Συμβούλιο συμφώνησε σε έναν εθελοντικό στόχο μείωση της κατανάλωσης της ηλεκτρικής ενέργειας κατά 10% και και σε έναν υποχρεωτικό στόχο μείωσης 5% της κατανάλωσης κατά τις ώρες αιχμής. Τα κράτη μέλη θα προσδιορίσουν το 10 % των ωρών αιχμής τους μεταξύ της 1ης Δεκεμβρίου 2022 και της 31ης Μαρτίου 2023, κατά τις οποίες θα μειώσουν τη ζήτηση. Τα κράτη μέλη επίσης, θα είναι ελεύθερα να επιλέξουν τα κατάλληλα μέτρα για τη μείωση της κατανάλωσης και για τους δύο στόχους κατά την περίοδο αυτή.

Πλαφόν στα έσοδα των ηλεκτροπαραγωγών

Το Συμβούλιο συμφώνησε να τεθεί ανώτατο όριο στα 180 ευρώ ανά μεγαβατώρα, στα υπερέσοδα των ηλεκτροπαραγωγών, συμπεριλαμβανομένων των παραγωγών ΑΠΕ, πυρηνικών και λιγνίτη. Οι εν λόγω φορείς, έχουν αποκομίσει απροσδόκητα μεγάλα οικονομικά κέρδη τους τελευταίους μήνες, χωρίς να αυξηθεί το λειτουργικό τους κόστος. Αυτό οφείλεται στο ρόλο του άνθρακα και του φυσικού αερίου ως οριακών πηγών που καθορίζουν τις τιμές και που σήμερα διογκώνουν την τελική τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας.

Το επίπεδο του πλαφόν έχει σχεδιαστεί για να διατηρηθεί η κερδοφορία των φορέων εκμετάλλευσης και να μην παρεμποδιστούν οι επενδύσεις σε ΑΠΕ.

Τα κράτη μέλη συμφώνησαν να χρησιμοποιήσουν μέτρα της επιλογής τους για την απορρόφηση και την διάθεση αυτών των εσόδων, όπως και να διαθέτουν σχετική ευελιξία. Μεταξύ άλλων, να έχουν τη δυνατότητα καθορισμού υψηλότερου πλαφόν ή της διαφοροποίησης μεταξύ τεχνολογιών καθώς και εφαρμογής ορίων στα έσοδα των εμπόρων.

Σε περιπτώσεις όπου η καθαρή εξάρτηση ενός κράτους μέλους από τις εισαγωγές είναι ίση ή υψηλότερη από το 100%, συνάπτει συμφωνία έως την 1η Δεκεμβρίου 2022 για την επαρκή κατανομή των υπερεσόδων με το κράτος μέλος εξαγωγής.

Έκτακτη εισφορά στους παραγωγούς ορυκτών καυσίμων

Τα κράτη μέλη επιπλέον, συμφώνησαν να ορίσουν μια υποχρεωτική προσωρινή εισφορά αλληλεγγύης επί των κερδών των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στους τομείς του αργού πετρελαίου, του φυσικού αερίου, του άνθρακα και των διυλιστηρίων. Η εισφορά αλληλεγγύης θα υπολογίζεται επί των φορολογητέων κερδών, όπως προσδιορίζονται βάσει των εθνικών φορολογικών κανόνων κατά το φορολογικό έτος που αρχίζει το 2022 ή/και το 2023, τα οποία υπερβαίνουν την αύξηση κατά 20% των μέσων ετήσιων φορολογητέων κερδών από το 2018. Η εισφορά αλληλεγγύης θα εφαρμόζεται επιπλέον των τακτικών φόρων και εισφορών που ισχύουν στα κράτη μέλη.

Τα κράτη μέλη μπορούν να διατηρήσουν εθνικά μέτρα που είναι ισοδύναμα με την εισφορά αλληλεγγύης, εφόσον είναι συμβατά με τους στόχους του κανονισμού και παράγουν τουλάχιστον συγκρίσιμα έσοδα.

Τα κράτη μέλη θα χρησιμοποιούν τα έσοδα από την εισφορά αλληλεγγύης για την παροχή οικονομικής στήριξης στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις και για την άμβλυνση των επιπτώσεων των υψηλών λιανικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας.

