Ο νέος νόμος για τα αδειοδοτικά των ΑΠΕ, την αποθήκευση και τις έκτακτες παρεμβάσεις για την ενεργειακή κρίση τιμών: Οι νομικές παράμετροι

Ψηφίσθηκε από τη Βουλή το πολλαπλώς κρίσιμο νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ, το οποίο περιλαμβάνει σημαντικότατες διατάξεις που αναδιατάσσουν την αδειοδοτική διαδικασία των ΑΠΕ, εν γένει την αδειοδότηση των δραστηριοτήτων της παραγωγής και της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, το πλαίσιο για την ανάπτυξη πιλοτικών θαλάσσιων πλωτών φωτοβολταϊκών σταθμών, καθώς και τις έκτακτες ρυθμίσεις για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης και παρεμβάσεις στην αγορά  προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας.

Δεδομένου ότι η υφιστάμενη διαδικασία αδειοδότησης έργων ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ επιβαρύνει τους εμπλεκόμενους φορείς με διοικητικό φόρτο, οι νέες διατάξεις αποσκοπούν, κατά τον νομοθέτη, στην απλοποίηση, ψηφιοποίηση και την επιτάχυνση των σχετικών διαδικασιών. Προς τούτο, όλες οι ενέργειες για την απόκτηση αδειών θα διενεργούνται ψηφιακά, τα δικαιολογητικά που θα απαιτείται να κατατίθενται από τους επενδυτές μειώνονται δραστικά και περιορίζονται στα απολύτως απαραίτητα, ενώ οι διαδικασίες που μέχρι τώρα ήταν σειριακές, πλέον, γίνονται παράλληλες, μειώνοντας σημαντικά τον χρόνο υλοποίησης.

Ειδικότερα, οι βασικές καινοτομίες που περιλαμβάνονται στο Μέρος Β΄ του νόμου είναι οι ακόλουθες:

