Το Βάθρο Εμπορίας Φυσικού Αερίου και οι νέες υποδομές μετατρέπουν την Ελλάδα σε διεθνή ενεργειακό κόμβο

Η μεγάλη ενεργειακή κρίση που πυροδότησε ο πόλεμος στην Ουκρανία αναθεωρεί τους ενεργειακούς σχεδιασμούς των κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, φέρνοντας στο προσκήνιο την επιτάχυνση της μετάβασης στην πράσινη ενέργεια, αλλά και τη διαφοροποίηση των πηγών και των οδεύσεων εφοδιασμού με φυσικό αέριο. Το τελευταίο καθίσταται ιδιαιτέρως επιτακτικό, με δεδομένη την απόφαση της ΕΕ να απεξαρτηθεί ενεργειακά το αργότερο μέχρι το 2030 από τη Ρωσία, από την οποία σήμερα προμηθεύεται το 40% του αερίου που καταναλώνει ετησίως.

Το φυσικό αέριο άλλωστε ενέχει ρόλο κλειδί (ως μεταβατικό καύσιμο) στον δρόμο προς την πλήρη απανθρακοποίηση των ενεργειακών μας συστημάτων, καθώς οι μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο αποτελούν το απαραίτητο συμπλήρωμα των ΑΠΕ, εξομαλύνοντας τις διακυμάνσεις στην παραγωγή των τελευταίων η οποία εξαρτάται άμεσα από τις καιρικές συνθήκες.

Αυτός είναι ο λόγος που τόσο η Ελλάδα, όσο και η Ευρωπαϊκή Ένωση επιταχύνουν το τελευταίο διάστημα μια σειρά από έργα τα οποία θα εξασφαλίζουν ότι η Ευρώπη θα μπορεί να προμηθεύεται φυσικό αέριο από διαφορετικές πηγές και οδούς, στις ποσότητες που έχει ανάγκη και σε ανταγωνιστικές τιμές.

Σε αυτό το πλαίσιο, ολοκληρώνεται στη χώρα μας μέσα στον Μάιο ο αγωγός IGB, που συνδέει τα εθνικά δίκτυα φυσικού αερίου Ελλάδας – Βουλγαρίας, ενώ πρόσφατα ξεκίνησαν και οι εργασίες για τον Τερματικό σταθμό LNG στην Αλεξανδρούπολη (FSRU) ο οποίος θα μπορεί να υποδέχεται και να επαναεριοποιεί υγροποιημένο φυσικό αέριο από όλον τον κόσμο καλύπτοντας τις ανάγκες όχι μόνο της χώρας μας αλλά και των γειτονικών κρατών.

Ο συγκεκριμένος σταθμός εξασφαλίζει κομβικό ρόλο για τη χώρα μας, καθώς είναι στρατηγικά τοποθετημένος στο σταυροδρόμι του Νότιου και του Κάθετου Διαδρόμου που ενώνει το Αιγαίο με την Κεντρική Ευρώπη, προσφέροντας πρόσβαση στις αγορές της Ελλάδας, Βουλγαρίας, Σερβίας, Ρουμανίας, Β. Μακεδονίας, αλλά και βορειότερα μέχρι τη Μολδαβία και την Ουκρανία. Παράλληλα, λειτουργεί σε πλήρη συνέργεια με τα υπόλοιπα μεγάλα ενεργειακά έργα στην περιοχή, όπως ο ΤΑΡ, ο IGB και η υπόγεια αποθήκη  της Καβάλας, συγκροτώντας ένα ολοκληρωμένο σύστημα υποδοχής και διανομής αερίου που δύναται να καταστήσει την Ελλάδα κόμβο διαμετακόμισης φυσικού αερίου στην ευρύτερη περιοχή της ΝΑ Ευρώπης.

Ωστόσο, για να μπορέσει η Ελλάδα να γίνει διεθνής ενεργειακός κόμβος, εκτός από τις αναγκαίες υποδομές, πρέπει να αναπτύξει μια αποτελεσματική χονδρική αγορά φυσικού αερίου. Μια αγορά η οποία με τα κατάλληλα εργαλεία θα παρέχει διαφάνεια και ισότιμη συμμετοχή σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. 

Αυτόν ακριβώς τον σκοπό επιτελεί το Βάθρο Εμπορίας Φυσικού Αερίου που εγκαινίασε με απόλυτη επιτυχία το Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας πριν μερικές εβδομάδες και το οποίο ήρθε ως αποτέλεσμα της επιτυχημένης συνεργασίας ανάμεσα στο ΕΧΕ, τον ΔΕΣΦΑ και τη ΡΑΕ. Είναι η τέταρτη αγορά που λειτουργεί με επιτυχία το ΕΧΕ, μετά την Αγορά της Επόμενης Ημέρας, την Ενδοημερήσια Αγορά και την Προθεσμιακή αγορά και βασικός πλέον πυλώνας της λειτουργίας του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας.

Η πλατφόρμα συναλλαγών του Βάθρου Εμπορίας συμβάλλει αποφασιστικά στη δημιουργία μιας εύρωστης αγοράς, όπου η τιμή φυσικού αερίου καθορίζεται από την προσφορά και τη ζήτηση, σε ένα διαφανές περιβάλλον που εμπνέει εμπιστοσύνη σε όλους τους συμμετέχοντες. Η λειτουργία της διευρύνει την spot αγορά φυσικού αερίου και συνδράμει στην αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των υποδομών αλλά και τη διευκόλυνση νέων επενδύσεων, ενισχύοντας συνολικά την ασφάλεια εφοδιασμού προς όφελος των καταναλωτών και της χώρας.

Παράλληλα, προωθεί τη διασυνδεσιμότητα των αγορών ενέργειας της ΝΑ Ευρώπης και ενισχύει τη ρευστότητα της αγοράς στην ευρύτερη περιοχή, ενώ ταυτόχρονα, φιλοδοξεί να μετατρέψει τη χώρα μας σε περιφερειακό κόμβο συναλλαγών φυσικού αερίου, τόσο από φυσικής όσο και από χρηματοοικονομικής σκοπιάς.

Ο σχεδιασμός μας το επόμενο διάστημα περιλαμβάνει την εισαγωγή τοπικών προϊόντων για σκοπούς λειτουργικής εξισορρόπησης, καθώς και προϊόντα με παράδοση σε συγκεκριμένο σημείο εισόδου ή εξόδου του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Φυσικού Αερίου. Θα ακολουθήσουν, στη συνέχεια, τα προθεσμιακά συμβόλαια που περιλαμβάνουν διαφορετικούς ορίζοντες παράδοσης πέραν του μήνα, όπως τριμηνιαία, εξαμηνιαία, ετήσια ή εποχιακά προϊόντα.

Αναπτύσσοντας λοιπόν ένα πλέγμα από υποδομές και μια σύγχρονη και λειτουργική πλατφόρμα εμπορίας φυσικού αερίου, η Ελλάδα εκτοξεύεται στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών ενεργειακών σχεδιασμών, ως βασικός κρίκος στην ενεργειακή επάρκεια και ασφάλεια της Ευρώπης.

* Ο κ. Γιώργος Ιωάννου είναι Διευθύνων Σύμβουλος του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας

(Το άρθρο περιλαμβάνεται στον υπό έκδοση τόμο Greek Energy 2022 του energypress)