Το Συμβούλιο συμφώνησε ότι τα κράτη μέλη μπορούν να καθορίσουν προσωρινά μια τιμή για την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις η οποία να είναι χαμηλότερη του κόστους.

Το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής

Τα μέτρα έχουν προσωρινό και έκτακτο χαρακτήρα. Θα εφαρμοστούν από την 1η Δεκεμβρίου 2022 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023. Οι στόχοι μείωσης της κατανάλωσης ενέργειας ισχύουν έως τις 31 Μαρτίου 2023. Το υποχρεωτικό ανώτατο όριο για τα έσοδα της αγοράς ισχύει έως τις 30 Ιουνίου 2023».

(upd: 12:45)Οι υπουργοί Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέληξαν σε πολιτική συμφωνία σχετικά με μέτρα για τον μετριασμό των υψηλών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας.

Όπως αναφέρει μήνυμα της τσεχικής προεδρίας στο Twitter, κατέληξαν σε συμφωνία για

1) υποχρεωτική μείωση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας κατά 10% και 5% στις ώρες αιχμής,

2) ανώτατο όριο στα έσοδα όσων παράγουν ηλεκτρική ενέργεια με άλλες τεχνολογίες πλην του αερίου στα 180 ευρώ/MWh και

3) συνεισφορά αλληλεγγύης από τους παραγωγούς ορυκτών καυσίμων.

Επίσης, τα κράτη-μέλη ξεκίνησαν τις συζητήσεις για την επιβολή ενός πλαφόν στις εισαγωγές φυσικού αερίου.,

Τέλος, συμφώνησαν να μπορούν να θέτουν προσωρινά μια τιμή ρεύματος κάτω του κόστους για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

(upd: 11:09) Τολμηρές αποφάσεις ζητούνται από την Κομισιόν σήμερα στη σύνοδο των υπουργών ενέργειας, όπως δήλωσε προσερχόμενος στη συνάντηση ο Κώστας Σκρέκας.

Συγκεκριμένα, ανέφερε τα εξής:

"Το σημερινό συμβούλιο γίνεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο καθώς οξύνεται το ενεργειακό ζήτημα και γεμίζει με αγωνία νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, απέστειλε το Μάρτιο επιστολή στην Κομισιόν με την οποία ζητούσε την επιβολή πλαφόν στο αέριο. Σήμερα 15 κράτη-μέλη στηρίζουν την ελληνική πρόταση και ζητούν τολμηρές και αποφασιστικές προτάσεις. Είμαι αισιόδοξος ότι η Ε.Ε. θα υποστηρίξει την κοινωνική συνοχή απέναντι στην επιθετιικότητα της Ρωσίας".

Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να βρει ένα τρόπο να προσεγγίσει τα πλαφόν στην τιμή αερίου τα οποία θα μπορούν να αποδεχθούν και τα 27 κράτη-μέλη του ευρωπαϊκού μπλοκ, δήλωσε η επίτροπος ενέργειας, Κάντρι Σίμσον.

«Καθώς διαφορετικά κράτη-μέλη αναμένουν διαφορετικές λύσεις, η Κομισιόν πρέπει να παρουσιάσει μια ιδέα που να έχει συνολικάευρεία στήριξη… Πρέπει να βρούμε έναν τρόπο που να είναι αποδεκτός για όλα τα κράτη-μέλη», δήλωσε η επίτροπος, προσερχόμενη.

«Οι πολίτες και οι επιχειρήσεις μας περιμένουν από την ΕΕ να προχωρήσει με συμπαγείς προτάσεις για το πως θα καταπολεμηθούν οι παρούσες εξαιρετικά υψηλές τιμές στην ενέργεια», τόνισε ο υπουργός Βιομηχανίας και Εμπορίου της Τσεχίας (η οποία έχει την προεδρία του Συμβουλίου το τρέχον εξάμηνο). Ο Ζόζεφ Σικέλα σημείωσε ότι δεν είναι στο τραπέζι το πλαφόν στο φυσικό αέριο, επισημαίνοντας ότι «τα πάντα είναι πιθανά».