• Αρχικά, προβλέπεται η κατάργηση της Μη Δεσμευτικής Προσφοράς Σύνδεσης και η υποβολή αίτησης για τη χορήγηση Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης. Ο ενδιαφερόμενος αποδέχεται την Οριστική Προσφορά Σύνδεσης εντός δύο (2) μηνών από την ημερομηνία έκδοσής της, υποβάλλοντας τη σχετική υπεύθυνη δήλωση αποδοχής στον Διαχειριστή, με την οποία η Οριστική Προσφορά Σύνδεσης καθίσταται δεσμευτική (Άρθρο 5).
• Η διάρκεια ισχύος της Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης είναι (3) έτη από την ημερομηνία αποδοχής της, ενώ, εντός αυτού του διαστήματος, ο ενδιαφερόμενος υποχρεούται να υποβάλλει πλήρη αίτηση για τη σύναψη Σύμβασης Σύνδεσης. Εφόσον, εντός της διάρκειας ισχύος της, εκδοθεί Άδεια Εγκατάστασης για τον σταθμό, η Οριστική Προσφορά Σύνδεσης και η οικεία Σύμβαση Σύνδεσης παρατείνονται αυτοδίκαια μέχρι τη λήξη της Άδειας Εγκατάστασης. Η διάρκεια ισχύος της Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης των σταθμών, οι οποίοι επιλέγονται για ένταξη σε καθεστώς στήριξης με τη μορφή λειτουργικής ενίσχυσης, μέσω ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών, παρατείνεται μέχρι τη λήξη της προθεσμίας ενεργοποίησης της σύνδεσής τους (θέση σε κανονική ή δοκιμαστική λειτουργία), η οποία καθορίζεται με την απόφαση της παρ. 3 του άρθρου 7 του Ν. 4414/2016. Επισημαίνεται επίσης ότι ο νομοθέτης δίδει τη δυνατότητα στον Διαχειριστή του Συστήματος (ΑΔΜΗΕ) να αναστείλει την υποβολή αιτήσεων για Οριστική Προσφορά Σύνδεσης για χρονικό διάστημα που δεν μπορεί να ξεπερνά τους έξι (6) μήνες και εφόσον τουλάχιστον ενενήντα (90) ημέρες πριν την αναστολή ενημερώσει τους ενδιαφερόμενους, με το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα να μην προσμετράται στις προθεσμίες που ορίζονται στο άρθρο 12 του Ν. 4685/2020 (Άρθρο 5). Όσον αφορά, μάλιστα, τα «μικρά έργα», ήτοι τους σταθμούς ΑΠΕ ισχύος έως 50 kW και τους αιολικούς σταθμούς ισχύος έως 20 kW, προβλέπεται για τη σύνδεση τους στο Δίκτυο η απλή γνωστοποίηση, χωρίς να απαιτείται η χορήγηση Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης (Άρθρο 38). Οι οριστικές προσφορές σύνδεσης που εκδίδονται από την έναρξη ισχύος του νόμου, καθώς και οι εκκρεμείς αιτήσεις για τροποποίηση της οριστικής προσφοράς σύνδεσης και για σύναψη σύμβασης σύνδεσης, καταλαμβάνονται από τα οριζόμενα στις διατάξεις αυτού (Άρθρο 52).
• Η Εγγυητική Επιστολή, το ύψος της οποίας ορίζεται ανά μονάδα ονομαστικής ισχύος του αιτήματος σε kW, υποβάλλεται στον αρμόδιο Διαχειριστή με την υποβολή της αίτησης για χορήγηση Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης και όχι κατά την αποδοχή αυτής. Για τις εκκρεμείς, κατά την έναρξη ισχύος του νόμου, αιτήσεις χορήγησης Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης, οι οποίες έχουν υποβληθεί στον αρμόδιο Διαχειριστή, οι κάτοχοι των σταθμών υποχρεούνται εντός τεσσάρων (4) μηνών από την έναρξη ισχύος του να προσκομίσουν την Εγγυητική Επιστολή. Εφόσον η Εγγυητική Επιστολή προσκομισθεί εντός της εν λόγω προθεσμίας και εφόσον η αίτηση είχε ήδη καταταγεί σε σειρά