Επίσης, δήλωσε ότι περιμένει «από την Κομισιόν να έρθει με πρόσθετα μέτρα το συντομότερο δυνατόν, ειδικά για το πως θα μειωθεί η τιμή του φυσικού αερίου».

«Σήμερα μπορούμε να "παραδώσουμε" αποτελέσματα. Έχουμε τρία σημαντικά πράγματα να αποφασίσουμε, τρία μέτρα τα οποία είναι στο τραπέζι: το πρώτο είναι η μείωση της ζήτησης της ηλεκτρικής ενέργειας, ένα μέτρο το οποίο μπορεί αμέσως να μειώσει τις τιμές», συμπλήρωσε.

Όπως ανέφερε ο Τσέχος υπουργός, το δεύτερο μέτρο είναι το πλαφόν στα κέρδη των παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας φθηνών τεχνολογιών, όπως η πυρηνική ενέργεια ή οι ανανεώσιμες πηγές, και τρίτο είναι μία εισφορά αλληλεγγύης που υπολογίζεται στα κέρδη των παραγωγών ορυκτών καυσίμων.

Τόνισε ότι «αυτό είναι το πρώτο κομμάτι του παζλ», συμπληρώνοντας ότι «τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις χρειάζονται τώρα βοήθεια».

«Είμαι σίγουρος ότι όλοι υπουργοί το αντιλαμβάνονται και θα μπορέσουμε σήμερα να έχουμε μία πολιτική συμφωνία και να εφαρμόσουμε τα μέτρα το συντομότερο», υπογράμμισε.

Νωρίτερα, το energypress έγραφε:

«Χρειαζόμαστε ένα μηχανισμό όπου η τιμή του φυσικού αερίου θα αντιστοιχίζεται με την τιμή των υπόλοιπων χρηματιστηρίων ανά τον κόσμο, όπως της Αμερικής, της Ασίας και της Αυστραλίας», τόνισε ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κώστας Σκρέκας, μιλώντας στο ραδιόφωνο του ΣΚΑΙ και στο δημοσιογράφο, Παύλο Τσίμα.

Όπως ανέφερε ο κ. Σκρέκας, η Ελλάδα ήταν πρώτη χώρα που διατύπωσε την πρόταση για δομικές αλλαγές στην αγορά αερίου. «Πρώτη φορά η χώραμας έκανε αυτή την πρόταση, με επιστολή προς την Κομισιόν του κ. Μητσοτάκη για μηχανισμό πλαφόν στο φυσικό αέριο, διαπιστώνοντας ότι δεν λειτουργεί σωστά η αγορά και ότι πρέπει να βρεθεί τρόπος ώστε να αποτυπώνεται το πραγματικό κόστος του αερίου.

Πώς θα λειτουργεί ο μηχανισμός

Ο Υπουργός εξέφρασε τη διαφωνία του για την πρόταση να μπει πλαφόν μόνο στο ρωσικό αέριο. «Ένα πλαφόν μόνο στο ρωσικό φυσικό αέριο θα είχε δύο αποτελέσματα: Πρώτον, να κοπεί πιθανότατα τελείως η ροή και από τον νότιο διάδρομο, όπου προμηθεύεται η Ελλάδα και άλλες χώρες, κάτι που συνεπάγεται λιγότερο εφοδιασμό, άρα ακόμα υψηλότερες τιμές και δεύτερο, θα έδινε βήμα στη Ρωσία να κατηγορήσει την Ευρώπη για τις διακοπές στην παροχή», επεσήμανε χαρακτηριστικά.

«Άρα», κατέληξε, «χρειάζεται οριζόντιο πλαφόν, δηλαδή μια προσδιορισμένη τιμή, με τέτοιο τρόπο που να αντιστοιχίζεται με τα υπόλοιπα χρηματιστήρια παγκοσμίως».

«Η Ελλάδα, το Βέλγιο και η Ιταλία έχουν δουλέψει πολύ πάνω σ’ αυτό το μηχανισμό, κάναμε κοινή δουλειά για να πειστούν οι υπόλοιπες 12 χώρες», σημείωσε ο κ. Σκρέκας, αναφερόμενος στα κράτη μέλη που υπογράφουν την επιστολή προς την Κομισιόν, προσθέτοντας: «Στις 15 χώρες περιλαμβάνονται η Ιταλία, η Γαλλία, η Ισπανία και η Πολωνία. Τέσσερις μεγάλες χώρες δηλαδή και αρκετές ακόμα μικρότερες. Επομένως, έχουμε ειδική πλειοψηφία, ώστε να απαιτηθεί από την επιτροπή να καταθέσει την πρότασή της».

«Η Ευρώπη πρέπει να ανταποκριθεί για να "βγάλει" το χειμώνα»

Όσον αφορά τις αντιδράσεις που συνάντησε η πρόταση για το πλαφόν, όπως υπογράμμισε, «υπάρχει φόβος στη Γερμανία και σε άλλες χώρες, ότι ένα τέτοιο μέτρο μπορεί να προκαλέσει μείωση στον εφοδιασμό. Ξεκαθαρίζουμε ότι, εμείς δε θέλουμε ένα τέτοιο τρόπο τιμολόγησης ώστε οι προμήθειες να κατευθυνθούν σε άλλες αγορές, αλλά δε μπορούμε στην Ευρώπη να πληρώνουμε το φυσικό αέριο 20, 40 ως και 100% πάνω από τις υπόλοιπες ηπείρους.

Παράλληλα όπως ανέδειξε «η χώρα μας προχώρησε γρήγορα σε σχέση με την Ευρώπη σε αλλαγές», σχολιάζοντας πως, «ο Μηχανισμός ανάκτησης υπερεσόδων, στη χονδρεμπορική του ρεύματος που θα συζητηθεί αύριο, είναι ελληνικό μέτρο και έχει πολύ θετικά αποτελέσματα».

«Όταν το παρουσίασα στους ομολόγους μου, απλώς το κοιτούσαν, ενώ σήμερα υιοθετείται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Επίσης η πρόταση για το πλαφόν συνάντησε αντιδράσεις και σήμερα βλέπουμε ότι την υιοθετούν 15 κράτη.

«Άρα, φαίνεται ότι αν δε γίνουν σημαντικές αλλαγές, η Ευρώπη δε θα μπορέσει να "βγάλει" το χειμώνα, γι’ αυτό θα πρέπει άμεσα να ανταποκριθεί», επεσήμανε, ενόψει του σημερινού συμβουλίου Υπουργών Ενέργειας, όπου αναμένονται κρίσιμες αποφάσεις. «Γι’ αυτό πιέζουμε και χτίζουμε συμμαχίες στην Ευρώπη και βλέπουμε ότι έστω αργά λαμβάνονται τελικά οι αποφάσεις. Πιστεύουμε ότι αύριο (σ.σ. σήμερα) θα έχουμε 20 χώρες μαζί μας και η πρόταση θα εφαρμοστεί».

Υπερέσοδα και ευρωπαϊκό Ταμείο μπορούν να εξασφαλίσουν την αναγκαία χρηματοδότηση

Τέλος σχετικά με τους διαθέσιμους πόρους για τα μέτρα στήριξης, ο κ. Σκρέκας αναφέρθηκε στην ελληνική πρόταση για κοινό ευρωπαϊκό ταμείο:

«Καταρχάς, ο μηχανισμός ανάκτησης υπερεσόδων είναι ένας τρόπος που τα έσοδα κατευθύνονται στους καταναλωτές. Από το 1,1 δισ. ευρώ που δίνουμε για στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων, το 1 δισ. προέρχεται από εκεί.

Πέραν αυτού, ζητάμε τη σύσταση ενός ευρωπαϊκού Ταμείου πολλών δισ. ευρώ, που θα δώσει τη δυνατότητα στα κράτη-μέλη να αντλήσουν χρηματοδότηση. Κάτι ανάλογο με αυτό που δημιουργήθηκε στην πανδημία. Ωστόσο, η ενεργειακή κρίση παράγει χειρότερα αποτελέσματα από την υγειονομική. Αφενός, γιατί οι οικονομικές συνέπειες είναι ίσως και δυσμενέστερες σε επιμέρους κλάδους, αφετέρου, πλήττει κυρίως την Ευρώπη, που πληρώνει ακριβά απώλειες στην ανταγωνιστικότητά της.