προτεραιότητας, διατηρεί την αρχική ημερομηνία πληρότητας της αίτησης. Σε κάθε άλλη περίπτωση, είτε λόγω μη εμπρόθεσμης προσκόμισης της Εγγυητικής Επιστολής, είτε ελλείψει άλλων στοιχείων της αίτησης, οι αιτήσεις θεωρούνται μη πλήρεις. Για τις εκκρεμείς αιτήσεις χορήγησης οριστικής προσφοράς σύνδεσης που δεν προσκομίζουν εγκαίρως την εν λόγω Εγγυητική Επιστολή, προκειμένου να διατηρήσουν σε ισχύ τη Βεβαίωση ή τη Βεβαίωση Ειδικών Έργων ή την Άδεια Παραγωγής, προσκομίζουν εντός της ίδιας προθεσμίας την Εγγυητική Επιστολή Βεβαίωσης Παραγωγού του άρθρου 11^Α του Ν. 4685/2020 (Άρθρο 52). Τόσο για τις «παλιές» όσο και για τις «νέες» αιτήσεις, η Εγγυητική Επιστολή θα πρέπει να έχει διάρκεια ισχύος κατ’ ελάχιστον δύο (2) έτη, ενώ θα πρέπει να ανανεώνεται προ της λήξης της, μέχρι τη θέση του σταθμού σε δοκιμαστική λειτουργία ή, εάν δεν προβλέπεται περίοδος δοκιμαστικής λειτουργίας, μέχρι την ενεργοποίηση της σύνδεσής του. Με τη θέση σε ισχύ της Σύμβασης Σύνδεσης, το ποσό της Εγγυητικής Επιστολής μειώνεται στο 1/4 του αρχικού ποσού. Προκειμένου να ολοκληρωθεί η απομείωση του ποσού της Εγγυητικής Επιστολής, ο αρμόδιος Διαχειριστής, εντός είκοσι (20) ημερών από τη θέση σε ισχύ της Σύμβασης Σύνδεσης, ενημερώνει τον φορέα έκδοσης της Εγγυητικής Επιστολής. Με την υποβολή στον αρμόδιο Διαχειριστή της Δήλωσης Ετοιμότητας, ή με τη θέση του σταθμού σε λειτουργία ή την ενεργοποίηση της σύνδεσής του, ο αρμόδιος Διαχειριστής, εντός δέκα (10) ημερών, προβαίνει σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες, προκειμένου να αποδεσμευτεί το εναπομείναν ποσό της εγγύησης και ακολούθως να αποδοθεί στον δικαιούχο. Σε περίπτωση αύξησης της Μέγιστης Ισχύος Παραγωγής του σταθμού σε σχέση με την αρχική ισχύ, επί της οποίας υπολογίστηκε το ύψος της Εγγυητικής Επιστολής, απαιτείται είτε εκ νέου υποβολή της από τον κάτοχο του σταθμού για το πρόσθετο τμήμα ισχύος, είτε αντικατάσταση της υπάρχουσας με νέα Εγγυητική Επιστολή για τη νέα συνολική ισχύ του σταθμού, με χρονική διάρκεια αυτής κατ’ ελάχιστον δύο (2) έτη από την ημερομηνία υποβολής της (Άρθρο 6).
• Ακολούθως, στο άρθρο 10 θεσπίζεται η δυνατότητα των αρμόδιων Διαχειριστών να χορηγούν Οριστικές Προσφορές Σύνδεσης και να συνάπτουν Συμβάσεις Σύνδεσης σταθμών ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ του Διασυνδεδεμένου Συστήματος και Δικτύου με τον ειδικό όρο περιορισμένης έγχυσης ενέργειας και ισχύος των σταθμών. Οι περιορισμοί έγχυσης δύνανται να αφορούν τις ακόλουθες περιπτώσεις: α) μόνιμο περιορισμό της μέγιστης ισχύος παραγωγής του σταθμού σε σχέση με την εγκατεστημένη ισχύ των μονάδων του, β) περιορισμούς της μέγιστης ισχύος παραγωγής του σταθμού για προκαθορισμένες χρονικές περιόδους εντός της κάθε ημέρας κατανομής, γ) περιορισμούς που καθορίζονται από τους Διαχειριστές με βάση την εκτιμώμενη κατάσταση λειτουργίας του τοπικού συστήματος ή δικτύου, δ) περιορισμούς που ενεργοποιούνται σε πραγματικό χρόνο, σε έκτακτες καταστάσεις, μέσω αυτόματων συστημάτων προστασίας και ελέγχου, οι οποίοι μπορεί να οδηγούν ακόμη και στην αποσύνδεση του σταθμού.

Με την εφαρμογή των περιορισμών δεν δύναται να επιβληθεί μείωση της μέγιστης ισχύος παραγωγής των σταθμών ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ που να οδηγεί σε περιορισμό της εγχεόμενης ενέργειας υψηλότερο από το πέντε τοις εκατό (5%) της ετήσιας δυνατότητας παραγωγής ενέργειας των σταθμών αυτών. Οι εν λόγω περιορισμοί εξειδικεύονται και ποσοτικοποιούνται δυνάμει αποφάσεως του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ύστερα από εισήγηση του αρμόδιου Διαχειριστή και γνώμη της ΡΑΕ. Ειδικά δε για τους ως άνω υπό α και β στοιχεία περιορισμούς έγχυσης σε φωτοβολταϊκούς σταθμούς, η απόφαση εκδίδεται εντός τριών (3) μηνών από την έναρξη ισχύος του νόμου. Επισημαίνεται πως οι εν λόγω διατάξεις εφαρμόζονται για σταθμούς ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ που έχουν λάβει ή λαμβάνουν οριστική προσφορά σύνδεσης από τον αρμόδιο Διαχειριστή, εξαιρουμένων των σταθμών που λειτουργούν ή έχουν υποβάλει ή θα υποβάλλουν έως τις 31/12/2022 δήλωση ετοιμότητας ή έχουν επιλεγεί πριν από την έναρξη ισχύος του νόμου για ένταξη σε καθεστώς λειτουργικής ενίσχυσης μέσω ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών ή εξαιρούνται αυτών ή έχουν συνάψει σύμβαση σύνδεσης, ή ακόμα έχουν υποβάλλει αίτημα σύνδεσης. Μεταβατικά, έως την έκδοση της σχετικής απόφασης, ο αρμόδιος Διαχειριστής εκδίδει οριστικές προσφορές σύνδεσης που περιλαμβάνουν ειδικούς όρους, αναφορικά με τη δυνατότητα εφαρμογής περιορισμών έγχυσης, χωρίς υπέρβαση των ορίων που θέτει ο νόμος.  

• Για την έκδοση Άδειας Εγκατάστασης, η οποία απαιτείται για την εγκατάσταση σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ ή/και σταθμού αποθήκευσης, ο ενδιαφερόμενος υποβάλλει αίτηση, εφόσον: α) είναι κάτοχος Βεβαίωσης ή Βεβαίωσης Ειδικών Έργων, που αφορά στο έργο για το οποίο υποβάλλεται αίτηση, β) έχει Απόφαση Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης, γ) έχει λάβει Οριστική Προσφορά Σύνδεσης (Άρθρο 17). Για την έκδοση της Άδειας Εγκατάστασης απαιτείται η τεκμηρίωση της εξασφάλισης του δικαιώματος χρήσης του γηπέδου εγκατάστασης και των χώρων των συνοδών έργων (Άρθρο 18), καθώς και η τήρηση των αποστάσεων ασφαλείας των μονάδων. Η Άδεια Εγκατάστασης εκδίδεται άπαξ και ισχύει για τρία (3) έτη, με δυνατότητα παράτασης, χρονικό διάστημα στο οποίο θα πρέπει να υποβληθεί είτε αίτηση για την προσωρινή σύνδεση του σταθμού ή δήλωση ετοιμότητας, είτε αίτηση για χορήγηση Άδειας Λειτουργίας ή τμηματικής Άδειας Λειτουργίας, καθώς σε αντίθετη περίπτωση, η Άδεια Εγκατάστασης παύει αυτοδικαίως (Άρθρο 19).
• Στην περίπτωση κατά την οποία υφίσταται οποιαδήποτε μεταβολή που απαιτεί εκ νέου έλεγχο του δικαιώματος χρήσης του γηπέδου εγκατάστασης, του γηπέδου εγκατάστασης των μονάδων του σταθμού ή του γηπέδου ασφαλείας, εφόσον δεν συμπεριλαμβάνεται στο γήπεδο εγκατάστασης, προβλέπεται η δυνατότητα τροποποίησης της Άδειας Εγκατάστασης, ενώ στις λοιπές περιπτώσεις μεταβολής στοιχείων παρέχεται, πλέον, η δυνατότητα ενημέρωσης φακέλου που λαμβάνει χώρα μέσω γνωστοποίησης της μεταβολής από τον ενδιαφερόμενο και κάτοχο της Άδειας Εγκατάστασης στην αρμόδια αδειοδοτούσα αρχή, η οποία ενημερώνει ότι έχει λάβει γνώση (Άρθρα 20, 53). Επίσης, παρέχεται η δυνατότητα έκδοσης «Τμηματικής Άδειας Εγκατάστασης», άπαξ, και μόνο για τμήμα έργου, το οποίο έχει τεχνική και λειτουργική αυτοτέλεια και αφορά τουλάχιστον σε ποσοστό πενήντα τοις εκατό (50%) της συνολικής ισχύος, για την οποία έχει χορηγηθεί Βεβαίωση ή Βεβαίωση Ειδικών Έργων ή Άδεια Παραγωγής. Με την υποβολή αιτήματος για Τμηματική Άδεια ο ενδιαφερόμενος υποχρεούται να υποβάλει αίτηση για έκδοση της τελικής Άδειας Εγκατάστασης, ως προς τη συνολική ισχύ του Σταθμού, με τη διάρκεια ισχύος αυτής να άρχεται από την ημερομηνία έκδοσης της αρχικής τμηματικής, ενώ σε περίπτωση μη υποβολής αίτησης για τη συνολική ισχύ του σταθμού εντός των απαιτούμενων προθεσμιών, ο ενδιαφερόμενος προσαρμόζει και τροποποιεί όλες τις άδειες και τις εγκρίσεις που του έχουν χορηγηθεί, σύμφωνα με την εκδοθείσα Τμηματική Άδεια (Άρθρο 23). Αναφορικά με τις άδειες εγκατάστασης σταθμών ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ, η ισχύς των οποίων έληξε μετά την 1^η/01/2022 και μέχρι την έναρξη ισχύος του νόμου, που τελούσαν είτε οι ίδιες, είτε οι αποφάσεις έγκρισης περιβαλλοντικών όρων, είτε οποιαδήποτε άλλη απαιτούμενη διοικητική πράξη για την έκδοσή τους, υπό δικαστική αναστολή, αναβιώνουν αυτοδικαίως μετά από γνωστοποίηση του ενδιαφερόμενου προς την αρμόδια αδειοδοτούσα αρχή εντός αποκλειστικής προθεσμίας τριάντα (30) ημερών από τη δημοσίευση του νόμου και παρατείνονται για χρονικό διάστημα ίσο με το χρονικό διάστημα της δικαστικής αναστολής (Άρθρο 54).
• Στον κάτοχο σταθμού ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ που δεν έχει συνάψει Σύμβαση Λειτουργικής Ενίσχυσης και πριν τη θέση του εν λόγω σταθμού σε λειτουργία παρέχεται, πλέον, με τη θέσπιση του άρθρου 25 του Νόμου, η δυνατότητα να υποβάλει στον Διαχειριστή, ΔΑΠΕΕΠ ΑΕ, ανέκκλητη δήλωση ότι δεν επιθυμεί τη σύναψη Σύμβασης Λειτουργικής Ενίσχυσης, με αποτέλεσμα ο εν λόγω σταθμός να λειτουργεί απευθείας στην Αγορά, σύμφωνα με το άρθρο 12^Α του Ν. 4414/2016. Η δυνατότητα αυτή εισήχθη με την παρ. 6 του Νόμου και για τους σταθμούς των παρ. 3 και 4 του άρθρου 12^Α του Ν. 4414/2016.
• Εν συνεχεία, παρατίθενται τα ορόσημα που πρέπει να επιτυγχάνουν οι επενδυτές σταδιακά, κατά τη διαδικασία αδειοδότησης του έργου τους και μέχρι τη λειτουργία τους, ανά τεχνολογία. Για τους φωτοβολταϊκούς σταθμούς, τους χερσαίους αιολικούς και τους υβριδικούς σταθμούς ΑΠΕ θα πρέπει μέσα σε ένα (1) έτος από την αποδοχή της Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης, ενώ για τις λοιπές τεχνολογίες σταθμών ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ ή/και σταθμούς αποθήκευσης μέσα σε δεκαοκτώ (18) μήνες, να υποβληθεί αίτηση για Άδεια Εγκατάστασης, καθώς σε αντίθετη περίπτωση, παύει αυτοδικαίως η Βεβαίωση Παραγωγού. Η προθεσμία αυτή δύναται να παραταθεί έως και ένα (1) έτος, εάν ο κάτοχος Βεβαίωσης υποβάλει σχετική αίτηση και καταβάλει το τέλος δέσμευσης φυσικού χώρου εγκατάστασης, το οποίο ανέρχεται σε 1.000€/MW μέγιστης ισχύος παραγωγής για κάθε μήνα παράτασης. 
• Για σταθμούς, οι οποίοι έχουν επιλεγεί σε διαγωνιστική διαδικασία, η Άδεια Παραγωγής ή η Βεβαίωση/Βεβαίωση Ειδικών Έργων δεν καταλαμβάνονται από τα οριζόμενα χρονικά ορόσημα, αλλά ισχύουν οι χρονικές προθεσμίες, που ορίζονται στην απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας της παρ. 3 του άρθρου 7 του ν. 4414/2016. Οι εν λόγω προβλέψεις καταλαμβάνουν τις οριστικές προσφορές σύνδεσης που χορηγούνται μετά την έναρξη ισχύος του νόμου και τίθεται σε εφαρμογή από την 1^η/09/2022 (Άρθρα 31, 52).
• Προς επίτευξη των ως άνω προβλέψεων, τίθεται σε λειτουργία ενιαίο Πληροφοριακό Σύστημα Αδειοδότησης Έργων ΑΠΕ (ΠΣΑΠΕ), το οποίο τηρείται και λειτουργεί με μέριμνα της Υπηρεσίας μιας Στάσης του ΥΠΕΝ και είναι προσβάσιμο μέσω του gov.gr. Πρόκειται για πύλη εισόδου όλων των αιτήσεων των Παραγωγών ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ και για κοινό σημείο διασύνδεσης και διαλειτουργικότητας των επιμέρους πληροφοριακών συστημάτων όλων των εμπλεκόμενων αδειοδοτικών αρχών (Άρθρο 41).

Στη συνέχεια, δεδομένου του στόχου που έχει η θέσει η χώρα για την υλοποίηση έργων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας τουλάχιστον 3,5 GW έως το 2030, ο νόμος περιέχει διατάξεις για τη θέσπιση του πλαισίου μέσω του οποίου θα καταστεί δυνατή η υλοποίηση του ως άνω στόχου.

Τα σημεία του Μέρους Γ’ που χρήζουν προσοχής είναι τα ακόλουθα:

• Εισάγεται η τήρηση από τον φορέα αδειοδότησης – ΡΑΕ ενός Ηλεκτρονικού Μητρώου Αποθήκευσης Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΗΜΑΠΗΕ), μέσω του οποίου εκδίδονται οι άδειες αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, διάρκειας έως και είκοσι πέντε (25) ετών, και στο οποίο καταχωρούνται τα προβλεπόμενα στοιχεία, αιτήσεις, διαδικασίες και λεπτομέρειες. Ειδικότερα, προβλέπονται σύγχρονες τεχνικές και οικονομικές προϋποθέσεις αξιολόγησης των σχετικών αιτήσεων, όπως η ενεργειακή και οικονομική αποδοτικότητα του έργου και η βιωσιμότητα της επένδυσης, οι οποίες στοχεύουν στη διασφάλιση της υλοποίησης των σχετικών έργων. Από την υποχρέωση λήψης άδειας αποθήκευσης εξαιρούνται οι Σταθμοί Αποθήκευσης ονομαστικής ισχύος μικρότερης του ενός (1) MW (Άρθρα 69 – 70).
• Ως προς τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον κλάδο της ηλεκτρικής ενέργειας, προβλέπεται ο λογιστικός διαχωρισμός αναφορικά με την άσκηση της δραστηριότητας αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας. Οι εν λόγω επιχειρήσεις υποχρεούνται να τηρούν χωριστούς λογαριασμούς για το σύνολο των ενεργειακών δραστηριοτήτων, μεταξύ των οποίων και για τη δραστηριότητα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας. Επιπροσθέτως, επισημαίνεται η απάλειψη της αναφοράς σε Επιλέγοντες και Μη Επιλέγοντες Πελάτες, εφόσον, πλέον, δεν υφίσταται ο εν λόγω διαχωρισμός (Άρθρο 75).
• Αναφορικά με τους σταθμούς αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας το ΕΤΜΕΑΡ υπολογίζεται και καταβάλλεται αποκλειστικά για την ενέργεια των ιδιοκαταναλώσεων των σταθμών αυτών, εξαιρουμένης της ενέργειας, η οποία απορροφάται προς πλήρωση των αποθηκευτικών συστημάτων και επαναπόδοση στο σύστημα μεταφοράς ή στο δίκτυο διανομής, με χρέωση, σύμφωνα με τους Πελάτες της αντίστοιχης κατηγορίας (Άρθρο 76).
• Προκειμένου να εξειδικευθούν όλες οι σχετικές με την αποθήκευση διατάξεις προβλέπεται η έκδοση οικείου Κανονισμού Αδειών (Άρθρο 73). Σύμφωνα δε με τις μεταβατικές διατάξεις, οι εν ισχύ άδειες αποθήκευσης, αλλά και οι εκκρεμείς αιτήσεις οφείλουν να συμμορφωθούν με το νέο πλαίσιο αδειοδότησης, άλλως η ΡΑΕ θα προβαίνει εντός των προβλεπόμενων χρονικών σημείων σε ανάκληση ή απόρριψη αυτών, αντίστοιχα (Άρθρο 77).
• Μέσω της τροποποίησης των διατάξεων του Ν. 4685/2020 σκοπείται η διακριτή αντιμετώπιση των σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ με διατάξεις αποθήκευσης. Οι σταθμοί αυτοί είτε έχουν τη δυνατότητα να απορροφούν ενέργεια από το σύστημα μεταφοράς ή το δίκτυο διανομής ηλεκτρικής ενέργειας είτε όχι (Άρθρα 79 – 81).
• Ως προς τις εν ισχύ, κατά την έναρξη ισχύος νόμου, άδειες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας σταθμών που συνδυάζουν μονάδες ΑΠΕ με διατάξεις αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας και έχουν λάβει άδεια παραγωγής, σύμφωνα με τον προηγούμενο Κανονισμό, εφαρμόζονται οι διατάξεις του νόμου. Ειδικά, στα κορεσμένα δίκτυα, καθώς και στη νήσο Κρήτη, μέχρι την ημερομηνία έναρξης υποβολής των αιτήσεων, η ισχύς της εκδοθησόμενης Βεβαίωσης αναστέλλεται, με επίπτωση και στις λοιπές προθεσμίες αδειοδότησης, με σκοπό τη συμμόρφωση με τους ειδικούς περιορισμούς για τη λήψη αδειών και λοιπών εγκρίσεων σε κορεσμένα δίκτυα (Άρθρο 87).

Ακολούθως, στο Μέρος Δ΄ καθορίζεται το πλαίσιο για την χωροθέτηση, αδειοδότηση, εγκατάσταση και λειτουργία έως δέκα (10) πιλοτικών πλωτών φωτοβολταϊκών σε θαλάσσιο περιβάλλον. Ειδικότερα, οι εν λόγω σταθμοί, απαλλασσόμενοι από την υποχρέωση λήψης Βεβαίωσης Παραγωγού/ Ειδικών Έργων, περιβαλλοντικής αδειοδότησης/λήψης πρότυπων περιβαλλοντικών δεσμεύσεων και έκδοσης οικοδομικής άδειας και εξαιρούμενοι από τις ανταγωνιστικές διαδικασίες υποβολής προσφορών, μπορούν να λαμβάνουν Οριστική Προσφορά Σύνδεσης, χωρίς να προαπαιτείται αδειοδότηση σύμφωνη με την περιβαλλοντική νομοθεσία, ακόμα και σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως κορεσμένα δίκτυα, ενώ συνάπτουν Σύμβαση Λειτουργικής Ενίσχυσης Διαφορικής Προσαύξησης, σύμφωνα με τις προβλέψεις του Ν. 4414/2016, έως την 31^η/12/2023 (Άρθρα 90 – 93).

Με σκοπό, σύμφωνα με τον νομοθέτη, τη λελογισμένη απλούστευση και σύντμηση των σχετικών αδειοδοτικών σταδίων, οι σταθμοί εγκαθίστανται και λειτουργούν, δυνάμει Ενιαίας Άδειας Εγκατάστασης και Λειτουργίας, η οποία ενσωματώνει και αντικαθιστά όλες τις απαιτούμενες κατά την κείμενη νομοθεσία διοικητικές άδειες. Η αίτηση για έκδοση Ενιαίας Άδειας Εγκατάστασης και Λειτουργίας υποβάλλεται στη Γενική Γραμματεία Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας μέχρι την 30^η/06/2023 (Άρθρο 94). Κατόπιν αυτών, το Ελληνικό Δημόσιο, με απόφαση του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού, μετά από αίτηση του ενδιαφερομένου, μπορεί να παραχωρεί τη χρήση θαλάσσιων και χερσαίων εκτάσεων, για τις οποίες έχει εκδοθεί βεβαίωση περί επιτρεπτού της χωροθέτησης του πιλοτικού θαλάσσιου πλωτού φωτοβολταϊκού σταθμού, για τη λειτουργία των σταθμών για χρονικό διάστημα είκοσι δύο (22) ετών, με τη σύναψη συμβάσεων μίσθωσης (Άρθρο 95).

Με τις διατάξεις του Μέρους Ε΄ δίδεται έμφαση στην επίτευξη μιας μείζονος αναγκαιότητας, ήτοι στην απελευθέρωση δεσμευμένου ηλεκτρικού χώρου στο δίκτυο για την ένταξη νέων μονάδων ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ και την προώθηση του ενεργειακού συμψηφισμού. Ο Διαχειριστής του δικτύου μπορεί να επιβάλει περιορισμούς στην εγχυόμενη στο δίκτυο ηλεκτρική ενέργεια, οι οποίοι δεν θα υπερβαίνουν το 5% της ετήσιας δυνατότητας παραγωγής ενέργειας των σταθμών ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ της εκάστοτε περιοχής. Το ποσοστό αυτό μπορεί να αυξηθεί με απόφαση της ΡΑΕ, κατόπιν εισήγησης του Διαχειριστή που θα βασίζεται σε μελέτη κόστους – οφέλους και θα λαμβάνει υπόψη το επίπεδο διείσδυσης ενέργειας που επιτυγχάνεται στα έργα ΑΠΕ. Με την εφαρμογή περιορισμών έγχυσης δίνεται η δυνατότητα ένταξης στο δίκτυο περισσότερων μονάδων ΑΠΕ. Επίσης, προβλέπεται ότι μέσα σε τρεις (3) μήνες (και ανά τρεις μήνες) από την ψήφιση του νόμου, ο ΔΕΔΔΗΕ υπολογίζει και δημοσιεύει τα διαθέσιμα περιθώρια ισχύος όλων των υποσταθμών στο δίκτυο διανομής. Για τους υποσταθμούς όπου τα περιθώρια ισχύος είναι έως δέκα (10) MW, τότε αυτά διατίθενται αποκλειστικά για αυτοπαραγωγή (σε ποσοστό 30%), ενεργειακό συμψηφισμό και πρόγραμμα φωτοβολταϊκών στις στέγες (σε ποσοστό 40%). Ο Διαχειριστής του Δικτύου χορηγεί Οριστικές Προσφορές Σύνδεσης µε ανώτατο όριο ισχύος δέκα (10) KW ανά παροχή κατανάλωσης. Στην περίπτωση των υποσταθμών με διαθέσιμα περιθώρια άνω των δέκα (10) MW, ο Διαχειριστής θα επιτρέψει την εκ νέου υποβολή νέων αιτήσεων φωτοβολταϊκών σταθμών και θα χορηγεί οριστικές προσφορές σύνδεσης με βάση τις ποσοστώσεις ανά κατηγορία αιτούντων. Ειδικά, για τους σταθμούς στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας από την 1^η Οκτωβρίου 2022 ο Διαχειριστής του Δικτύου παύει να δέχεται νέες αιτήσεις για χορήγηση Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης για φωτοβολταϊκούς σταθμούς, εκτός αν πρόκειται για σταθμούς αυτοπαραγωγών ή σταθμούς με ισχύ μικρότερη του ενός (1) MW (Άρθρα 97 – 104).

Στη συνέχεια του ψηφισθέντος εν προκειμένω Νόμου περιλαμβάνονται διατάξεις σχετικά με την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης και της ασφάλειας εφοδιασμού. Μεταξύ αυτών, βρίσκεται η διάταξη με την οποία θεσπίζεται ο προσωρινός μηχανισμός επιστροφής μέρους εσόδων στην αγορά επόμενης ημέρας (ηλεκτρικής ενέργειας). Κατ’ εφαρμογή του εν λόγω μηχανισμού, ο οποίος θα εφαρμοστεί από την 1^η/07/2022 έως την 1^η/06/2023, μέρος των εσόδων που δικαιούνται οι συμμετέχοντες στην αγορά επόμενης ημέρας από τη συμμετοχή τους σε αυτή παρακρατείται από τον φορέα εκκαθάρισης. Το ποσό αυτό (επιστρεπτέο έσοδο αγοράς επόμενης ημέρας – ΕΕΑΕΗ) υπολογίζεται με ορισμένο τύπο, ανάλογα με το αν η τιμή εκκαθάρισης της αγοράς είναι μικρότερη ή μεγαλύτερη από τη διοικητικά καθοριζόμενη μοναδιαία τιμή για κάθε κατηγορία μονάδων παραγωγής και για τα χαρτοφυλάκια ΑΠΕ. Ακολούθως, το ποσό που απομένει μετά την παρακράτηση αποτελεί το έσοδο παραγωγού αγοράς επόμενης ημέρας (ΕΠΑΕΗ) (Άρθρο 122). Τέλος, προβλέπεται το πλαίσιο λειτουργίας του συστήματος εμπορίας εγγυήσεων προέλευσης της ενέργειας που παράγεται από εγκαταστάσεις σταθμών ΑΠΕ ή ΣΗΘΥΑ (Άρθρα 126 – 131).

Στις διατάξεις που ακολουθούν για τις έκτακτες ρυθμίσεις στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας συμπεριλαμβάνεται και η ρύθμιση για τη ρήτρα αναπροσαρμογής. Πιο συγκεκριμένα, ορίζεται πως για το χρονικό διάστημα από 1^η Αυγούστου 2022 έως 1^η Ιουλίου 2023 δεν εφαρμόζεται σε κυμαινόμενα τιμολόγια προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας χρέωση ρήτρας αναπροσαρμογής ή αντίστοιχης ρήτρας, η οποία συνδέεται με τη διακύμανση μεγεθών της χονδρεμπορικής αγοράς. Η ρύθμιση προβλέπει αφενός την υποχρέωση των προμηθευτών να ανακοινώνουν σε μηνιαία βάση και σε ευδιάκριτο σημείο στην ιστοσελίδα τους έως το τέλος του δεύτερου μήνα πριν από τον μήνα εφαρμογής τις πάγιες χρεώσεις και της χρεώσεις προμήθειας, αφετέρου τη δυνατότητα των καταναλωτών να αλλάξουν, αζημίως και δίχως υποχρέωση καταβολής αποζημίωσης λόγω πρόωρης αποχώρησης, προμηθευτή ή τιμολόγιο προμήθειας, ως συνέπεια της μεταβολής των χρεώσεων προμήθειας. Για την πρώτη περίοδο εφαρμογής, η ανακοίνωση των χρεώσεων καλείται να διενεργηθεί έως την 10^η Ιουλίου 2022 (Άρθρο 138).

Τέλος, στο Μέρος ΣΤ΄ του νόμου περιλαμβάνονται ειδικότερες διατάξεις για την προστασία του περιβάλλοντος μέσω της ορθολογικής οργάνωσης των λατομείων, των μεταλλείων, της χωροταξικής και πολεοδομικής διάρθρωσης, καθώς και της διαχείρισης αποβλήτων.

Καταληκτικές επισημάνσεις

Αν και κάθε παρέμβαση που κατατείνει στην απλοποίηση και απογραφειοκρατικοποίηση των αδειοδοτικών διαδικασιών στην ενεργειακή αγορά είναι κατ’ αρχήν έστω ευπρόσδεκτη, οφείλει να επισημανθεί ότι πλέον η σχετική νομοθεσία ανά επιμέρους ενεργειακό τομέα έχει καταστεί πλέον δυσχερώς εποπτεύσιμη ακόμη και για τους εξειδικευμένους νομικούς που ασχολούνται συστηματικά με το αντικείμενο, πόσω μάλλον για τον απλό επενδυτή. Πλήθος διατάξεων διεσπαρμένων σε πλείονα νομοθετήματα, υποκείμενων συχνά σε τροποποιήσεις όχι επουσιωδών παραμέτρων τους, ενίοτε δε και με πρόσληψη αναδρομικής ενέργειας, συνιστά γεγονός προβληματικό που καθιστά επιβεβλημένη τη μείζονα επιμέλεια κάθε επενδυτή και των εξειδικευμένων συμβούλων του.

Κρίσιμη πλέον καθίσταται η παρακολούθηση της εφαρμογής στην πράξη των ως άνω θεσπισθεισών διατάξεων και ρυθμίσεων, λόγω της μείζονος σημασίας των θεματικών που αφορούν. Ειδικώς εν σχέσει με τις παρεμβάσεις στην αγορά παραγωγής και προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας προς αντιμετώπιση της καλπάζουσας κρίσης τιμών, δεδομένης της πρωτοφανούς μεταβλητότητας που παρατηρείται το τελευταίο διάστημα στις αγορές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, είναι σαφές πως οιεσδήποτε νομοθετικές παρεμβάσεις, έστω και έκτακτου χαρακτήρα, πρέπει να λαμβάνονται με προσεκτική συνεκτίμηση όλων των παραγόντων που επηρεάζουν και συνδιαμορφώνουν την αγορά, καθότι η ανάγκη αντιμετώπισης των παροντικών ωξυμμένων προβλημάτων δεν πρέπει να παρορά και τις μεσοπρόθεσμες επιπτώσεις ρυθμίσεων στη δομή των επιμέρους επηρεαζόμενων σχετικών αγορών εντός της ενεργειακής αγοράς.

 -------------------

Επιμέλεια: Δικηγορική Εταιρεία «Μεταξάς & Συνεργάτες – Δικηγόροι & Νομικοί Σύμβουλοι» (www.metaxaslaw.gr)